ଦ୍ୱାରକାର ନିବାସୀମାନେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଶୁଣିଲେ — ସେ ହାରାଇଯାଇଥିଲେ, ଏବେ ଫେରିଛନ୍ତି। ସମସ୍ତେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଲେ, “ଆହ! ଶିଶୁଟି ମୃତ୍ୟୁରୁ ପুনର୍ଜୀବନ ପାଇଯାଇଛି — ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଫଳ!” ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ମାଆମାନେ ନିଜ ପତି ଓ ପିତା ପ୍ରତି ଯେପରି ଭାବନାରେ ପୂଜା କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ପ୍ରେମ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା। ଏହା ଅଜବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବ, ଇଚ୍ଛା ଓ ପ୍ରେମର ରାଜ୍ୟରେ, ନିଜ ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ନଥିବା ଅନ୍ୟମାନେ କଣ କରିପାରିବେ? ଏଠିରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମର ଆବଳିକଥା, ଦଶମ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶି ଅଧ୍ୟାୟର ଅନ୍ତ ହେଲା। ଏବେ ଛପ୍ପନି ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଲା। ଶୁକଦେବ ମୁନି କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ, ଏକ ଅପରାଧ କରି, ନିଜ ଜନ୍ମା କୁଁଆରିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇଲେ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପ୍ରତି କେଉଁ ଅପରାଧ କଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ସ୍ୟାମନ୍ତକ କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ? ସେ ନିଜ ଜନ୍ମାକୁ ହରିଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଲେ?” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବଙ୍କ ଅତି ଭକ୍ତ ଓ ମିତ୍ର ଥିଲେ। ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଇଥିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ମଣିଟି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଚମକି ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ଭାଗବାନଙ୍କୁ ଖେଳ କରୁଥିବାବେଳେ ଖବର ଦେଲେ: “ଓ ନାରାୟଣ, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଦାମୋଦର, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ବିଶ୍ୱର ନାଥ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କ ତେଜ ଲୋକମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଚୋରାଇ ଦେଉଛି। ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବମାନେ ତୁମ ମାର୍ଗ ଖୋଜିବାକୁ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁଁଡିବା କରନ୍ତି; ତୁମେ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଗୁପ୍ତ ଅଛ, ଆଜି ଅଜନ୍ମ ନାଥ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶିଶୁମାନଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, “ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହଁ, ସତ୍ରାଜିତ — ମଣି ର ତେଜରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।” ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଭଲ କାମ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ମଣିକୁ ପୂଜାର ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଦ୍ୱାରା ବିଧିପୂର୍ବକ ରଖିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ମଣି ଆଠ ଭାର ସୋନା ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ଏହାର ପୂଜା ହୁଏ, ଏଠାରେ ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବିପଦ, ସାପ ଦୋଷ, ରୋଗ, ଅଶୁଭ ଘଟି ନଥାଏ। ଯଦୁରାଜ ଶୌରି ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ ଧନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଲେ ନାହିଁ, ଅନୁରୋଧକୁ ଅବହେଳା କଲେ। ଏକ ଦିନ ପ୍ରସେନା, ମଣିର ତେଜ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡା ଚଢି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କୁ ଗଲେ। ଏଠି ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ମାରି, ମଣିକୁ ନେଇ ପାହାଡ ଗୁହାକୁ ଗଲା; ଏଠି ଜାମ୍ବବାନ୍ ଏହା ଚାହିଁ, ସିଂହକୁ ମାରିଦେଲେ। ସେ ମଣିକୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା କରି ଗୁହାରେ ରଖିଲେ। ପ୍ରସେନା ଦେଖିବାକୁ ନାହିଁ, ସତ୍ରାଜିତ ଦୁଃଖରେ ଅତି ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ କହିଲେ, “ମଣି ଗଳାର ବ୍ୟକ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଛି, ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ; ତାଙ୍କ ଭାଇ ମୋର।” ଏହି କଥା ଲୋକେ ଚୁପଚାପ ଏକାଉଁ ଅନ୍ୟକୁ କହିବାରେ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ନାମର ଉପରେ ଅପବାଦ ଶୁଣି, ନିଜକୁ ନିର୍ମଳ କରିବାକୁ ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ପ୍ରସେନା ରାସ୍ତା ଅନୁସରଣ କରି ଯାତ୍ରା କଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡାକୁ ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ; ପାହାଡ ଉପରେ ସିଂହକୁ ଭଲୁଆ ଦ୍ୱାରା ମୃତ ଦେଖିଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ସେଠି ଲୋକମାନେ ବାହାରେ ରଖି, ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠି ମଣିକୁ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବରେ ଦେଖି, ଏହା ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶିଶୁଠି ନିକଟରେ ଉପସ୍ଥିତ ରହିଲେ। ଅଜଣା ଲୋକ ଦେଖି ଦାୟିକା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ଏହି ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଜାମ୍ବବାନ୍ ରୋଷରେ ଗୁହାକୁ ଦୌଡି ଆସିଲେ। ତାଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି, ନିଜ ମାଲିକ ଭଗବାନ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ତାଙ୍କ ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ। ଉଭୟ ଜଣେ ବିଜୟ ଆଶାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପଥର, ଗଛ, ନିଜ ହାତରେ, ଏକାଉଁ ଖାଇବାକୁ ଲଢୁଥିବା ଗୃଧ୍ରପରି। ଅଠାଇ ଦିନ ଦିନ ଓ ରାତି, ଏକ ମିନିଟ୍ ବି ଆରାମ ନାହିଁ, ଦୁଇଜଣେ ଏକାଉଁ ଦିଅବଜ୍ରପରି ମୁକ୍କା ମାରିଥିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଘାଁରେ ଜାମ୍ବବାନ୍ ଶରୀର ଅସ୍ତି, ଶକ୍ତି ହରାଇ, ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜି, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଭରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବର ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତି — ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ପରମ ନାଥ। ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନଙ୍କର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଅଛନ୍ତି; ସମୟ, ମାପକମାନେ ର ନାଥ, ପରମ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାର ଆତ୍ମା। ଆପଣ ଯେଉଁ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କ୍ଷୁଦ୍ର କ୍ରୋଧରେ, ସାଗର ଉତ୍ପାତ ହୋଇ, ପଥ ଦେଖାଗଲା, ପୁଲ ତିଆରି ହେଲା, ଲଙ୍କା ର ଯଶ ଚମକିଲା, ରାକ୍ଷସମାନେ ର ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଖସିଗଲା।” ଏପରି ଭଗବାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଭଲୁଆ ରାଜା, ଅଚ୍ୟୁତ, ଦେବକୀ ପୁତ୍ର, କଥା କହିଲେ। ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ହାତ ଦେଇ, ମେଘପରି ଗଭୀର ଶବ୍ଦରେ, ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଦୟାରେ କହିଲେ: “ମଣି ପାଇଁ, ଭଲୁଆ ରାଜା, ମୁଁ ତୁମ ଗୁହାକୁ ଆସିଛି, ଅପବାଦ ନିରାକରଣ ପାଇଁ, ଏହି ମଣି ସହିତ।” ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ଜାମ୍ବବାନ୍ ଆନନ୍ଦରେ ନିଜ ଜନ୍ମା ଜାମ୍ବବତୀ ଓ ମଣିକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ମାନ୍ୟତା ପାଇଁ। ଲୋକମାନେ ଦେଖିଲେ, ଶୌରି ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ତିରିଲେ ନାହିଁ; ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିବା ପୂର୍ବରୁ ଦ୍ୱାରକାବାସୀ ଦ୍ୱାରକାରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଦିନ ଦୁଃଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। କୃଷ୍ଣ ଗୁହାରୁ ତିରିଲେ ନାହିଁ ବୋଲି ଶୁଣି, ଦେବକୀ ରାଣୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ, ବସୁଦେବ, ବନ୍ଧୁ, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ସମସ୍ତେ ଦୁଃଖରେ ତଳିଗଲେ। ଦ୍ୱାରକାର ଦୁଃଖିତ ନାଗରିକମାନେ ସତ୍ରାଜିତକୁ ଶାପ ଦେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ବାର୍ତ୍ତା ଆଶାରେ ଦେବୀ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା, ଦୁର୍ଗାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ।