ନାରାୟଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର—ଯିଏ ଶଂଖ, ଚକ୍ର ଓ ଗଦା ଧାରଣ କରନ୍ତି, ଦାମୋଦର, କମଳନୟନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ନମନ। ଏହି ସମୟରେ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଆସୁଛନ୍ତି, ସେ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଚୋରି କରୁଛି। ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ତୁମର ପଥ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, କାରଣ ସେମାନେ ଜାଣିଛନ୍ତି ଯେ ତୁମେ ଯଦୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଛ; ଏହି ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସୁଛନ୍ତି। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, କମଳନୟନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସିଲେ ଓ କହିଲେ, “ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ଏହା ସତ୍ରାଜିତ, ଯିଏ ମଣିର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛି।” ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କ ଶୋଭାମୟ ଘରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଙ୍ଗଳାଚରଣ ପାଇଁ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପୂଜିତ ମଣିକୁ ମନ୍ଦିରରେ ରଖିଲେ। ଏହି ମଣି ପ୍ରତିଦିନ ଆଠ ଭାରି ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରେ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ମଣିର ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅପଦ୍ରବ, ସାପଦଶା, ରୋଗ ଓ ଅପଶୁକୁନ ଘଟେ ନାହିଁ। ଯଦୁରାଜ ଶୌରି ଏହି ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ ଧନ ଚାହାନ୍ତି ନଥିଲେ, ତେଣୁ ସେ ମଣି ଦେଇଲେ ନାହିଁ, ଏବଂ ଅନୁରୋଧକୁ ଅବହେଳା କଲେ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରସେନ ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଘୋଡ଼ା ଚଢ଼ି ଅରଣ୍ୟକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲା, ଏବଂ ମଣିକୁ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; କିନ୍ତୁ ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଏହି ମଣି ଚାହିଁ ସିଂହକୁ ହତ୍ୟା କଲେ। ଜାମ୍ବବାନ୍ ମଣିକୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା କରିଦେଲେ। ଏଠି, ଭାଇ ପ୍ରସେନକୁ ନ ଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ କହିଲେ, “ଏହି ମଣିଧାରୀକୁ ନିଶ୍ଚୟ କୃଷ୍ଣ ମାରିଦେଇଛନ୍ତି ଓ ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଇଛନ୍ତି; ଏହିଭଳି ଭାଇ ଆମର।” ଏହି କଥା ଲୋକମାନେ ଗୁପ୍ତରେ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ କହିଲେ। ଏହି ଅପବାଦ ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ନାମର ଅପମାନ ମିଟାଇବାକୁ ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ପ୍ରସେନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନେ ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସେନ ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଗା ଏକ ଭଲୁଆ ସିଂହକୁ ମାରିଦେଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏକାକି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଭଲୁଆ ରାଜାଙ୍କ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନେ ବାହାରେ ରହିଲେ। ସେଠାରେ, ମଣିକୁ ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବରେ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତାହା ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ ଓ ଶିଶୁ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ରହିଲେ। ଅଜଣା ଲୋକକୁ ଦେଖି, ଦାୟି ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଭିତରକୁ ଆସିଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଏବଂ ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ ଓ ନିଜ ହାତରେ ଏକ ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମାନେ ଦୁଇଟି ଗୃଦ୍ଧ ମାଂସ ପାଇଁ ଲଢ଼ୁଛନ୍ତି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଠାଇଶି ଦିନ ଦିନ ରାତି ଚାଲିଗଲା, ଦୁହେଁ ବିଜୟ ପାଇଁ ଅତି ଉତ୍ସୁକ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘୁଞ୍ଚ ଘାତରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦୁର୍ବଳ ହେଲେ, ତାଙ୍କ ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜିଗଲା, ଏବଂ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ବୁଝିଗଲି ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିର ମୂଳ, ପୁରାତନ ବିଷ୍ଣୁ, ପରମେଶ୍ୱର, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କୁ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ସୃଷ୍ଟିର ମଧ୍ୟରେ ବି ରହିଛନ୍ତି, ସମୟ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆତ୍ମା, ଏବଂ ସ୍ୱୟଂସିଦ୍ଧ। ଆପଣଙ୍କ ଅଳ୍ପ ରୂଷ୍ୟା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସାଗର ଉତ୍କଳିତ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ସେତୁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା, ଓ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୀରରେ ପୃଥିବୀରେ ପଡ଼ିଥିଲା।” ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଏଭଳି ଚିହ୍ନି, ଭଲୁଆ ରାଜା ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କଥା କହିଲେ। କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସ୍ନେହପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ମଣି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ଗୁହାକୁ ଆସିଛି, ମୋ ଉପରେ ଲାଗିଥିବା ଅପବାଦ ଦୂର କରିବାକୁ, ଏହି ମଣି ସହିତ।” ଏଭଳି ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏଉଁଠି, ଶୌରି ଗୁହାରୁ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ବାର ଦିନ ଅପେକ୍ଷା କଲେ, ପରେ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ସମସ୍ତ ବନ୍ଧୁ-ପରିଜନ ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଶୋକାକୁଳ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଦୁଃଖିତ ହୋଇ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖବର ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଦେବୀ ତାଙ୍କ ଉପାସନାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହରି ତାଙ୍କ ଜନାନୀ ସହିତ ଦେଖା ଦେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଇ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ମଣି ଓ ଜାମ୍ବବତୀ ସହିତ ଫେରି ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରି ଆସିଥିବା ପରି ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ପ୍ରଭୁ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ ଡାକିଲେ, ସମ୍ମୁଖରେ ଘଟଣା ବିବରଣୀ ଦେଇ ମଣି ଫେରାଇଦେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ଅତି ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ, ନିଜ ଅପରାଧରେ ପୀଡିତ ହେଲେ। ଅନ୍ତର୍ବିରୋଧ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍ତାପରେ ତିଣି କଥା ଚିନ୍ତା କଲେ—“କିପରି ଏ ଦୋଷ ମୁକ୍ତି ହେବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେବେ? କିପରି ଲୋକମାନେ ମୋତେ ଧନଲୋଭୀ, ମୂର୍ଖ, ଛୋଟ ଭାବି ନିନ୍ଦା କରିବେ ନାହିଁ?” ଶେଷରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ—“ମୁଁ ମୋର କନ୍ୟା, ମହାମଣି ସଦୃଶ ସତ୍ୟଭାମା ଓ ମଣିକୁ ଦେଇ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିବି, ଏହା ଠିକ୍ ଉପାୟ।” ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ସତ୍ରାଜିତ ନିଜେ ନିଜ ଧର୍ମପତ୍ନୀସମାନ କନ୍ୟା ସତ୍ୟଭାମା ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ପ୍ରଭୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ସତ୍ୟଭାମାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ, ଯିଏ ଗୁଣ, ରୂପ ଓ ଚରିତ୍ରରେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆକର୍ଷଣ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, “ରାଜନ୍, ଆମେ ଏହି ମଣି ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ। ଏହା ତୁମ ପାଖରେ ରହୁ, ତୁମେ ଦେବଭକ୍ତ; ଆମେ ତାହାର ଉପକୃତି ଭୋଗ କରିବା।