ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ଛତା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ସଙ୍ଗୀଦେଉଥିବା ସବୁ ଦ୍ରବ୍ୟ ହରାଇଯିବା, ଦେବତାମାନଙ୍କ ପର୍ବତ ଉପରେ ତାଙ୍କର ସ୍ଥାନ ଦଖଳ ହୋଇଯିବା ଓ ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ନରକାସୁରଙ୍କ କୁକର୍ମ ଶୁଣି, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ସହ ଗରୁଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷପୁରୀକୁ ଯାଇଥିଲେ। ସେଠାରେ ସେହି ରାଜଧାନୀ ଭୟଙ୍କର ପ୍ରବଳ ପାହାଡ଼ ଦୁର୍ଗ, ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି ଓ ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ମୁରା ଦେତ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୃଢ଼ ବନ୍ଧନ ଦେଇ ଘେରି ରଖାଯାଇଥିଲା। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ଗୁଡ଼ିକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ, ବାଣ ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗକୁ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବାୟୁକୁ ଜୟ କଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା ମୁରାଙ୍କ ବନ୍ଧନକୁ କାଟିଦେଲେ। ପୁନି, ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଭୟାନକ ଧ୍ୱନି ଦେଇ ମାନେ ଏବଂ ଯନ୍ତ୍ରସାମଗ୍ରୀକୁ ଭଙ୍ଗ କଲେ, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗପ୍ରାଚୀରକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଯାହା ପ୍ରଳୟ ସମୟର ବିଜୁଳି ଭଳି ଭୟଙ୍କର, ପଞ୍ଚମୁଖୀ ଦାନବ ମୁରା ଜଳରୁ ଉଠିଆସିଲେ। ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଉଠାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିର ଦହନ ଭଳି ଦେହରେ ଜ୍ୱାଳା ଜଗାଇ, ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖ ଦ୍ୱାରା ତାର୍କ୍ଷ୍ୟପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣ ଉପରେ ସର୍ପ ଭଳି ଝପଟିଲେ। ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖର ଗଜ୍ଜନ ଦ୍ୱାରା ଶୂନ୍ୟ, ଦିଗ୍ବିଦିଗ୍ ଓ ସମଗ୍ର ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ ଅନୁନାଦିତ ହେଲା। ତାହାପରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଗରୁଡ଼ା ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ହରି ତିନି ତିନି ବାଣ ଦ୍ୱାରା ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ ଓ ମୁରାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ରାଗରେ ମୁରା ତାଙ୍କ ଗଦା ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଗଦାଧର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଗଦା ଦ୍ୱାରା ସେହି ଗଦାକୁ ହଜାର ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ଅଜୟ କୃଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁରାଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ମୁଣ୍ଡହୀନ ମୁରା ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ, ଏକ ପର୍ବତ ମୁଣ୍ଡ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଘାତରେ କାଟିଯିବାପରି। ମୁରାଙ୍କ ସପ୍ତପୁତ୍ର—ତାମ୍ର, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଶ୍ରବଣ, ବିଭାବସୁ, ବସୁ, ନଭସ୍ୱାନ୍ ଓ ସପ୍ତମ ଅରୁଣ—ପୀଠ ନାମକ ସେନାନୀଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ସଜି, ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ନରକାସୁରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଆଗେଇ ଆସିଲେ। ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ କ୍ରୋଧରେ ବାଣ, ଖଡ଼ଗ, ଗଦା, ଶୂଳ, ତୋମର, ତ୍ରିଶୂଳ ଆଦି ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ରକୁ ନିଜ ବାଣରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ପୀଠ ଓ ସେମାନେ ମୁଣ୍ଡ, ହସ୍ତ, ପାଦ ଓ କବଚ ଚକ୍ର ଓ ବାଣରେ କାଟି ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏଭଳି ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ନରକାସୁର ହରାଇଗଲେ। ଏହା ଦେଖି ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ନାମକ ଦେତ୍ୟ ଅହଙ୍କାରରେ ଭରି, ସାଗର ଜନିତ ହାତୀମାନେ ସହିତ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ଦେଖି, ମେଘ ଉପରେ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ସହିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଭଳି, ଶତାଘାତୀ ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ ଓ ସମସ୍ତ ଯୋଦ୍ଧା ଏକାସাথে ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଘୋଡ଼ା ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ହସ୍ତ, ଜଂଘା, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦେହକୁ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା ଓ ହାତୀମାନେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ। ହେ କୁରୁନନ୍ଦନ, ଯେଉଁଅସ୍ତ୍ର ଓ ଶସ୍ତ୍ର ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଛାଡ଼ୁଥିଲେ, ହରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଓ ଖଡ଼ଗ ଦ୍ୱାରା କାଟିଦେଲେ। ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ା ତାଙ୍କ ପଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କରି, ଚଞ୍ଚୁ, ପଖ ଓ ନଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେ କୁ ମାରିଦେଲେ। ନରକାସୁର ତାଙ୍କ ସେନା ଭାଙ୍ଗିଯିବା ଓ ଗରୁଡ଼ାଙ୍କ ଆତଙ୍କ ଦେଖି, ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ରାଜଧାନୀକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେହି ବଜ୍ର ଅସ୍ତ୍ର ପ୍ରଭାବ ହୀନ ହେଲା, କୃଷ୍ଣ ତାହାରେ କିଛି ଅନୁଭବିଲେ ନାହିଁ, ଯେପରି ହାତୀ ମାଳାର ଆଘାତକୁ ଅନୁଭବ କରିନଥାଏ। ନରକାସୁର ବ୍ୟର୍ଥ ଚେଷ୍ଟାରେ ଏକ ଶୂଳ ଉଠାଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ହରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ସେ ହାତୀ ଉପରେ ବସିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ରତ୍ନମୟ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ରୂଚିର ମୁକୁଟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଋଷିମାନେ ଓ ଦେବତାମାନେ "ହା! କି ଚମତ୍କାର!" ବୋଲି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ପୁଷ୍ପବୃଷ୍ଟି କରି ପ୍ରଶଂସା କଲେ। ତାପରେ ଭୂମିଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ରତ୍ନଖଚିତ କୁଣ୍ଡଳ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ମହାମଣି ଓ ରାଜଛତା ନେଇ ଦେଲେ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ଥିବା ଭୂମିଦେବୀ ଭଗବାନ୍ଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଓ ନମ୍ରତା ସହ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ: "ଦେବତାମାନଙ୍କ ପ୍ରଭୁ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଭକ୍ତଙ୍କ ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ଆବିର୍ଭାବ ନେଉଥିବା ପରମାତ୍ମନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ମୋର ନମସ୍କାର। ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳାଧାରୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ପଦ୍ମପାଦ, ବାସୁଦେବ, ବିଷ୍ଣୁ, ପରମପୁରୁଷ, ପ୍ରକୃତିର ମୂଳ, ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ଜ୍ଞାନର ଅଧିଷ୍ଠାତା—ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅଜନ୍ମା, ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଅନନ୍ତ ଶକ୍ତିମାନ୍, ସର୍ବାନ୍ତର୍ୟାମୀ, ସର୍ବୋତ୍ତମ, ନମସ୍କାର। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟି ଚାହିଲେ ବିକଟ ରୂପ ଧାରଣ କରି ସଂହାର କରନ୍ତି, ଲୋକମାନଙ୍କ ସ୍ଥିତି ପାଇଁ ସତ୍ତ୍ୱରୂପ ହୋଇଥାନ୍ତି, କାଳ, ପ୍ରକୃତି, ପରମପୁରୁଷ ସବୁ ଆପଣ ନିଜେ। ପୃଥିବୀ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ, ଆକାଶ, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ, ଦେବତା, ମନ, ମହତ୍ତତ୍ତ୍ୱ—ସବୁ ଚେତନ ଓ ଅଚେତନ ଜଗତ ଆପଣଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ କିଛି ନୁହେଁ। ଏହି ମୋର ପୁତ୍ର ଭୟଭୀତ ହୋଇ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣାଶ୍ରୟ ନେଇଛନ୍ତି, ଦୟାକରି ତାଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତୁ, ଆପଣଙ୍କ ପବିତ୍ର ହସ୍ତ ତାଙ୍କ ମସ୍ତକ ଉପରେ ରଖନ୍ତୁ।" ଭୂମିଦେବୀଙ୍କ ଏଭଳି ଭକ୍ତିମୟ ଓ ନମ୍ର ଉପସ୍ଥାପନା ଶୁଣି, ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱାସନ ଦେଇ, ପୃଥିବୀପୁତ୍ର ନରକାସୁରଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ ହରି ଦେଖିଲେ ଯେ, ନରକାସୁର ଦ୍ୱାରା ଅପହୃତ ହୋଇଥିବା ଷୋଳ ହଜାର ରାଜକନ୍ୟା ସେଠାରେ ଅଟକାଇ ରଖାଯାଇଛନ୍ତି।