ଯଦିଓ ଜନାର୍ଦନ, ପ୍ରଭୁ, ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିଲେ, ସେ ଚୁପ ରହିଲେ; ନାରଦ ଏହି ସମସ୍ତ କଥା, ଶାମ୍ବରାଙ୍କ ହତ୍ୟା ସହିତ, ବ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଘଟଣା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ ହାରାଇ ଯାଇଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ପୁନଃ ପ୍ରାଣ ପାଇଁ ଫେରିଆସିଥିବା ପରି ସ୍ୱାଗତ କରି, ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ। ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ, ଏହି ଦମ୍ପତିକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଆନନ୍ଦ ଭରି ଉତ୍ସବ କଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆନନ୍ଦରେ ଅଂଶୀ ହେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଯେଉଁଥି ହାରାଇଯାଇଥିଲେ, ଫେରିଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ଆହା! ଛୁଆ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଫେରିଆସିଛି—ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଦାୟ!" ଯେଉଁଠି ମା ମାନେ ଏହି ପୁରୁଷକୁ ନିଜ ନାଥ ଓ ପିତା ପ୍ରତି ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ପୂଜା କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଦିନକୁ ଦିନ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିଲା—କିନ୍ତୁ ଏହା ଅଜବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, କାମ ଓ ପ୍ରେମର ରାଜ୍ୟରେ, ନିର୍ଗୁଣ ଲୋକମାନେ କଣ କରିପାରିବେ? ଏହିପରି ଏକାଳି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଉପଖ୍ୟାନ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ଅଧ୍ୟାୟରେ ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଅନ୍ତେ ଅସ୍ତି। ଏବେ ଛପ୍ପନ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ, ଏକ ଅପରାଧ କରି, ନିଜ ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣିକୁ ନିଜେ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅପରାଧ କଲେ, ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣ? ସ୍ୟାମନ୍ତକ କୁଠୁ ମିଳିଲା? ସେ ନିଜ ଝିଅକୁ ହରିଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଲେ?" ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ଏକ ମହାଭକ୍ତ ଓ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ନିକଟ ମିତ୍ର ଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକି, ଦ୍ୱାରକାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ଚମକରେ ଆନ୍ଧା ହୋଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖେଳ କୁବ୍ଦା ଦୂତି ଦେଲେ, ଭାବିଲେ ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ। "ଓ ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଦାମୋଦର, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁମାନେର ଆନନ୍ଦ!" "ଏଠାକୁ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ଜଗତ୍ନାଥ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ, ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର କିରଣରେ ଲୋକମାନେର ଦୃଷ୍ଟି ଚୋରିଯାଉଛି।" "ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବମାନେ ତୁମର ପଥ ଖୋଜିବାକୁ ତିନି ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଉଛନ୍ତି; ତୁମେ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚି ଅଛ, ଏହି ଅଜନ୍ମ ଭଗବାନ ଆଜି ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ଶିଶୁମାନେର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମନେତ୍ର କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନୁହେଁ, ସତ୍ରାଜିତ, ମଣିର ଚମକରେ ଆସିଛନ୍ତି।" ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁଭ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ମଣିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିବା ଦେବାଳୟରେ ରଖିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ଓ ପ୍ରଭୁ, ଏହି ମଣି ଆଠ ଭାର ସୋନା ଉତ୍ପାଦନ କରେ; ଯେଉଁଠି ଏହି ମଣିକୁ ପୂଜା କରାଯାଏ, ଭିକ୍ଷା, ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ସାପ ଦୁଃଖ, ରୋଗ, ଅଶୁଭ ଘଟଣା ଆସେ ନାହିଁ। ଯଦୁ ରାଜା ଶୌରି ମଣିକୁ ଚାହିଲେ, ସତ୍ରାଜିତ ଧନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଅନୁରୋଧକୁ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରସେନା ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡାରେ ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଲକୁ ଶିକାର କରିବାକୁ ଗଲେ। ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡାକୁ ମାରି, ମଣିକୁ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ଲୁଚିଗଲା, କିନ୍ତୁ ତାଁଠି ଜାମ୍ବବନ୍ ତାଙ୍କୁ ମାରି, ମଣିକୁ ଚାହିଲେ। ଜାମ୍ବବନ୍ ମଣିକୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା କରି ଗୁହାରେ ରଖିଲେ; କିନ୍ତୁ ନିଜ ଭାଇକୁ ନଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ କହିଲେ, "ମଣି ଗଳାରେ ପିନ୍ଧିଥିବା ଜଣେ ଅନ୍ୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଗଲେ, ଶୟଦ କୃଷ୍ଣ ମାରିଛନ୍ତି; ମୋର ଭାଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଛି," ଏହି କଥା ଲୋକମାନେ ଚୁପ୍ଚାପ ଆପଣାପଣି ଚାଲେଇଲେ। ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ନିଜ ନାମକୁ ଅପବାଦରୁ ମୁକ୍ତ କରିବାକୁ, ପ୍ରସେନାଙ୍କ ପଥ ଅନୁସରଣ କରି ନାଗରିକମାନେ ସହିତ ଚାଲିଲେ। ଜଙ୍ଗଲରେ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡାକୁ ସିଂହ ମାରିଥିବା ଦେଖିଲେ, ପାହାଡ଼ର ଢାଳରେ ସିଂହକୁ ଭାଲୁ ମାରିଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖିଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏକାଁ ଭାଲୁ ରାଜାଙ୍କ ଭୟଙ୍କର ଗୁହାକୁ, ଗଢ଼ ଅନ୍ଧାରରେ, ଜନମାନେକୁ ବାହାରେ ରଖି ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏଠାରେ ମଣିକୁ ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବରେ ଦେଖି, ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶିଶୁ ନିକଟେ ଉପସ୍ଥିତ ହେଲେ। ଅଜଣା ମଣିଷକୁ ଦେଖି, ଦାୟି ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ଶକ୍ତିରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଜାମ୍ବବନ୍, କ୍ରୋଧରେ ତିବ୍ର ହୋଇ, ବେଗରେ ଆସିଲେ। ସେ ଭଗବାନ ସହିତ, ତାଙ୍କର ମାଲିକ ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିକୁ ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ, ସାଧାରଣ ମଣିଷ ଭାବି ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ। ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ହେଲା, ଦୁଇଜଣ ଜୟ ପାଇଁ ଉତ୍ସୁକ, ଅସ୍ତ୍ର, ପାଥର, ଗଛ, ହାତପା ଦେଇ, ମାଂସକୁ ଗିଧମାନେ ଭାଗିବା ପରି ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଅଠାଇ ଦିନ ଧରି, ଦିନ ରାତି ବିନା ବିଶ୍ରାମ, ଦୁଇଜଣ ପ୍ରବଳ ମୁଠିରେ ଆଘାତ କରିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଘାତରେ ଜାମ୍ବବନ୍ ଶରୀର ଅତି ଦୁଃଖିତ, ଶକ୍ତି ଶୁନ୍ୟ, ଶରୀର ସ୍ୱେତରେ ଭିଜିଗଲା; ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତିବ୍ର, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତୁମେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଜୀବନ, ଶକ୍ତି, ପ୍ରଭାବ, ଶକ୍ତି—ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପ୍ରଭୁ ଓ ନାଥ।" "ତୁମେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେର ନିର୍ମାତା, ଏହି ସୃଷ୍ଟିରେ ଅସ୍ତିତ୍ୱ ରଖିଥିବା; ତୁମେ କାଳ, ପରିମାପକମାନେର ନାଥ, ପରମ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାଙ୍କ ଆତ୍ମା।" "ତୁମର କ୍ରୋଧରେ ଉଠିଥିବା ଦୃଷ୍ଟିରେ ସମୁଦ୍ର ବିକଳି, ପଥ ଦେଖିଲା, ପୁଲ ହେଲା, ଲଙ୍କାର କୀର୍ତ୍ତି ଚମକିଲା, ରାକ୍ଷସମାନେର ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା।" ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ଜାମ୍ବବନ୍, ଦେବକୀପୁତ୍ର ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ କହିଲେ।