ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ଅତିକ୍ରମିତ ହେଇ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ରଥୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ, ଏକ ଶୁଦ୍ଧ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଯାହା ମାୟାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେଇଥାଏ। ଏହା ପରେ ଶମ୍ଭର ଦୈତ୍ୟ ଗୁପ୍ତ ଗନ୍ଧର୍ବ, ଭୂତ, ସର୍ପ ଓ ରାକ୍ଷସ ମନ୍ତ୍ର ଶତ-ଶତ ବ୍ୟବହାର କଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁଅ ସେଗୁଡିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିବାରଣ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ତିନି ତୀକ୍ଷ୍ଣ କଟାରୀ ଉଠାଇ, ମୁକୁଟ ଓ କଣସୁତାରେ ସୁସଜ୍ଜିତ, ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଶରୀରରୁ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ୟ ଦାଢ଼ି ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ବିଜୟ ଦେଖି ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ଫୁଲର ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ଷା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏକ ଦିବ୍ୟ ନାରୀର ଭଳି ଆକାଶରେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ସେ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସହିତ ଶତ-ଶତ ମହିଳାରେ ଭରିଥିବା ଚମତ୍କାର ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଏକ ମେଘରେ ତ୍ରାସିଯିବା ହେଲାକୁ ହେଲେଉଁ ତାଙ୍କ ଆଗମନ ହେଲା। ଏଠାରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ସେ ବର୍ଷା ମେଘର ପରି କଳା, ପୀତବସନ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ଦୀଘ୍ଵ ଭୁଜା, ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ୟ ଚକ୍ଷୁ, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଓ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଥିଲା। ତାଙ୍କ ଲୋଟସ ମୁହଁ ନୀଳ କୁନ୍ଦଳି ଚୁଲରେ ଶୋଭିତ ଥିଲା। ମହିଳାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ଏହା କୃଷ୍ଣ ନିଶ୍ଚିତ କରି, ଲଜ୍ଜାରେ ଏଠା-ସେଠା ଲୁଚିଗଲେ। ଦୀର୍ଘ ଲଜ୍ଜା ପରେ, ବିସ୍ମୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ ମହିଳାମାନେ ଆସି, ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ରତ୍ନକୁ ଦେଖି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ବୈଦର୍ଭୀ, କଳା ଚକ୍ଷୁ ଓ ମୃଦୁ ଭାଷଣ ଅଳଙ୍କୃତ, ନିଜ ହରାଇଯିବା ପୁଅକୁ ସ୍ମରଣ କରି, ମାତୃସ୍ନେହରେ ଅନ୍ତଃପୁର ଭିଜିଯିବା ଅନୁଭବ କଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ଏହି ଲୋଟସ ଚକ୍ଷୁ ଅନ୍ତର୍ଗତ ରତ୍ନ କିଏ? କାହାର ପୁଅ? କେଉଁ ନାରୀ ଏହି ପୁଅକୁ ପାଇଛି, କିମ୍ବା କେଉଁ ଜନ୍ମ ଦେଇଛି?" ସେ ଭାବିଲେ, "ମୋ ପୁଅ ଜନ୍ମଗୃହରୁ ହରାଇଥିଲା; ଏହି ପୁଅ ତାଙ୍କ ସମାନ ବୟସ ଓ ଆକୃତିର। ଯଦି ସେ କେଉଁଠି ଜୀବନ୍ତ, ତେବେ କେଉଁଠି ଥିବ?" ସେ ଦେଖିଲେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶାର୍ଙ୍ଗଧାରୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସମାନ ଆକୃତି, ଅଙ୍ଗ, ଚାଳ, ସ୍ୱର, ହାସ୍ୟ, ଚାହିଁବାର ଭଙ୍ଗୀ ରହିଛି। ସେ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ, "ନିଶ୍ଚିତ, ଏହି ପୁଅ ମୁଁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କରିଥିଲି। ମୋ ବାମ ଭୁଜା ସ୍ନେହରେ କମ୍ପିଯାଉଛି, ଏବଂ ମୋ ଭଲପାଇବା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢିଯାଉଛି।" ଏପରି ଚିନ୍ତା କରୁଥିବା ବେଳେ, ଦେବକୀଙ୍କ ପୁଅ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ, ଦେବକୀ ଓ ବସୁଦେବ ସହିତ ଆସିଲେ। ସବୁ ଜାଣିଥିବା ଜନାର୍ଦନ ଚୁପ ରହିଲେ; ନାରଦ ଏହି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କଥା, ଶମ୍ଭର ହତ୍ୟା ସହିତ, ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଗଥା ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନ୍ତଃପୁରର ମହିଳାମାନେ ବର୍ଷ ଦୀଘିରେ ହରାଇଥିବା ପୁଅକୁ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଥିବା ପରି ଆନନ୍ଦରେ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଦେବକୀ, ବସୁଦେବ, କୃଷ୍ଣ, ବଳରାମ ଓ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନେ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଦମୟନ୍ତୀ ଦମ୍ପତିକୁ ଆଲିଂଗନ କରି ଆନନ୍ଦ କଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀ ମଧ୍ୟ ଆନନ୍ଦ କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ହରାଇଯିବା ପୁଅ ଫେରିଥିବା ଖବର ଶୁଣି, ଦ୍ୱାରକାବାସୀମାନେ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଓ ଆନନ୍ଦରେ କହିଲେ, "ଆହା! ପୁଅ ମୃତ୍ୟୁରୁ ଫେରିଛି—ଏହା ଭାଗ୍ୟର ଦାୟ!" ମାମାନେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ନାଥ ଓ ପିତାର ପ୍ରତି ଭାବରେ ପ୍ରେମ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ସ୍ନେହ ଦିନକୁ ଦିନ ବଢୁଥିଲା; ଏହା ଅଜବ ନୁହେଁ, କାରଣ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନିବାସର ପ୍ରତିବିମ୍ବରେ, କାମ ଓ ପ୍ରେମର ଅଧିକାରକ୍ଷେତ୍ରରେ, ଗୁଣହୀନ ଲୋକମାନେ କ’ଣ କରିପାରିବେ? ଏପରି ଭାବରେ ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗର ପଞ୍ଚପଞ୍ଚାଶ ଅଧ୍ୟାୟ "ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଜନ୍ମ ଖାତା" ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତମ ପରମହଂସ ପ୍ରମ୍ପରାର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରାଣରେ ଶେଷ ହେଲା। ଏବେ ଛପଞ୍ଚାଶ ଅଧ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ ହେଉଛି। ଶ୍ରୀ ଶୁକ ମହାରାଜ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ଏକ ଅନ୍ୟାୟ କରି, ନିଜ ଝିଅକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଲେ, ସ୍ୟାମନ୍ତକ ରତ୍ନ ସହିତ। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ସତ୍ରାଜିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କଣ ଅନ୍ୟାୟ କଲେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ? ସ୍ୟାମନ୍ତକ କେଉଁଠି ମିଳିଲା? ସେ କାହିଁକି ଝିଅକୁ ହରିଙ୍କୁ ଦେଲେ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ସତ୍ରାଜିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ମହାଭକ୍ତ ଓ ମିତ୍ର ଥିଲେ; ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସ୍ୟାମନ୍ତକ ରତ୍ନ ଦେଲେ। ଏହି ରତ୍ନ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ସୂର୍ଯ୍ୟପରି ଚମକୁଥିବା ସତ୍ରାଜିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଏଲେ, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଲୋକମାନେ ଚିହ୍ନିପାରିଲେନି। ଦୂରରୁ ଦେଖି, ଲୋକମାନେ ତାଙ୍କ ଚମକୁଥିବା ଦେଖି, ଭଗବାନଙ୍କୁ ଖେଳ ଦୂତରେ ଯାଇ, ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଆସିଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବିଲେ। "ନାରାୟଣ, ତୁମକୁ ନମସ୍କାର, ଶଂଖ, ଚକ୍ର, ଗଦାଧାରୀ, ଦାମୋଦର, ଲୋଟସ ଚକ୍ଷୁ, ଗୋବିନ୍ଦ, ଯଦୁମାନଙ୍କ ଆନନ୍ଦ!" "ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ଆସିଛନ୍ତି, ଏହି ଜଗତ୍ନାଥ, ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ, ତାଙ୍କ ତୀବ୍ର କିରଣ ଲୋକଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଚୋରିଯାଉଛି। ନିଶ୍ଚିତ, ଦେବମାନେ ତୁମ ମାର୍ଗ ଖୋଜୁଥିବା, ତୁମେ ଯଦୁମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଲୁଚିଛ, ଆଜି ଅଜନ୍ମ ନାଥ ତୁମକୁ ଦେଖିବାକୁ ଆସିଛନ୍ତି।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଶିଶୁମାନେ କହିଥିବା ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଲୋଟସ ଚକ୍ଷୁ କୃଷ୍ଣ ହସି, "ଏହି ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବ ନୁହେଁ, ସତ୍ରାଜିତ ରତ୍ନର ଉଜ୍ଜ୍ୱଳତାରେ ଚମକୁଛି," କହିଲେ। ସତ୍ରାଜିତ ନିଜ ମହାଶୋଭାମୟ ଗୃହକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଶୁଭ ଅଲଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ, ରତ୍ନକୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପୂଜିଥିଲେ। ପ୍ରତିଦିନ ଏହି ରତ୍ନ ଆଠ ଭାର ସୁନା ଦେଇଥାଏ; ଯେଉଁଠି ଏହି ରତ୍ନ ପୂଜା ହୁଏ, ତାଠି ଦୁର୍ଭିକ୍ଷ, ବିପଦ, ସର୍ପଦୋଷ, ରୋଗ, ଅନ୍ୟାୟ ଘଟେନି। ଯଦୁରାଜ ଶୌରି ରତ୍ନ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ, କିନ୍ତୁ ସତ୍ରାଜିତ ଧନ ଚାହିଲେନି, ଦେଲେନି। ଏକ ଦିନ ପ୍ରସେନା, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ରତ୍ନ ଗଳାରେ ପିନ୍ଧି, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି ଜଙ୍ଗଳକୁ ଶିକାରକୁ ଗଲେ। ଏଠାରେ ଏକ ସିଂହ ପ୍ରସେନା ଓ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ାକୁ ମାରି, ରତ୍ନ ନେଇ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲା; କିନ୍ତୁ ଜାମ୍ବବତ ଏହି ସିଂହକୁ ମାରି, ରତ୍ନକୁ ଚାହିଲେ। ଜାମ୍ବବତ ଏହି ରତ୍ନକୁ ନିଜ ପୁଅ ପାଇଁ ଖେଳନା କରି ଦେଲେ; ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ନିଜ ଭାଇ ନ ଦେଖି, ସତ୍ରାଜିତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଲୋକମାନେ କହିଲେ, "ଏହି ରତ୍ନ ଗଳାର ବ୍ୟକ୍ତି କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱାରା ମରିଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ମୋର," ଏହି ଭବନା ଲୋକେ ଗୁପ୍ତ କଥାରେ ଚାଲିଲା।