ଜାମ୍ବବାନ୍, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ନିଜ ମାଲିକ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ବୋଲି ଭାବି, କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେ ତାଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦୁଇଜଣ ବିଜୟ ଆଶାରେ ଶସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ ଏବଂ ନିଜ ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ମାଂସ ଉପରେ ଚିଲିକା ଯେମିତି ଝଗଡ଼ା କରେ, ସେମିତି ଭୟଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଠାଇଶି ଦିନ ଦିନ ରାତି ଚାଲିଲା, ଦୁଇଜଣ ଏକାଦିକି ଏକାଦିକି ବଜ୍ର ଦୃଢ ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କରୁଥିଲେ। ଶେଷରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାତରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ଙ୍କ ଦେହ ଦୁଃଖିତ ହେଲା, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେଇଗଲା, ଅଂଗ ଶୃଙ୍ଖଳିତ ହେଲା, ଘମରେ ଭିଜିଗଲେ। ଏତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ ଯେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ଏବେ ବୁଝିପାରୁଛି ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ ଏବଂ ପ୍ରଭୁ—ପୁରାତନ ପୁରୁଷ ବିଷ୍ଣୁ ଅଟୁଟ ସ୍ୱାମୀ। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିରେ ଯାହା ଅଛନ୍ତି, ସେଉଁଠି ଅଛନ୍ତି; ସମୟର ସ୍ୱାମୀ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କର ଆତ୍ମା ଅପରମ୍ପରାତ୍ମା। ଆପଣଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମୁଦ୍ର ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ବ୍ରିଜ୍ ତିଆରି ହେଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୀରରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇ ଭୂମିକୁ ପଡ଼ିଲା।” ଏଭଳି ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ପରେ, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍, ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲେ। କୃଷ୍ଣ, କମଳନୟନ, ତାଙ୍କ ଉପରେ ହାତ ରଖି, ଘନମେଘ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର କଣ୍ଠରେ କମ୍ପାଶୀଳ ଭାବରେ କହିଲେ— “ଏହି ମଣି ପାଇଁ, ଭାଲୁମାନଙ୍କ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମର ଗୁହାକୁ ଆସିଛି, ଏହି ମଣି ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଉପର ଅପବାଦ ଦୂର କରିବାକୁ।” ଏପରି ଶୁଣି ଜାମ୍ବବାନ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏଠାରେ ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ବାରହ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ପରେ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ନ ଫେରିବାର ଖବର ଶୁଣି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବ ଓ ସମସ୍ତେ ଶୋକରେ ଡୁବିଗଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ନାଗରିକମାନେ ଶୋକାକୁଳ ହୋଇ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖବର ଜାଣିବା ପାଇଁ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଉପାସନାରେ ଦେବୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ସାଧନ କରି, ଜାମ୍ବବତୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ହୃଷୀକେଶକୁ ମଣି ଓ ପତ୍ନୀ ସହ ଫେରିଆସିବା ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ମୃତ୍ୟୁରୁ ପୁନଃଜୀବନ ମିଳିଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କଲେ, ସମସ୍ତେ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଗଲେ। ପରେ, ପ୍ରଭୁ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଘଟଣାବଳୀ କହି, ମଣି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁହଁ ନମାଇ ଘରକୁ ଫେରିଲେ, ନିଜ ଅପରାଧରେ ଦୁଃଖ ପାଇଲେ। ଦୃଢ ଅନୁତାପ ଓ ମନଃକ୍ଲେଶରେ ଚିନ୍ତା କଲେ— “ଏହି ପାପ ଦୂର କିପରି କରିବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି? ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଧନଲୋଭୀ, ମୂର୍ଖ, ସ୍ୱାର୍ଥୀ ବୋଲି ନ ଗାଲିଦିଅନ୍ତୁ, ମୋ ପୁଣ୍ୟ ରହିଯାଉ—ଏହିପାଇଁ କଣ କରିବି?” ତାପରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲେ— “ମୁଁ ମୋ ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟା, ମହାମଣି ନାରୀ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ଏହି ମଣି ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଦେବି। ଏହି ଠିକ୍ ଉପାୟ, ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ।” ଏପରି ଭାବି, ସତ୍ରାଜିତ ନିଜେ ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ସତ୍ୟଭାମା ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କ୍ରମଶଃ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ, ଯିଏ ଚରିତ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଗୁଣରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ— “ମୁଁ ଏହି ମଣି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ, ଏହା ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ, ଯେଉଁଠାରେ ଆମେ ତାହାର ଉପକାର ନେବାର ଅଧିକାର ରଖିବା।” ଏହି ଘଟଣା ପରେ, ଏକଦିନ ଶୁକଦେବ କହିଲେ— ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ସମସ୍ତେ ଏକାଥିରେ ଉଠି ପଡ଼ିଲେ, ମନେ ହେଲା ଯେ ପୁନଃ ପ୍ରାଣ ଫେରିଗଲା। ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ତାଙ୍କ ଦୟାମୟ ହସୁଥିବା ମୁହଁ ଦେଖି, ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ନମସ୍କାର କଲେ, ଅର୍ଜୁନଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତଥା ଯମଲ ନକୁଳ ଓ ସହଦେବଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହେଲେ। ନବବଧୂ କୃଷ୍ଣା (ଦ୍ରୌପଦୀ), ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଖ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାସହିତ ପ୍ରଣାମ କଲେ। ସତ୍ୟକି ଓ ଅନ୍ୟ ଅତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ପାଇ, ନିଜ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ବସିଲେ। କୃଷ୍ଣ, କୁନ୍ତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ସେ ଆନନ୍ଦ ଓ ସ୍ନେହରେ ଅଂଶୁଭିନ୍ନ ଚକ୍ଷୁରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କର, ବହୁମାନେ ଦୁଃଖ, ପୁତ୍ରବଧୁ, ବନ୍ଧୁମାନେ ସମ୍ପର୍କରେ ଖବର ନେଲେ। କୁନ୍ତୀ, ଅନେକ କଷ୍ଟ ଓ ଦୁଃଖ ସ୍ମରଣ କରି, ମଧୁର କଣ୍ଠରେ, ଅଂଶୁଭରା ଚକ୍ଷୁରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ— “ଏବେ ଆମର ଭଲ ହେଲା, ଯେତେବେଳେ ଆପଣ ରକ୍ଷକ ହେଲେ; କୃଷ୍ଣ, ଆମ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ ମନେ ପକାଇ, ମୋ ଭାଇ ଆପଣଙ୍କୁ ପଠାଇଥିଲେ। ଆପଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ଆତ୍ମା ଥିବାରୁ, ଆପଣ ପାଖରେ ‘ଆମେ’ ବା ‘ଅନ୍ୟ’ ଭାବ ନାହିଁ; ତଥାପି, ଆପଣ ହୃଦୟରେ ବସି, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣଙ୍କୁ ସ୍ମରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରନ୍ତି।” ଯୁଧିଷ୍ଠିର କହିଲେ— “ଆମେ କଣ ଭଲ କରିନାହିଁ? ମୁଁ ଜାଣିନାହିଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଯେଉଁଠିକି ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଆପଣ ଆମ ପରି ଅଳ୍ପବୁଦ୍ଧି ଲୋକଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଲେ।” ଏଭଳି ରାଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଅନେକ ମାସ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥରେ ରହି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କଲେ। ଏକଦିନ, ଅର୍ଜୁନ ନିଜ ଚିହ୍ନିତ ହନୁମାନ୍ ଧ୍ୱଜା ଅଳଙ୍କୃତ ରଥ ଚଢ଼ି, ଗାଣ୍ଡୀବ ଧନୁଷ୍ୟ ଓ ଅକ୍ଷୟ ତୁଣୀ ନେଇ, କୃଷ୍ଣ ସହିତ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ, ବଡ଼ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯାଇଲେ।