ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ଦୁଃଖରେ ପ୍ରତିପାଳିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ସେ କୌଣସି ଠିକଣା ପାଇନାହିଁ, ଏବଂ ପୁନଃପୁନଃ “ହାୟ, ଭାଗ୍ୟ!” ବୋଲି କ୍ରନ୍ଦନ କରୁଥିଲେ। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜନସମାଜରୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଜାଣିଲେ। ତାଙ୍କୁ ଅସହାୟ ବୁଝି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ସେ ଯେଉଁଠି ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥଳକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କାର୍ଯ୍ୟ ସେଉଁଠି କରିଥିଲେ। ଏଭଳି ଭ୍ରମଣ କରି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ; ରାତିରେ, ସେ ନିଜ ଘରର ଆଙ୍ଗଣରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଅଜ୍ଞାତ ରହି ଶୁଇଯିବାକୁ ଆସିଲେ। ସେଉଁଠି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶୁଇଥିବା ବେଳେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ତାଙ୍କ ପରିଜନ ଠାରେ ରାତିରେ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ନେଇ ପ୍ରକାଶ ହେଲେ। ସେ ଏକ ମେଉଁ, ହାତୀ, ମହିଷ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି ଏବଂ ପୁନଃ ଏକ ମଣିଷ ରୂପ ନେଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ କେବଳ ଏକଥର ଦେଖାଗଲା। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଓ ଦୃଢ଼ ହୋଇ, ବୁଝିଲେ ଯେ ଏହା କୌଣସି ଦୁଃଖୀ ଅବସ୍ଥାର ଜଣେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ। ତେଣୁ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ରାତିରେ? କେଉଁଠୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ଆସିଛ? ତୁମେ ଭୂତ, ପିଶାଚ, କିମ୍ବା ଦାନବ? ଆମକୁ କହ।” ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ପୁନଃପୁନଃ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ କ୍ରନ୍ଦନ କରି, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଚେତନାର ଇଙ୍ଗିତ କରୁଥିଲେ। ତାପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ଏହି ଏକ କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଏହି ପାପୀ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିପାରିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ କହିଲେ, “ମୁଁ ତୁମର ଭାଇ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନାମରେ; ମୋ ଦୋଷରେ, ମୁଁ ମୋର ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ମୋର କର୍ମର ଗଣନା ନାହିଁ, ବଡ଼ ଅଜ୍ଞାନରେ ମୁଁ ସମସ୍ତ ଜଗତକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ନାରୀମାନେ ଦୁଃଖ ଦେଇ ମୋତେ ମାରିଦେଲେ। ତେଣୁ, ମୁଁ ଭୂତ ହୋଇ ଏହି ଦୁଃଖଦ ଅବସ୍ଥାରେ ରହୁଛି; ମୁଁ ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ, ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳ ମିଳୁଛି। ଓ ସହଯୋଗୀ, ଦୟାର ସାଗର, ଭାଇ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର! ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ— “ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି; ତୁମେ ମୁକ୍ତି ପାଇନାହିଁ କିପରି? ଏହା ମୋ ପାଇଁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ। ଯଦି ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ କଣ କରିବି? ସଠିକ୍ ଭାବରେ କହ।” ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ କହିଲେ, “ଏକ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି ନାହିଁ। ଏବେ ମୋର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ବିଚାର କର।” ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ—ଯଦି ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ତୁମର ମୁକ୍ତି ବହୁତ କଷ୍ଟକର। “ଏବେ, ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ବିନା ରୁହ; ମୁଁ କିଛି ଉପାୟ ବିଚାରିବି ଏବଂ କରିବି, ଯାହା ତୁମର ମୁକ୍ତି ଦେବ।” ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁସାରେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି ରାତି ଚିନ୍ତାରେ କାଟିଲେ, ଶୁଇଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସିବାକୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ। ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ରାତିରେ ଘଟିଥିବା ସବୁ କଥା କହିଦେଲେ। ବିଦ୍ୱାନ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠାବାନ, ଜ୍ଞାନୀ, ଓ ବ୍ରହ୍ମ ବକ୍ତାମାନେ—ସମସ୍ତେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ତାପରେ, ସମସ୍ତେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ କଥାକୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ମାନିଲେ। ସେହି ସମୟରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ଅଟକାଇ, କହିଲେ, “ଓ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନମସ୍କାର କରୁଛି। ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ କହିଲେ, “ସପ୍ତାହ ଧରି ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ପାଠ କର; ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।” ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ ଧର୍ମର ଏକ ଆସ୍ଲି ରୂପ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ସମସ୍ତେ କହିଲେ, “ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରମରେ କରିବା ଉଚିତ, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହଜ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଦୃଢ଼ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ପାଠ ଶୁଣିବାକୁ, ଗ୍ରାମ ଓ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନେ ଆସିଲେ—ଅପଙ୍ଗ, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ, ଧୀର, ସମସ୍ତେ ନିଜ ଦୁଷ୍କର୍ମ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ। ଏକ ବିଶାଳ ସଭା ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ତା ସମୟରେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଆସି, ଏକ ସ୍ଥାନ ଦେଖିବାକୁ ଦେଖୁଥିଲେ। ସେଉଁଠି ସେ ଏକ ସାତ ଗଠିଆ ଡ଼ଉ ଦେଖିଲେ, ଯାହା ଉପରେ ଦଣ୍ଡ ଭାବେ ଦିଆଯାଇଥିଲା। ଡ଼ଉର ତଳ ଗହ୍ୱରରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଶୁଣିବାକୁ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ବାୟୁ ରୂପରେ ରହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଡ଼ଉରେ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ମୁଖ୍ୟ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରୋତା ଭାବେ ଗଣି, ଧେନୁପୁତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଥମ ମାଣ୍ଡଳରୁ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବରେ ଭାଗବତ କଥା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଦିନ ଶେଷରେ, ଶ୍ଲୋକ ପାଠ ହେବା ସମୟରେ, ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ହେଲା: ଡ଼ଉର ପ୍ରଥମ ଗଠି ଏକ ଶବ୍ଦ ସହ ଫାଟିଗଲା, ଯାହା ଧର୍ମିକମାନେ ଦେଖିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଶାମକୁ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠି ଫାଟିଗଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ତୃତୀୟ ଗଠି ଫାଟିଗଲା। ଏଭଳି, ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସାତ ଗଠି ଫାଟିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ମାଣ୍ଡଳ ଶୁଣି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଭୂତ ଅବସ୍ଥାକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ଧାରଣ କଲେ—ତୁଳସୀ ମାଳା ପିନ୍ଧି, ପୀତ ମେଘ ଭଳି କଳା ଅଙ୍ଗ, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି। ସେ ତୁରନ୍ତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, କହିଲେ, “ତୁମ ଦୟାରେ, ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ଭୂତ ଅଶୁଦ୍ଧିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇଛି।” "ଭାଗବତ କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ଭୂତ ଦୁଃଖକୁ ନାଶ କରେ; ସପ୍ତାହ ଧରି ପାଠ ମଧ୍ୟ ଧନ୍ୟ, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଧାମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ। ସପ୍ତାହ ଶ୍ରବଣ ହେବାକୁ, ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମର ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ। ଉତ୍ତଳ କିମ୍ବା ଶୁଷ୍କ, ହାଲୁକା କିମ୍ବା ଭାରୀ, କଥା, ଚିନ୍ତା କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟରେ, ଶ୍ରବଣ ପାପକୁ ଦଗ୍ଧ କରେ, ଅଗ୍ନି ଜଳା ଭଳି। ଭାରତ ଭୂମିରେ, ବିଦ୍ୱାନ ଓ ଦେବସଭାରେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥା ଶୁଣିନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ଫଳହୀନ ବୋଲି ଘୋଷିତ।