ଗୋଟିଏ ସମୟର କଥା, ଲୋକମାନେ କାନ୍ଥରୁ କାନ୍ଥକୁ ଏହି କଥା ଚାଲାଇଥିଲେ—"ମଣି ଧାରିଥିବା ପ୍ରସେନ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ ହୋଇ ଅରଣ୍ୟକୁ ଚାଲିଗଲେ; ତାଙ୍କର ଭାଇ ଏବେ ଆମ ସ୍ୱାମୀ।" ଏପରି ଅପବାଦ କୃଷ୍ଣଙ୍କ କାନରେ ପଡ଼ିଲା। ନିଜ ନାମରେ ଏପରି ଅପବାଦ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ନିଜ ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପ୍ରସେନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଲେ। ଅରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସେମାନେ ପ୍ରସେନଙ୍କୁ ମୃତ୍ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ସିଂହ ହତ କରିଥିଲା। ପୁନି ଶିଖର ଉପରେ ସିଂହକୁ ଏକ ଭାଲୁ ହତ କରିଥିଲା। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅଚମ୍ଭିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବାହାରେ ରଖି, ଘନ ଅନ୍ଧକାରରେ ଢ଼କା ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କ ଗୁହାକୁ ଏକାକି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରେ, ସେ ଦେଖିଲେ ମୂଲ୍ୟବାନ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଛି। ତେଣୁ ସେ ମଣି ନେବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶିଶୁ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଏହି ଅଜଣା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଶିଶୁର ଦାୟିତ୍ୱରେ ଥିବା ଦାସୀ ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ତାଙ୍କର ଚିତ୍କାର ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାଲୁ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଗୁହାକୁ ଧାଇଁ ଆସିଲେ। ଜାମ୍ବବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ; କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ ସେ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୁହେଁ ଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ସୁକ ଥିଲେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ, ନିଜ ହାତ ଦ୍ୱାରା ଏକ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଏକ ମାଂସ ଉପରେ ଗୃଧ୍ରମାନେ ଯେପରି ଝଗଡ଼ା କରନ୍ତି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଠେଇ ଦିନ ଦିନ ରାତି ଚାଲିଗଲା। ଦୁହେଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ମୁକ୍ତ ଘୁଞ୍ଚିବା ନାହିଁ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଗୁରୁତର ଘାଁରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ, ଦେହ ଘାମରେ ଭିଜିଗଲା, ଶକ୍ତି ଶେଷ ହେଲା। ତାଲେ ସେ ବିସ୍ମିତ ହୋଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି, ଆପଣେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିର ଉତ୍ସ, ପୁରାତନ ବିଷ୍ଣୁ, ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପ୍ରଭୁ ଓ ନିୟନ୍ତା।" "ଆପଣେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୂଳ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟରେ ବି ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଦେଉଥିବା; ଆପଣେ କାଳ, ସମସ୍ତ ସ୍ୱରୁପର ସ୍ୱରୁପ, ଆତ୍ମାମାନଙ୍କ ଆତ୍ମା। ଆପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧର ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ସାଗର ବି ଉତ୍ତେଜିତ ହୋଇଥିଲା, ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେତୁ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତ୍ତି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୀରରେ ଛିନ୍ନ ହୋଇଥିଲା।" ଏପରି ଭାବରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଦେବକୀନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ, ପଦ୍ମନୟନ, ତାଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ ସ୍ନେହର ସ୍ୱରେ କହିଲେ—"ଭାଲୁ ରାଜା, ଏହି ମଣି ପାଇଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି, ଯେଉଁଠାରେ ମୋ ଉପରେ ଅପବାଦ ଲାଗିଛି, ତାହା ନିବାରଣ ପାଇଁ ଏହି ମଣି ଆବଶ୍ୟକ।" ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏଠି ଉପରେ, ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଦେଖିଲେ କୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ବାହାରୁନାହାନ୍ତି, ସେମାନେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କରି, ବିଷଣ୍ଣ ହୋଇ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନ ଫେରିବା ଖବର ଶୁଣି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ନାଗରିକମାନେ ଦୁଃଖରେ ଶତ୍ରାଜିତ୍କୁ ନିନ୍ଦା କଲେ, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିବରଣୀ ପାଇଁ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀଙ୍କ ଚରଣେ ଯାଇ ଅନୁରୋଧ କଲେ। ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ ପୂଜା କରିବାରୁ, ସେ ନିଜେ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ କହିଲେ, ଏବଂ ହରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରି, ଜାମ୍ବବତୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ମଣି ଧାରଣ କରି, ଜାମ୍ବବତୀ ସହିତ ହୃଷୀକେଶଙ୍କ ଫେରିବା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ରାଜସଭାରେ ଶତ୍ରାଜିତ୍କୁ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ୟମନ୍ତକ ମଣି ଫେରାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଲେ। ଶତ୍ରାଜିତ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମଣି ନେଇ ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଘରକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଅନ୍ତର୍ଗତ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପ ଏବଂ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଭୋଗିବା ଶୁରୁ କଲେ—"କିପରି ମୁଁ ଏହି ଦୋଷ ଦୂର କରିପାରିବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଆନୁଗ୍ରହ ପାଇପାରିବି? ଲୋକମାନେ ମୋତେ ନିନ୍ଦା କରିବେନି, ମୋତେ ଲୋଭୀ, ମୂର୍ଖ, ସ୍ୱାର୍ଥପର ଭାବିବେନି?" ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଶତ୍ରାଜିତ୍ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ—"ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା, ମହାନ୍ ଗୁଣମତୀ ସତ୍ୟଭାମା ଓ ମଣି ଉଭୟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି।" ଏହି ଭାବରେ ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଶତ୍ରାଜିତ୍ ନିଜେ ନିଜ କନ୍ୟା ଓ ମଣି ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣରେ ଅପୂର୍ବା ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବେଧାନୁସାରେ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରଭୁ କହିଲେ—"ମୁଁ ଏହି ମଣି ଗ୍ରହଣ କରିବି ନାହିଁ, ଏହି ମଣି ତୁମେ ଦେବତାଭକ୍ତ ଭାବେ ରଖ, ଆମେ ତାହାର ଉପକାର ନିଅ।" ଏପରି ଘଟଣା ପରେ, ଏକଥି ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ଏକଦା ପରମେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣ, ଯୁୟୁଧାନ ଓ ଅନ୍ୟ ସାଥୀମାନେ ସହିତ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସ୍ଥକୁ ପାଣ୍ଡବମାନେଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଆଗମନ ଦେଖି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ପ୍ରମୋଦିତ ହୋଇ ଏମିତି ଉଠିଲେ, ଯେପରି ଜୀବନ ନୂତନ ଆସିଛି। ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି, ପାଣ୍ଡବମାନେ ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଓ ମୃଦୁ ହାସି ମୁଖ ଦେଖି ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ୟୁଧିଷ୍ଠିର ଓ ଭୀମଙ୍କ ପାଦ ପ୍ରଣାମ କରି, କୃଷ୍ଣ ଅର୍ଜୁନକୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାପରେ ନକୁଳ ସହଦେବ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ମାନ କଲେ। ନବବିବାହିତା ଏବଂ ଲଜ୍ଜାଶୀଳା ଦ୍ରୌପଦୀ ମୁଖ୍ୟ ଆସନରେ ବସିଥିବା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ବକ ସମ୍ବୋଧନ କଲେ। ଏଭଳି, ସାତ୍ୟକି ଓ ଅନ୍ୟ ଅତିଥିମାନେ ମଧୁର ସମ୍ମାନ ଲାଗି ନିଜ ନିଜ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ କୁନ୍ତୀଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ ପ୍ରଣାମ କଲେ, କୁନ୍ତୀ ଦୀର୍ଘ ସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ତାଙ୍କ ଚକ୍ଷୁ ଜଳେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଯାଇଥିଲା। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଓ ତାଙ୍କର ବୌହୁମାନେ, ଭଉଣୀ, ଆତ୍ମୀୟମାନଙ୍କ କୁସଳ ଜାଣିଲେ।