ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସତ୍ରାଜିତ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ? ସେ କେଉଁଠୁ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ପାଇଲେ? ଏବଂ କାହିଁକି ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ?” ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ—ସତ୍ରାଜିତ୍ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଭକ୍ତ ଓ ଘନିଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କର ଭକ୍ତିରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଥିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ୍ ଏହି ମଣିଟିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରୂପେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଲୋକମାନେ ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଚମକିଯାଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣ ଚୋଉପଡି ଖେଳୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ନାରାୟଣ, ଅପଣଙ୍କୁ ନମସ୍କାର। ଅପଣ ଶଂଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧାରୀ, ଦାମୋଦର, କମଳନୟନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁବଂଶର ଆନନ୍ଦ!” “ପ୍ରଭୁ, ଦେଖନ୍ତୁ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଆସୁଛନ୍ତି, ଅପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହାଁନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଲୋକମାନେ ଆଖି ମେଳିପାରୁନାହାନ୍ତି। ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବତାମାନେ ତିନି ଲୋକରେ ଅପଣଙ୍କ ପଥ ଖୋଜନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ଯଦୁମାଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବା ଅପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଶୁକଦେବ ଜନାଇଲେ, “ଲୋକମାନେ ଏଭଳି କଥା କହିବାକୁ ଶୁଣି, କମଳନୟନ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ—‘ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନୁହେଁ, ସେ ସତ୍ରାଜିତ୍, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର ତେଜରେ ଚମକୁଛି।’” ସତ୍ରାଜିତ୍ ଆପଣଙ୍କ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁଭ ଚିହ୍ନରେ ସୁଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଏବଂ ମଣିଟିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିଥିବା ଦେଉଳରେ ରଖିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ମଣି ଆଠ ମୁଠି ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା। ଯେଉଁଠି ଏହି ମଣି ପୂଜିତ ହୁଏ, ସେଠି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅପଦା, ସାପ ଦଂଶ, ରୋଗ, ଦୁର୍ଭାଗ୍ୟ କେବେ ହୁଏ ନାହିଁ। ଏକଦିନ ଯଦୁରାଜା ସୌରି (କୃଷ୍ଣ) ଏହି ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ୍ ଧନର ଆଶା ନ କରି, ମଣି ଦେଲେ ନାହିଁ, ରଜାଙ୍କ ଅନୁରୋଧ ଅନୁମାନ କଲେ ନାହିଁ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରସେନା ନାମକ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଭାଇ, ଏହି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ସିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି ମଣିଟିକୁ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ସେଠାରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ନାମକ ଭଲୁକା ରାଜା ସିଂହକୁ ମାରି, ମଣି ନେଇ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା ଭାବେ ଦେଲେ। ପ୍ରସେନା ନ ଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ୍ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ କଥା କହିଲେ, “ଯିଏ ମଣି ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବେ, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଭାଇ ମୋର।” ଏହି କଥା ମୁହଁ ମୁହଁରେ ଚାଲିଗଲା। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ନାମ ଉପରେ ଅଭିଯୋଗ ହୋଇଛି ଶୁଣି, ସେ ନିଜକୁ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷ ପ୍ରମାଣିତ କରିବା ପାଇଁ ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ପ୍ରସେନାଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନେ ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ସିଂହକୁ ଭଲୁକା ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ। ତାପରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏକାକି ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ଧକାର ଭଲୁକା ରାଜାଙ୍କ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ମନୁଷ୍ୟମାନେ ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ ମଣିଟିକୁ ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବେ ଦେଖି, ତାହା ନେବାକୁ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଅଜଣା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଶିଶୁର ଦାୟିକା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ଭିତରକୁ ଧାଉଥିଲେ। ସେ ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମନୁଷ୍ୟ ଭାବି, ତାଙ୍କ ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଚିନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୁଇ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ, ନିଜ ହାତରେ ଏମିତି ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଯେପରି ଗିଧମାନେ ମାଂସ ନିମନ୍ତେ ଲଢ଼ନ୍ତି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଭାବେ ଅଟେଇଶି ଦିନ ରାତି ଚାଲିଲା। ଶେଷରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାଁରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଦୁର୍ବଳ ହୋଇ, ଗାତ ଘାମରେ ଭିଜି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଅନ୍ତର୍ଦ୍ରଷ୍ଟି ହୋଇ କହିଲେ, “ମୁଁ ଜାଣେ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଏବଂ ସ୍ୱାମୀ—ଅପଣ ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ପରମେଶ୍ୱର।” “ଅପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିରେ ଯାହା ଅଛି ତାହା; ଅପଣ ସମୟ, ମାପକମାନଙ୍କ ନାଥ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆତ୍ମା ଓ ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାର ଆତ୍ମା। ଅପଣଙ୍କ କ୍ରୋଧିତ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରେ ସମୁଦ୍ର ଉତ୍ତଳ ହୋଇଥିଲା, ପଥ ଦେଖାଗଲା, ସେତୁ ବନିଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତ୍ତି ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ହେଲା, ଏବଂ ରାକ୍ଷସମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା।” ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଭଲୁକା ରାଜାଙ୍କୁ ଦୟାପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ହେ ଭଲୁକା ରାଜା, ଏହି ମଣି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ଗୁହାକୁ ଆସିଛି, ମୋ ଉପରେ ଥିବା ଅପବାଦ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ଦେଖି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ବାରହ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରି, ଶେଷରେ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କୃଷ୍ଣ ବାହାରିଲେ ନାହିଁ ଶୁଣି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ବନ୍ଧୁ-ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଦୁଃଖରେ ସତ୍ରାଜିତ୍ଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖବର ପାଇଁ ଦୁର୍ଗା ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାଙ୍କ ଶରଣାଗତ ହେଲେ। ଦେବୀଙ୍କ ଉପାସନା କରିବାରୁ ଦେବୀ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ତେ କୃଷ୍ଣ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସିଦ୍ଧ କରି, ପତ୍ନୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଲେ। ହୃଷୀକେଶ କୃଷ୍ଣ, ମଣି ଓ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଫେରିଲେ, ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଥିବା ପରି ଦେଖି, ସମସ୍ତ ଉଲ୍ଲାସରେ ଭରିଗଲେ। ପ୍ରଭୁ ସତ୍ରାଜିତ୍ଙ୍କୁ ରାଜସଭାରେ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଫେରାଇ ଦେଲେ ଏବଂ ଘଟଣା ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ। ସତ୍ରାଜିତ୍ ଅତି ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ମୁଣ୍ଡ ନମାଇ ମଣି ନେଇ ଘରକୁ ଗଲେ, ନିଜ ଅପରାଧରେ ଅନ୍ତଃକଳହ ଓ ଦୁଃଖରେ ଦଗ୍ଧ ହେଲେ। ଭାବିଲେ, “ମୁଁ କିପରି ଏହି ପାପରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବି? କିପରି ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିବି?