କୋଶଳର ରାଜା ନବ ହଜାର ହାତୀ, ଏହି ହାତୀମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ରଥ, ଏହି ରଥମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ଘୋଡ଼ା ଏବଂ ଏହି ଘୋଡ଼ାମାନଙ୍କ ଠାରୁ ଶତଗୁଣ ଅଧିକ ସେନା ସହିତ ବଡ଼ ଏକ ଅଭିଜାତ୍ୟ ସେନା ତିଆରି କଲେ। ରାଜା ଦୟା ଓ ପ୍ରେମରେ ଅତିପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ, ସତ୍ୟା ଓ ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କୁ ଏକ ରଥରେ ବସାଇ ଏହି ବିପୁଳ ସେନା ଦ୍ୱାରା ଅନୁଗମନ କରାଇ ଦେଇଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ରାଜାମାନେ ଯଦୁ ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବରୁ ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଏହା ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ ଏବଂ ସତ୍ୟାଙ୍କୁ ନେଯାଉଥିବା ବାରାତକୁ ରୋକିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ଏବେ, ଗାଣ୍ଡୀବଧାରୀ ଅର୍ଜୁନ, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପ୍ରିୟ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ରକ୍ଷକ, ତାଙ୍କର ତୀରବାଣ ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ଆକ୍ରମଣକୁ ରୋକିଦେଲେ, ଯେମିତି ସିଂହ ଛୋଟ ପଶୁମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରେ। ଏଭଳି ଭାବରେ ଯଦୁମଣି କୃଷ୍ଣ ଦେବକୀନନ୍ଦନ, ଦାୟଜ୍ଞ ଗ୍ରହଣ କରି, ସତ୍ୟା ସହିତ ଦ୍ୱାରକାରେ ସୁଖରେ ରହିଲେ। ପରେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ପିତୃସ୍ୱସା ଶୃତକୀର୍ତ୍ତିଙ୍କର କନ୍ୟା କୈକୟ ରାଜକୁମାରୀ ଭଦ୍ରାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ—ଯଥା ସନ୍ତର୍ଦ୍ଦନ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ—ଦେଇଥିଲେ, ତାଙ୍କୁ ବି ବିବାହ କଲେ। ସେଉଁଠି ଏକାକାରେ କୃଷ୍ଣ ମଦ୍ରର ରାଜାଙ୍କ କନ୍ୟା ଲକ୍ଷ୍ମଣାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବରରୁ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ହରିଥିବାପରି ଅପହରଣ କରି ନେଲେ। ଏଭଳି ଭାବରେ, ବହୁ ହଜାର ରୂପସୀ ରାଜକନ୍ୟା, ଯାହାମାନେ ଭୌମକୁ ହତ୍ୟା କରିବା ପରେ ବନ୍ଧନ ମୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପତ୍ନୀ ହେଲେ। ଏଠାରେ ପରୀକ୍ଷିତ୍ ରାଜା ପଚାରିଲେ—"ହେ ମୁନି, ଭୌମ କିପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବଧ ହେଲେ ଓ ସେଇ ବନ୍ଧିତା ମହିଳାମାନେ କିପରି ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଦ୍ଧାର ହେଲେ?" ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—"ଇନ୍ଦ୍ର ଭୌମଙ୍କର ଛତା, କୁଣ୍ଡଳ ଓ ସାଥୀମାନେ ହରିନେଲେ, ତାଙ୍କର ଦେବପର୍ବତ ରାଜ୍ୟ ହରାଗଲା, ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣିବା ସହିତ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ଚଢି ପ୍ରାଜ୍ୟୋତିଷପୁରକୁ ଗଲେ। ସେଇ ସହର ଚାରିପାଖରେ ଦୁର୍ଗମ ପାହାଡ଼, ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗ, ଜଳ, ଅଗ୍ନି, ବାୟୁ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷା, ଏବଂ ମୁର ନାମକ ଦେମନର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ବନ୍ଧନ ଦ୍ୱାରା ଘେରାଯାଇଥିଲା। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ପାହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ତୀର ଦ୍ୱାରା ଅସ୍ତ୍ର ଦୁର୍ଗ ଧ୍ୱଂସ କଲେ, ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ଅଗ୍ନି, ଜଳ, ବାୟୁ ଅଟକୁ ଜୟ କଲେ ଓ ତାଲୱାର ଦ୍ୱାରା ମୁରଙ୍କ ବନ୍ଧନ କାଟିଦେଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚଜନ୍ୟ ଶଂଖର ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ଓ ଅଭିମାନୀ ମନ ଭାଙ୍ଗିଗଲା, ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଦୁର୍ଗ ଭୂଲିଯାଇଲା। ଏହି ଭୟଂକର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ପାଞ୍ଚମୁଖୀ ଦାନବ ମୁର ଜଳରୁ ଉଠିଆସିଲା। ସେ ତ୍ରିଶୂଳ ନେଇ, ଭୟଙ୍କର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ପଞ୍ଚମୁଖରୁ ଘୋର ରବ କରି, ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଛାଡ଼ିଲା; ତାହାର ଶବ୍ଦ ସମସ୍ତ ଦିଗ ଓ ଆକାଶକୁ ଭରିଦେଲା। ତ୍ରିଶୂଳ ଗରୁଡ଼ ଉପରେ ପଡ଼ିଲା, ହରି