ବୈଦର୍ଭୀ ଭାବୁଛି, "ଏହି ପୁରୁଷ କିପରି ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ ଭଗବାନଙ୍କ ସହ ଏତେ ସମାନତା ରଖିଛନ୍ତି? ତାଙ୍କ ଆକୃତି, ଅଙ୍ଗ, ଚାଲିଚଳ, କଣ୍ଠସ୍ବର, ହସି, ଦୃଷ୍ଟି—ସବୁ କିପରି ଏତେ ମିଳିଛି?" ତାଙ୍କର ଦକ୍ଷିଣ ବାହୁ ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିତ ହେଉଛି, ଏବଂ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ି ଚାଲିଛି। ଏପରି ଭାବନାରେ ବୈଦର୍ଭୀ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବା ବେଳେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁତ୍ର, ପ୍ରଭାସ୍ବର୍ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବଙ୍କ ସହ ଏଠାକୁ ଆସିଲେ। ସବୁ କିଛି ଜାଣିଥିବା ଜନାର୍ଦନ, ପ୍ରଭୁ, ନିର୍ବିକଳ୍ପ ରହିଲେ; ନାରଦ ଏହି ସମସ୍ତ ଘଟଣା, ଶମ୍ଭରା ବଧ ସହିତ, ଏକାଏକି ଉପସ୍ଥିତ ଲୋକଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ଗଳ୍ପ ସୁନି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁର ନାରୀମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଅନେକ ବର୍ଷ ପରେ ହରାଇଯାଇଥିବା ପୁତ୍ର ପୁନର୍ବାସ ପାଇଁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଥିବା ପରି ଅନୁଭବ କରି ଅଭିନନ୍ଦନ କଲେ। ଦେବକୀ, ବସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀମାନେ ଏହି ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦରେ ସାମିଲ ହେଲେ। ହରାଇଯାଇଥିବା ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଫେରିଆସିଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, "ଆହା! ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଆସିଛି—ସଉଭାଗ୍ୟରେ!" ସେ, ଯାହାକୁ ମାମାନେ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ପତି ଓ ପିତା ପରି ଭକ୍ତି କରିଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସ୍ନେହ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା; ଏହା ଅଜବ କିଛି ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, ଚେତନା ଓ ପ୍ରେମ ରାଜ୍ୟରେ, ନିର୍ଗୁଣ ଲୋକ କିପରି କିଛି କରିପାରିବେ? ଏପରି ଭାବରେ, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ—"ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ଖଣ୍ଡ"—ଶ୍ରୀମଦ୍ ଭାଗବତର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରମହଂସ ପରମ୍ପରା ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଛପଞ୍ଚାଶତମ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀ ଶୁକ ଉକ୍ତ କଲେ: ସତ୍ରାଜିତ, ଏକ ଅପରାଧ କରି, ନିଜ ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଇ, ସ୍ୱୟଂ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦାନ କଲେ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅପରାଧ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି କେଉଁଠୁ ପାଇଲେ? ସେ ଝିଅକୁ ହରିଙ୍କୁ କାହିଁକି ଦେଲେ?" ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କର ଅତି ଭକ୍ତ ଓ ମିତ୍ର ଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ମଣି ଦେଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ପରି ଚମକୁଥିଲେ; ଦ୍ୱାରକାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କର ତେଜରେ ଅନ୍ଧ ହେଇ, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖେଳା କ୍ରୀଡ଼ା ସମୟରେ ଖବର କଲେ—"ନାରାୟଣ, ଶଙ୍ଖ-ଚକ୍ର-ଗଦାଧର, ଦାମୋଦର, ପଦ୍ମନୟନ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁମାନ୍ୟ ଆନନ୍ଦ! ସୂର୍ଯ୍ୟ ଆସୁଛନ୍ତି, ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କୁ ଦେଖିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି, ତାଙ୍କର ପ୍ରବଳ କିରଣ ଲୋକଙ୍କୁ ଅନ୍ଧ କରିଛି।" "ନିଶ୍ଚୟ, ଦେବମାନ୍ୟା ତିନି ଲୋକରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଚାହୁଁଛନ୍ତି; ଆପଣ ଯଦୁମାନ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଥିବାକୁ ଜାଣି, ଅଜନ୍ମ ପ୍ରଭୁ ଆଜି ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ଶ୍ରୀ ଶୁକ କହିଲେ: ଶିଶୁମାନଙ୍କର କଥା ଶୁଣି, ପଦ୍ମନୟନ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ସେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ନୁହେଁ, ସତ୍ରାଜିତ ଅଟୁଟ ମଣିର ତେଜରେ ଚମକୁଛନ୍ତି।" ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ଭବନକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁଭ ଅଲଙ୍କାର ଦ୍ୱାରା ମଣିକୁ ପୂଜା ଗୃହରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିତ କରି ରଖିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ, ନାୟକ, ଏହି ମଣି ଆଠ ଭାର ସୁନା ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠାରେ ମଣି ପୂଜା ହୁଏ, ସେଠା ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ଆପଦ, ସାପବିପଦ, ରୋଗ ଓ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଯଦୁରାଜ ଶୌରି ମଣି ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ ଧନ ଚାହିଲେ ନାହିଁ, ଏହି ଇଚ୍ଛାକୁ ଅସ୍୵ୀକାର କଲେ। ଏକ ଦିନ, ପ୍ରସେନା, ଚମକୁଥିବା ମଣିକୁ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଲରେ ଶିକାର କୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ମଣିକୁ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁଫାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; ତାଠାରେ ଜାମ୍ବବାନ ଏହି ସିଂହକୁ ମାରି, ମଣିକୁ ଚାହିଲେ। ସେ ମଣିକୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା ଭାବରେ ଦେଇଲେ; କିନ୍ତୁ ଭାଇ ପ୍ରସେନା ନ ଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ ଅତି ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। "ମଣି ଗଳାରେ ଥିବା ଲୋକ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ସମ୍ଭବନା ଅଛି; ତାଙ୍କର ଭାଇ ମୋର,"—ଏହି ଅଞ୍ଜଳି ଲୋକମାନେ ଏକାଏକି କାନରେ କାନ ଚାଲାଇଲେ। ପ୍ରଭୁ, ନିଜ ନାମ ଉପରେ ଅପବାଦ ଶୁଣି, ନିଜ ନିର୍ମଳତା ପ୍ରମାଣ ପାଇଁ ପ୍ରସେନାର ପଥ ଅନୁସରଣ କରି, ନାଗରିକମାନେ ସହ ବାହାରିଗଲେ। ଏଠି, ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ାକୁ ଶିଂହ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ଦେଖି, ପାହାଡ଼ ଉପତ୍ୟକାରେ ଶିଂହକୁ ଭାଲୁ ଦ୍ୱାରା ମାରାଯାଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଏକା ଏକା ଭୟଙ୍କର ଜାମ୍ବବାନ ରାଜାର ଗୁଫାକୁ ଗଲେ, ଗଢ଼ ଅନ୍ଧକାରରେ, ଅନ୍ୟ ଲୋକମାନେ ବାହାରେ ରଖି। ସେଠି, ମଣିକୁ ଏକ ଶିଶୁର ଖେଳନା ଭାବରେ ଦେଖି, ଏହି ମଣି ନେବାକୁ ଚିନ୍ତା କରି, ଶିଶୁ ପାଖରେ ଅପେକ୍ଷା କଲେ। ଅଜଣା ପୁରୁଷକୁ ଦେଖି, ଦାୟିକା ଭୟରେ ଚିତ୍କାର କଲେ; ତାଙ୍କର ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ଶକ୍ତିରେ ଅଗ୍ରଗଣ୍ୟ ଜାମ୍ବବାନ ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ଗୁଫାକୁ ଆସିଲେ। ସେ, ନିଜ ପ୍ରଭୁକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ଭାବି, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଚିହ୍ନିଲେ ନାହିଁ, କୃଷ୍ଣ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ଦୁଇଜଣ ଜିତିବା ଇଚ୍ଛାରେ ଭୟଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ କଲେ, ଅସ୍ତ୍ର, ପଥର, ଗଛ, ହାତରେ ଯୁଦ୍ଧ, ମାନେ ମାନେ ମାଂସ ଉପରେ ଗୃଧ୍ର ପରି। ଅଠାଇଁ ଦିନ ଦିନ ଓ ରାତି, ବିନା ବିରାମ, ଦୁଇଜଣ ବଜ୍ରପାତ ପରି ମୁଷ୍ଟି ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଆଘାତରେ ଜାମ୍ବବାନ ଶରୀର ଦୁଃଖିତ, ଶକ୍ତି ଶୁନ୍ୟ, ଅଙ୍ଗ ବନ୍ଧା, ଶରୀର ଘମରେ ଭିଜି, ଅତି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହୋଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: "ମୁଁ ଜାଣିଛି, ଆପଣ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀର ପ୍ରାଣ, ଶକ୍ତି, ଶକ୍ତିର ଶକ୍ତି—ବିଷ୍ଣୁ, ପୁରାତନ ପୁରୁଷ, ପରମ୍ ପ୍ରଭୁ।" "ଆପଣ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାମାନେ ମଧ୍ୟରେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା, ସୃଷ୍ଟିତ ମଧ୍ୟରେ ବସିଥିବା, କାଳ, ମାପକମାନେ ମଧ୍ୟରେ ନାୟକ, ପରମ୍ ଆତ୍ମା, ସମସ୍ତ ଆତ୍ମାର ଆତ୍ମା।