ମହାବଳୀ ମୁରା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ଏକ ଦୁର୍ଗରେ, ଚାରିପଟେ ଭୟଙ୍କର ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ତିବ୍ର ସୁରକ୍ଷା ବିବେସିତ ଥିଲା। ଏହି ସବୁ ଦୁର୍ଗକୁ ମୁରାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନ ବେଢ଼ି ରଖିଥିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣବିଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁକୁ ଜୟ କଲେ, ଏବଂ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ମୁରାଙ୍କ ବନ୍ଧନକୁ ଚିରିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଦୁର୍ଦ୍ଦମ୍ୟ ଧ୍ୱନି ମେସିନ୍ ଓ ଗର୍ବିତ ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଭଙ୍ଗ କଲା। ଗଦାଧର ତାଙ୍କ ମହାଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗ ପ୍ରାଚୀରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କଲେ। ଏହି ବିନାଶକାରୀ ଶଂଖଧ୍ୱନି, ଯେଉଁଥିରେ ସୃଷ୍ଟିର ଶେଷକାଳୀନ ବିଜୁଳିର ଗର୍ଜନ ଥିଲା, ଶୁଣି ମୁରା, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଦାନବ, ଜଳ ମଧ୍ୟରୁ ଉଠି ଆସିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ପ୍ରଳୟାଗ୍ନି ପରି ତିବ୍ର ତେଜ଼ସ୍ୱୀ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ସେ ପଞ୍ଚ ମୁଁହରେ ଭୟଙ୍କର ଚିତ୍କାର କରି, ତାର୍କ୍ଷ୍ୟପୁତ୍ର ଉପରେ ସପ୍ରମୁଖ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ମୁରା ତାଙ୍କ ତ୍ରିଶୂଳକୁ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଝାପି ନେଲେ, ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଁହର ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଯାହା ସମଗ୍ର ଦିଗ୍ମଣ୍ଡଳ, ଆକାଶ ଓ ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡକୁ କମ୍ପିତ କରିଦେଲା। ସେଇ ତ୍ରିଶୂଳ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ହରି ତିନିଗୁଣ ଶକ୍ତିସାମ୍ପନ୍ନ ଦୁଇଟି ତୀର ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଏବଂ ମୁରାଙ୍କ ପଞ୍ଚ ମୁଁହରେ ତୀର ମାରିଦେଲେ। ରୂଷ୍ଟ ମୁରା ଏବେ ତାଙ୍କ ଗଦା ଝାପି ନେଲେ। ଯେତେବେଳେ ଏହି ମହାଗଦା ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରରେ ଉଡ଼ିଆସୁଥିଲା, ଗଦାଧର ତାଙ୍କ ନିଜ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ହଜାର ଖଣ୍ଡରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଅଜୟ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭୁଜା ତୁଳି, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଖେଳିଖେଳି ମୁରାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଁହକୁ ଛେଦିଦେଲେ। ମୁରା ଶିରବିହୀନ ହୋଇ, ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯେପରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ବଜ୍ର ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ର ଶିଖର କଟିଯାଏ। ତାଙ୍କ ସପ୍ତପୁତ୍ର, ପିତୃବିୟୋଗରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ପ୍ରତିଶୋଧ ପାଇଁ ଉଠିଲେ। ତାମ୍ର, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଶ୍ରବଣ, ବିଭାବସୁ, ବସୁ, ନଭସ୍ୱାନ୍, ଏବଂ ସପ୍ତମ ଅରୁଣ, ପୀଠ ନାମକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ଆଗରେ ରଖି, ସାଜେସାଜେ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆଗେଇଯାଇଲେ। ତେବେ ସେମାନେ ଅଜୟ ଭଗବାନଙ୍କ ଉପରେ କ୍ରୋଧେ ତୀର, ତାଲୱାର, ଗଦା, ଶୂଳ, ତୋମର ଓ ତ୍ରିଶୂଳ ଛାଡ଼ିଲେ। ଭଗବାନ୍ ତାଙ୍କ ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ପୀଠ ଆଦି ସେ ସେନାପତିମାନେ ତାଙ୍କ ଚକ୍ର ଓ ତୀର ଦ୍ୱାରା ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ପା ଓ କବଚ ଛେଦି ଯମଲୋକକୁ ପଠାଯିବା ପରେ, ଭୂପୁତ୍ର ନରକାସୁର ବିଜିତ ହେଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ନାମକ ଏକ ଅତି ଗର୍ବିତ ଯୋଧା, ସାଗରଜନ୍ମା ହାତୀମାନେ ନିଅଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୃଶ୍ୟରେ, ଶତଘ୍ନି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଧା ଏକାସାଥି ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭଗବାନ୍ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଓ ଅଜୟ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଭୂପୁତ୍ରଙ୍କ ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ଅସ୍ୱାରୋହୀ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଧାଙ୍କ ହାତ, ଗୋଡ଼, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହକୁ କାଟି ଦେଲେ। ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଯୋଧାମାନେ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ହରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତୀର ଓ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କ ପଙ୍ଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, ଚଞ୍ଚୁ, ପଙ୍ଖ ଓ ନଖ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କୁ ମାରିଦେଲେ। ଏହି ଭୟଙ୍କର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ନରକାସୁର ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ, ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ନିଜ ନଗରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଭୂପୁତ୍ର ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ବଜ୍ରପାତ ପରି ପଡ଼ିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯେପରି ଏକ ହାତୀ ମାଳା ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ ପାଇଁ ଅଚଳ ରହେ। ନରକାସୁର ନିଜେ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଶୂଳ ନେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ହରି ତାଙ୍କ ରେଜ଼ର ଧାର ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରତ୍ନମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଦେବମୁନିମାନେ "ହା! କି ଅଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ!" ବୋଲି ସ୍ତୁତି କଲେ ଓ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଉପରେ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କଲେ। ତାପରେ ଭୂମିଦେବୀ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ଚମତ୍କାର ରତ୍ନ ଓ ଶୁଦ୍ଧ ସୁବର୍ଣ୍ଣର କୁଣ୍ଡଳ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ମହାମଣି, ଏବଂ ରାଜଛତ୍ର ନେଇ ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ରଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ସେଉଁଠି ଭୂମିଦେବୀ, ଦେବମୁନିମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ, ନମ୍ର ହୃଦୟ ଓ ଭକ୍ତିଭାବରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ—"ଦେବେଶ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପରମାତ୍ମା, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। କମଳନାଭ, କମଳମାଳାଧର, କମଳନେତ୍ର, କମଳପଦ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ଭଗବାନ୍, ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ମୂଳକାରଣ, ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନର ଧାମ, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଜନ୍ମା, ଅନନ୍ତଶକ୍ତିମାନ୍, ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସର୍ବାନ୍ତର୍ୟାମୀ, ଆପଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ। ସୃଷ୍ଟି ନିମିତ୍ତେ ଆପଣ ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି ପ୍ରଳୟ କରନ୍ତି, ଜଗତ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱରୂପ ହୋଇଥାନ୍ତି; କାଳ, ପ୍ରକୃତି, ପୁରୁଷ—ସବୁ ଆପଣେ। ଭୂମି, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବ, ମନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ—ଚଳ ଅଚଳ ସବୁ ଆପଣ ଏକା, ଏଠାରେ ମୋହ ନାହିଁ। ଏହି ନିଜ ସନ୍ତାନ ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ କମଳପଦକୁ ଶରଣ ନେଇଛି, ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ପାବନ କମଳହସ୍ତ ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ରଖନ୍ତୁ।" ଭୂମିଙ୍କ ଏହି ନମ୍ର ଭକ୍ତିମୟ କଥା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ବାସନ ଦେଲେ ଏବଂ ଭୂପୁତ୍ରଙ୍କ ଆଲିଶାନ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ଭୂପୁତ୍ର ନରକାସୁର ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରାଜାଙ୍କଠାରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଥିବା ଷୋଳ ହଜାର ରାଜକନ୍ୟା ଅଛନ୍ତି।