ତିନିମୁହା ବାଣରେ ତାହାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ, ଏବଂ ମୁରଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖରେ ବାଣ ଛାଡ଼ିଲେ। ରାଗରେ ମୁର ତାଙ୍କର ମୁସଳ ଛାଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଗଦା ଦ୍ୱାରା ଏହି ମୁସଳକୁ ହଜାର ଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ପରେ, ଅଜୟ କୃଷ୍ଣ ଚକ୍ର ଦ୍ୱାରା ମୁରଙ୍କ ପଞ୍ଚମୁଖ କାଟିଦେଲେ। ମୁର ମୁଣ୍ଡହୀନ ହୋଇ ଜଳରେ ପଡ଼ିଲେ, ଯେମିତି ପାହାଡ଼ର ଶୃଙ୍ଗ ଇନ୍ଦ୍ର ଦ୍ୱାରା କାଟାଯିବା ପରେ ତଳକୁ ଝରିଯାଏ। ମୁରଙ୍କ ସାତିଜଣ ପୁଅ—ତାମ୍ର, ଅନ୍ତରିକ୍ଷ, ଶ୍ରବଣ, ବିଭାବସୁ, ବସୁ, ନଭସ୍ୱାନ ଓ ସପ୍ତମ ଅରୁଣ—ପୀଠ ନାମକ ସେନାପତିଙ୍କୁ ସାମ୍ନାରେ ରଖି, ଭୟଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର ନେଇ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଆଗେଇଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ତୀର ଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଅସ୍ତ୍ର-ଶସ୍ତ୍ର କାଟିଦେଲେ ଏବଂ ଚକ୍ର ଓ ବାଣରେ ପୀଠ ସହ ସମସ୍ତଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ପା ଓ କବଚ କାଟି, ସେମାନଙ୍କୁ ଯମଲୋକକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ଏହାଦ୍ୱାରା ଭୌମ ନାରକାସୁର ବିଧ୍ୱଂସ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୁର୍ମର୍ଷଣ ନାମକ ଦେମନ ଗର୍ବରେ ପ୍ରବଳ ହୋଇ, ସମୁଦ୍ରଜ ହାତୀ ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲା। ଏବେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ତୀର ଓ ଅଶ୍ୱ ଦ୍ୱାରା ଭୌମର ସେନା, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀମାନେ, ଏବଂ ଯୋଦ୍ଧାମାନଙ୍କର ଅଂଗଭାଗ କାଟିଦେଲେ। ଯେଉଁଠାରେ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଯାହା କୁହାଉଥିଲେ, ତାହାକୁ ହରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ କରିଦେଲେ। ସେଇ ସମୟରେ, ସୁପର୍ଣ୍ଣ ଗରୁଡ଼ ତାଙ୍କର ପଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀମାନେକୁ ମାରିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଚଞ୍ଚୁ, ପଖ ଓ ନଖ ଦ୍ୱାରା ହାତୀଗୁଡ଼ିକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଭୌମ ନାରକାସୁର ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ଯୁଦ୍ଧ କରି କରି ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ସେନା ଗରୁଡ଼ ଦ୍ୱାରା ଚୁର୍ଣ୍ଣ ବିଚୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଭୌମ ତାଙ୍କର ଅସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ବିଫଳ ହେଲା, ଏବଂ କୃଷ୍ଣ ଏହି ଆଘାତରେ ଅଚଳ ରହିଲେ, ଯେମିତି ହାତୀ ଗୁଛ ଫୁଲରେ ଆଘାତ ପାଇ ଅନ୍ଦୋଳିତ ହୁଏନାହିଁ। ଭୌମ ନିର୍ଥକ ଚେଷ୍ଟାରେ ଅନ୍ତେ ଶୁଳ ନେଇ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିବା ପୂର୍ବରୁ ହରି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରରେ ତାଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ। ଭୌମଙ୍କର ମୁଣ୍ଡ କୁଣ୍ଡଳ ଓ ରତ୍ନମୟ ମୁକୁଟରେ ଶୋଭିତ ହୋଇ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ଦେବମୁନିମାନେ 'ହାଁ! କି ବଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟ!' ବୋଲି ପ୍ରଶଂସା କଲେ, ଏବଂ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ମାଳାରେ ଭର୍ଷା କଲେ। ଏହିପରେ, ଭୂଦେବୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସୁନା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟରେ ମଣ୍ଡିତ କୁଣ୍ଡଳ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଏକ ବିଶାଳ ମଣି ଓ ରାଜାସନ୍ ଛତା ନେଇ, ପ୍ରଚେତସପୁତ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ପରେ, ଦେବତାମାନେ ଯିଏ ପୂଜିତ, ସେଇ ଭୂଦେବୀ ହାତ ଯୋଡ଼ି ଭକ୍ତି ଓ ଭୟମିଶ୍ରିତ ଭାବରେ ବିଶ୍ୱନାଥ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସ୍ତୁତି କଲେ— "ଦେବତାମାନଙ୍କର ନାଥ, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ଅନୁଯାୟୀ ରୂପ ଧାରଣ କରୁଥିବା, ପରମାତ୍ମନ୍, ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ପଦ୍ମନାଭ, ପଦ୍ମମାଳାଧାରୀ, ପଦ୍ମନୟନ, ପଦ୍ମପଦ—ଆପଣଙ୍କୁ ନମନ।