ଏହି କଥା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏମିତି, ଯେ ଲୋଭିନୀ ନାରୀମାନଙ୍କର କଥା ମଧୁର ନେକ୍ତର ଭଳି ଲାଗେ, ଯାହା ଆନନ୍ଦକୁ ବଢାଇ ଦେଇଥାଏ; କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ହୃଦୟ ରେଜର ଭଳି ତୀକ୍ଷ୍ଣ। ପୁରୁଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଏ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକାଉଣ୍ଟ ଭାବରେ ପ୍ରିୟ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେଇ ଘଟିଥିଲା କିଛି ଦୁଃଖଦ ଘଟଣା। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନାମକ ଏକ ପୁରୁଷ, ଯାହାର ଧନ ସେମାନେ ହରି ନେଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ପତି ସହିତ ଥିବା ସେ ଲୋଭିନୀ ନାରୀମାନେ ତା’କୁ ଛାଡି ଚାଲିଗଲେ। ଏପରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମର ଦୁଃଖରେ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରେତ ହୋଇଗଲା। ସେ ବାୟୁର ଭଳି ଦଶ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲା, ବେଶି ଥଣ୍ଡା ଓ ଗରମରେ ପିଡ଼ିତ, ଖାଦ୍ୟ ଓ ପାଣି ବିନା ତୃଷ୍ଣାରେ ତଳାପଡ଼ିଥିଲା। ସେ କୌଣସି ଆଶ୍ରୟ ନପାଇ ଦୁଃଖରେ "ହାୟ! ଭାଗ୍ୟ!" ବୋଲି କରୁଣା କରୁଣା ଚିତ୍କାର କରୁଥିଲା। କିଛି ସମୟ ପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ବିଷୟରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ଜାଣିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଗୟାରେ ପିତୃୟ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ; ଏବଂ ଯେଉଁଠି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନକୁ ଯାଇଥିଲେ, ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଥିଲେ। ଏପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଘରକୁ ଫେରିଲେ; ରାତିରେ ଘରର ମଣ୍ଡପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଦେଖିନଥିବା ଅବସ୍ଥାରେ ସେ ଶୁଇଲେ। ଏଠାରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ରାତିରେ ତାଙ୍କର କଟିନ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖା ଦେଲା। ସେ ଏକ ମେଁଢା, ହାତୀ, ମହିଷ, ଇନ୍ଦ୍ର, ଅଗ୍ନି, ଏବଂ ପୁନି ଏକ ପୁରୁଷ ଆକୃତି ନେଲେ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆକୃତି ଏକ ଥର ହେଲା। ଏପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଦୃଢ ହୃଦୟରେ ଏହି ବିପରୀତ ଦେଖି, ଏହି ଦୁଃଖୀ ପ୍ରାଣୀ ଏବଂ କିଏ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ତୁମେ କିଏ, ଏତେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ରାତିରେ ଆସିଛ? କେଉଁଠୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ପହଞ୍ଚିଛ? ତୁମେ ପ୍ରେତ, ବେତାଳ କିମ୍ବା ରାକ୍ଷସ କି?" ଏହି ପ୍ରଶ୍ନର ଉତ୍ତର ଦେବାକୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଚିତ୍କାର କରିବା ସହ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ କେବଳ ଅଙ୍ଗିକାର ଦେଖାଇଲେ। ତା’ପରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ପାପୀ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସେ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମର ଭାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ; ମୋର ଦୋଷରେ ମୁଁ ମାନବ ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି। ମୋର କର୍ମର ଗଣନା ନାହିଁ, ମୁଁ ଅଜ୍ଞାନରେ ବଡ଼ ଦୁଷ୍ଟ କର୍ମ କରିଛି; ମୁଁ ଜଗତକୁ କ୍ଷତି କରିଛି, ନାରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଛି।" "ଏହିପରି ମୁଁ ପ୍ରେତ ହୋଇ ଦୁଃଖରେ ରହୁଛି; ମୁଁ ବାୟୁରେ ଜୀବନ କରୁଛି, ଭାଗ୍ୟ ଅନୁସାରେ ଫଳ ପାଉଛି। ଓ ସଖା, ଦୟାର ସାଗର, ଭାଇ, ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର!" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: "ତୁମ ପାଇଁ ମୁଁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି। ତୁମେ କିପରି ମୁକ୍ତି ପାଇନାହିଁ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ!" "ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ଦ୍ୱାରା ମୁକ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ଏଠାରେ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ। ମୁଁ କଣ କରିବି? ସଠିକ ଭାବରେ କହ।" ପ୍ରେତ କହିଲେ: "ଏକ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଲେ ମଧ୍ୟ ମୁଁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି ନାହିଁ। ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ଚିନ୍ତା କର।" ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ: "ଏକ ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ନ ମିଳିଲେ, ତେବେ ତୁମର ମୁକ୍ତି ଅତି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ।" "ଏବେ ତୁମେ ତୁମ ଥାନରେ ରୁହ, ଭୟ ନ କର। ମୁଁ ଏକ ଉପାୟ ଭାବି କିଛି କରିବି।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶରେ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ତାଙ୍କର ଥାନକୁ ଗଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏହି ରାତି ଚିନ୍ତାରେ କଟାଇଲେ, ଶୁଇଲେ ନାହିଁ। ପ୍ରଭାତେ ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକଠା ହେଲେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଗତରାତିର କଥା କହିଲେ। ବିଦ୍ୱାନ, ଯୋଗରେ ନିଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ, ଓ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ବକ୍ତାମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ। ଏପରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର କଥାକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଗଲା; ଏହି ସମୟରେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ଅଟକାଇ କହିଲେ: "ହେ ଜଗତର ସାକ୍ଷୀ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରିଛି। ମୁକ୍ତିର କାରଣ କହନ୍ତୁ।" ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦୂରରୁ ଏହା ଶୁଣି ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ: "ସପ୍ତ ଦିନ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତ ଉଚ୍ଚାରଣ କର; ଏହି ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।" ସମସ୍ତେ ଏହି କଥାକୁ ଧର୍ମର ସ୍ବରୂପ ମନିଲେ। ସମସ୍ତେ କହିଲେ: "ଏହା ଉଦ୍ୟମରେ କରିବା ଦରକାର, କିନ୍ତୁ ଏହା ସହଜ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଷ୍ଚୟ କରି ଉଚ୍ଚାରଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି କଥା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମ ଓ ଦେଶରୁ ଲୋକମାନେ ଆସିଲେ—ଅପଙ୍ଗ, ଅନ୍ଧ, ବୃଦ୍ଧ, ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଗତିରେ, ସମସ୍ତେ ତାଙ୍କର ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଲେ। ଏକ ବଡ଼ ସଭା ହେଲା, ଯାହା ଦେଖି ଦେବମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଗ୍ରହଣ କରି ଭାଗବତ କଥା କହିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟ ଆସି, ଏକ ସ୍ଥାନ ଖୋଜିଲେ; ସେ ଏକ ସାତ ଗଠ ଥିବା ବାଁଶକୁ ଦେଖିଲେ। ସେ ତାହାର ତଳ ଦ୍ୱାରରେ ଏକ ତ୍ରୋଟିରେ ଯାଇ ଶୁଣିବାକୁ ଦଣ୍ଡାଇଲେ। ବାୟୁ ଆକୃତିରେ ରୁହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ତେଣୁ ବାଁଶକୁ ଲୋକିଲେ। ପ୍ରମୁଖ ବୈଷ୍ଣବ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶ୍ରୋତା ଭାବରେ ଗଣି, ଧେନୁପୁତ୍ର ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏକ ଦୃଢ଼ ଉଚ୍ଚାରଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ପ୍ରତି ଦିନ ଶେଷରେ ଶ୍ଲୋକ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିବା ସମୟରେ ଏକ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଘଟିଲା: ବାଁଶର ଏକ ଗଠ ଚିରିଗଲା, ନିର୍ମଳ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ। ଦ୍ୱିତୀୟ ଦିନ ଶାମରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଗଠ ଭାଙ୍ଗିଲା; ତୃତୀୟ ଦିନ ମଧ୍ୟ ଏଭଳି ହେଲା। ଏହିପରି ସପ୍ତ ଦିନ ଧରି ସାତ ଗଠ ଭାଙ୍ଗିଗଲା; ଦ୍ୱାଦଶ ଷ୍କନ୍ଦ ଶୁଣି ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ପ୍ରେତ ଅବସ୍ଥା ଛାଡିଲେ। ସେ ଦିବ୍ୟ ଆକୃତି ଧାରଣ କଲେ, ତୁଲସୀ ମାଳା ପହିଁ, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧି, ବଦଳ ଭଳି କଳା, ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି। ସେ ତୁରନ୍ତ ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି କହିଲେ: "ତୁମର କୃପାରେ ମୁଁ ବନ୍ଧନ ଓ ପ୍ରେତ ଅଶୁଦ୍ଧିରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇଛି।" "ଭାଗବତ କଥା ଧନ୍ୟ, ଯାହା ପ୍ରେତମାନଙ୍କର ଦୁଃଖ ନାଶ କରେ; ଧନ୍ୟ ସପ୍ତ ଦିନ ଉଚ୍ଚାରଣ, ଯାହା କୃଷ୍ଣ ଧାମର ଫଳ ଦେଇଥାଏ।" "ସପ୍ତ ଦିନ ଶ୍ରବଣ ଆରମ୍ଭ କଲେ, ସମସ୍ତ ପାପ କମ୍ପିଯାଏ; ଏହି କଥା ଆମର ତୁରନ୍ତ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ।