ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଯେତେବେଳେ ନାରକାସୁରଙ୍କ ଦୁର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖ ଦ୍ୱାରା ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି କରିଲେ ଯେ, ଏହି ଶବ୍ଦ ମାତ୍ରେ ଦୁର୍ଗର ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭଙ୍ଗ ହେଲା ଏବଂ ଅହଂକାରୀ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟ ଭିତରେ ଭୟ ଭରିଦେଲା। ଗଦାଧର ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗର ପ୍ରাচୀରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଶଂଖ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଦାନବ ମୁରା ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠିଲେ। ସେ ତିନି-ଶିର ଧାରଣ କରି, ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନି ପରି ତୀବ୍ର ତେଜରେ ଦ୍ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ହେଇ, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟପୁତ୍ର ଗରୁଡ଼ଙ୍କୁ ସର୍ପ ପରି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ପଞ୍ଚମୁଖରୁ ଭୟଙ୍କର ଗର୍ଜନ କରି, ତ୍ରିଶୂଳକୁ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି ସମସ୍ତ ଦିଗ ଏବଂ ଆକାଶ ଭରିଗଲା। ତ୍ରିଶୂଳ ଗରୁଡ଼ଙ୍କ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା; ହରି ତାଙ୍କର ତ୍ରିଗୁଣୀ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ ଓ ମୁରାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ରାଗରେ ମୁରା ତାଙ୍କର ଗଦା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଦାଧର ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏହି ଗଦାକୁ ହଜାର ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଅଜୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁରାଙ୍କର ପଞ୍ଚ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ମୁଣ୍ଡହୀନ ଶରୀର ନିର୍ଜୀବ ହୋଇ ମୁରା ଜଳରେ ପଡ଼ିଗଲା, ମନେ ହେଲା ଯେ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶିଖର ଛିନ୍ନ ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିପଡ଼ିଛି। ମୁରାଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ—ତାମ୍ର, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଶ୍ରବଣ, ବିଭାବସୁ, ବସୁ, ନଭସ୍ୱାନ୍ ଓ ଅରୁଣ—ପିଠା ନାମକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧରେ ବାଣ, ତଳୱାର, ଗଦା, ଶୂଳ, ଶକ୍ତି ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଛାଡ଼ିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ତାଙ୍କର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ପିଠାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେମାନେ ଯମଲୋକକୁ ଚାଲିଗଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚକ୍ର ଓ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ବାହୁ, ପାଦ ଓ କବଚ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହେଲା। ଏଭଳି ଭାବେ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ନାରକାସୁରଙ୍କ ପରାଜୟ ହେଲା। ଏହା ଦେଖି ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ଅହଂକାରରେ ଭରି ଶମୁଦ୍ରଜନ୍ମା ହାତୀମାନେ ନେଇ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମାନ, ସେ ଏକ ଶତହନନ୍ତ୍ରୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଧ୍ୟା ଏକାସাথে ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭଗବାନ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଅଶ୍ୱାରୋହୀ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ନାରକାସୁରଙ୍କ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ସେନାପତିଙ୍କ ଅଂଗଭାଗ କାଟିଦେଲେ। ଯେଉଁଠାରୁ ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଆସୁଥିଲା, ହରି ତାହାକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ତଳୱାର ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେକୁ ପିଟିଲେ, ଚଞ୍ଚୁ, ପଖ ଓ ନଖ ଦ୍ୱାରା ସେମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ। ନାରକାସୁର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ସ୍ୱନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ସେନା ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଉଥିଲା। ନାରକାସୁର ଶସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅସ୍ତ୍ର ବ୍ୟର୍ଥ ହେଲା; କୃଷ୍ଣ ତାହାର କ୍ଷତ ଅନୁଭବ କଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ମାଳାର ଆଘାତକୁ ଅନୁଭବ କରେ ନାହିଁ। ନାରକାସୁର ଅନ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ହରି ତାଙ୍କର ରେଜାର୍-ଧାର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ନାରକାସୁରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅଳଙ୍କାର, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ମୁକୁଟର ତେଜରେ ଭାସ୍ୱର ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା; ରୁଷି ଓ ଦେବତାମାନେ "ହା! କି ଅଦ୍ଭୁତ! କି ଭଲ!" ବୋଲି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାଳା ବର୍ଷା କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ଭୂମିଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ମଣିର ଅଳଙ୍କାର, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଏକ ବଡ଼ ମଣି ଓ ରାଜାସୀ ଛତ୍ର ନେଇ ଦେଇ, ପ୍ରଚେତସ୍ପୁତ୍ରକୁ ଅର୍ପଣ କଲେ। ଏହିପରେ ଭୂମିଦେବୀ, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ଭୟମିଶ୍ରିତ ମନୋଭାବରେ ହାତ ଜୋଡ଼ି ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ— "ଦେବଦେବ, ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପରମାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ଶତ୍ଶତ ନମନ। ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳାଧାରୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମପାଦ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ପରମପୁରୁଷ, ମୂଳବୀଜ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତା—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଜନ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନନ୍ତଶକ୍ତି, ସର୍ବଶରୀରୀ, ପରାପର—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର।" "ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ, ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ଆପଣ ଉଗ୍ର ରୂପ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଲୋକମାନଙ୍କ ଉଦ୍ଧାର ପାଇଁ ଆପଣ ସତ୍ତ୍ୱ ଭାବରେ ରହନ୍ତି, କାଳ, ପ୍ରକୃତି ଓ ପୁରୁଷ—ସବୁ ଆପଣ। ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବ, ମନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ—ଚଳ ଅଚଳ ସବୁ ଆପଣ ରୂପେ; ଏଠାରେ ମାୟା ନାହିଁ।" "ଏହି ଆପଣଙ୍କ ପୁଅ ଭୟରେ ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମରେ ଶରଣ ନେଇଛନ୍ତି; ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ପଦ୍ମହସ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖନ୍ତୁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏପରି ଭାବେ ଭୂମିଦେବୀଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ଭୂମିପୁତ୍ରଙ୍କ ରତ୍ନମୟ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ନାରକାସୁର ଯେଉଁ ଶୋଭାମୟ ରାଜକୁମାରୀମାନେ (ସୋଳହ ହଜାରରୁ ଅଧିକ) ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କୁ ଜିତି ଧରି ଆଣିଥିଲେ, ସେମାନେ ସେଠାରେ ଅଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗମନ ଦେଖି, ସେମାନେ ମନରେ ଏହି ଅଭିଳାଷା କଲେ—"ଏହି ମହାପୁରୁଷ ମୋର ସ୍ୱାମୀ ହେଉନ୍ତୁ, ବ୍ରହ୍ମା ଏହାକୁ ଅନୁମୋଦନ କରନ୍ତୁ।" ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜକୁମାରୀ ନିଜ ମନରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଉପଲବ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହିଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସେମାନଙ୍କୁ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ଦାସ-ଦାସୀ, ଧନ-ଧାନ୍ୟ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ସହିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପଠାଇଦେଲେ। କେଶବ ଏହା ସହିତ ୬୪ଟି ଚତୁଷ୍କ tusk ଧାରଣ କରୁଥିବା ଧଳସର ହାତୀ ମଧ୍ୟ ପଠାଇଦେଲେ। ପରେ, ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଗୃହକୁ ଯାଇ, ଅଦିତିଙ୍କୁ ଅଳଙ୍କାର ଦେଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଓ ଇନ୍ଦ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ।