ଏହି ଅଧ୍ୟାୟର ଆରମ୍ଭରେ ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ସତ୍ରାଜିତ ଏକ ଅପରାଧ କରିଥିଲେ, ଏହି ଅପରାଧ ପରିହାର ପାଇଁ ସେ ନିଜ କନ୍ୟାଙ୍କୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ ଏବଂ ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦାନ କଲେ।” ଏହି କଥା ଶୁଣି ରାଜା ପୃଛିଲେ, “ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କ’ଣ ଅପରାଧ କଲେ? ସେ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି କେଉଁଠୁ ପାଇଥିଲେ? ଏବଂ କାହିଁକି ନିଜ କନ୍ୟାକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଇଥିଲେ?” ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସତ୍ରାଜିତ ଦୈତ୍ୟ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଏକ ମହାଭକ୍ତ ଏବଂ ମିତ୍ର ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଥିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ସେଇ ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଯେତେବେଳେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ଦେହ ରୂପ ଏତେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଯେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଲେନି। ଦୂରରୁ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଭାବିଲେ ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନିଜେ ଆସିଛନ୍ତି, ଏବଂ ଏହି ଖବର ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସେତେବେଳେ ଭଗବାନ୍ ଚୋପଡ଼ି ଖେଳୁଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, ‘ଓ ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ! ଏହିଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତୀବ୍ର କିରଣ ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ଚୋରିକରୁଛି। ନିଶ୍ଚୟ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ତୁମ ପଥ ଖୋଜୁଛନ୍ତି, ଏବଂ ଆଜି ଅଜନ୍ମା ପ୍ରଭୁ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।’” ଏହି କଥା ଶୁଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହସିକରି କହିଲେ, “ଏହା ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନୁହେଁ, ସତ୍ରାଜିତ ନିଜେ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିର ଦ୍ୟୁତିରେ ଦ୍ୟୁତିମାନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି।” ସତ୍ରାଜିତ ତାଙ୍କର ଅତି ଭବ୍ୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମଣିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିତ କରିଥିଲେ। ଏହି ମଣି ପ୍ରତିଦିନ ଆଠ ଭାର ସୁନା ଉତ୍ପନ୍ନ କରୁଥିଲା, ଏବଂ ଯେଉଁଠାରେ ଏହା ପୂଜିତ ହୁଏ, ସେଠାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଅପଦ୍ରବ, ସର୍ପଦ଼ଘାତ, ରୋଗ ଏବଂ ଅପମଙ୍ଗଳ ଘଟେନାହିଁ। ଏକଥା ଯଦୁରାଜ ଶୌରିଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ମଣି ଦେବାକୁ କୁହାଯିବା ସତ୍ତ୍ୱେ, ସେ ଧନର ଆଶା ନ କରି ଏହି ଅନୁରୋଧ ଅସ୍ୱୀକାର କଲେ। ଏକ ଦିନ, ସତ୍ରାଜିତଙ୍କ ଭାଇ ପ୍ରସେନ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି ଘୋଡ଼ା ଚଢି ଅରଣ୍ୟକୁ ସୀକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ସେଠାରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରିଦେଲା, ମଣି ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା। ଏଠାରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ସେଇ ସିଂହକୁ ମାରି, ମଣି ନେଇ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା କରିଦେଲେ। ପ୍ରସେନ ନ ଫେରିବାରୁ ସତ୍ରାଜିତ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଲୋକମାନେ କୁହିବାକୁ ଲାଗିଲେ, “ଯିଏ ମଣି ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ଭାଇ ମୋର।” ଏହି ଗୋସ୍ତି ଗୋସ୍ତି କଥା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ନିଜ ଉପରେ ଅପବାଦ ଲାଗିଥିବା ଜାଣି, ସ୍ୱୟଂ ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ପ୍ରସେନଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ନିଜ ନିର୍ଦ୍ଦୋଷତା ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ଚାଲିଗଲେ। ଅରଣ୍ୟରେ ପ୍ରସେନ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ, ପରେ ପାହାଡ଼ ଢାଳରେ ସିଂହକୁ ଭଲୁକ (ଜାମ୍ବବାନ୍) ଦ୍ୱାରା ହତ୍ୟା ହୋଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ତାପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକାକି ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରାଜା ବସିଥିଲେ, ଏବଂ ନାଗରିକମାନେ ବାହାରେ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଗୁହା ଭିତରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ମଣିକୁ ଏକ ଶିଶୁ ଖେଳନା ବାନ୍ଧି ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ତାହା ନେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରି, ଶିଶୁ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଏହା ଦେଖି, ଶିଶୁର ଦାୟିକା ଅଜଣା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରାଗରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଆସିଲେ। ଏଠାରେ ଦୁଇଁଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଆରମ୍ଭ ହେଲା—କେବଳ ଜିତିବା ଆଶାରେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ ଏବଂ ନିଜ ଶରୀର ଦ୍ୱାରା—ଏଠି ଶବଦ ମାନେ ମାଂସ ଉପରେ ଲୁଟି ପଡ଼ୁଥିବା ଗୃଧ୍ର ସମାନ। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଅଟୁଟ ଭାବରେ ଅଠାଇଶି ଦିନ ଦିନରାତି ଚାଲିଲା। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘୁଞ୍ଚରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶକ୍ତିହୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଅଙ୍ଗ ମୁହଁ ଛିନ୍ଧା ହୋଇ, ଦେହ ପସିନାରେ ଭିଜିଯାଉଥିଲା। ତେଣୁ ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହୋଇ, ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ବୁଝିପାରିଛି ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ସ୍ୱାମୀ—ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସର୍ବୋତ୍ତମ ଭଗବାନ୍। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋତ୍ତମ, ଆପଣ ସମୟ, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାର ଆତ୍ମା। ଆପଣଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ମାତ୍ରରେ ଚିଢ଼ା ହୋଇ ସମୁଦ୍ର କ୍ଷୁବ୍ଧ ହୋଇଥିଲା, ସେଠାରେ ସେତୁ ବନିଥିଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତି ଚମକିଉଠିଲା, ଏବଂ ଦାନବମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତୀର ଦ୍ୱାରା ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଥିଲା।” ଏପରି ଭାବେ ପରିଚୟ ଦେଇ, ଭଲୁକ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତ ଦେବକୀନନ୍ଦନ ତାଙ୍କୁ ଦୟାଭାବରେ ସ୍ପର୍ଶ କରି କହିଲେ, “ଏହି ମଣି ପାଇଁ ମୁଁ ତୁମ ଗୁହାକୁ ଆସିଛି, ଏହି ଅପବାଦ ନିବାରଣ ପାଇଁ, ଏହି ମଣି ଦ୍ୱାରା।" ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ କନ୍ୟା ଜାମ୍ବବତୀ ଏବଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏଠି ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିବା ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଶୌରି ନ ଫେରିବାକୁ ଦେଖି ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କରି ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ନ ଫେରିବା ଖବର ଶୁଣି, ଦେବକୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ବନ୍ଧୁବନ୍ଧବମାନେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଦୁଃଖରେ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ଶାପ ଦେଲେ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଖବର ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କୁ ପୂଜିଲେ। ଦେବୀ ପୂଜାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦେବୀ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରୀହରି ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ସାର୍ଥକ କରି, ଜାମ୍ବବତୀ ସହିତ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନନ୍ଦ ଦେଇ। ହୃଷୀକେଶଙ୍କୁ ମଣି ଏବଂ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଫେରି ଆସିଥିବା ଦେଖି, ସମସ୍ତ ମହାଉତ୍ସବରେ ମଗ୍ନ ହେଲେ। ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସତ୍ରାଜିତଙ୍କୁ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଡାକି, ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘଟଣାବଳୀ କହି, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ତାଙ୍କୁ ଫେରାଇଦେଲେ।