ଏକ ଦିନ, ତାହା ସେଇ ରାଣୀମାନେ ଅଳଙ୍କାର ପାଇଁ ଆକାଂକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଲୋଭ ଓ କାମନାରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୁଲିଯାଇ, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଘରୁ ବାହାରିଗଲେ ଏବଂ ଏଠା ଓ ସେଠାରୁ ଧନ ସଂଗ୍ରହ କରି ରାତିରେ ଘରକୁ ଫେରିଲେ । ସେ ଧନ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବସ୍ତ୍ର, ଅଳଙ୍କାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେଙ୍କୁ ଦେଲେ । ଏପରି ଅଧିକ ଧନ ଦେଖି, ରାତିରେ ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଆପସରେ କହିଲେ, "ସେ ପ୍ରତିଦିନ ଚୋରି କରେ; ଏହି କାରଣରୁ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧରିବେ ।" ତେବେ ସେମାନେ ଆଉ କହିଲେ, "ରାଜା ଧନ ନେଇ ନିଶ୍ଚିତ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବେ; ତେଣୁ ଆମ ଲାଭ ପାଇଁ କାହିଁକି ଆମେ ଗୁପ୍ତଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ନ ମାରିଦେବା?" ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ସେମାନେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କୁ ଘୁମ୍ରେ ଥିବାବେଳେ ଦୌଡ଼ି ବାନ୍ଧି ମାରିଦେଲେ, ଧନ ନେଇ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ସ୍ଥାନକୁ ପଳାଇଗଲେ । ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଫାସି ପକାଇ ହତ୍ୟା କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ ସତ୍ତ୍ୱେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମରିଲେ ନାହିଁ, ଏହା ଦେଖି ସେମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ । ଏହି ପରେ, ସେମାନେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଜଳନ୍ତ ଅଙ୍ଗାର ଭରିଦେଲେ; ତୀବ୍ର ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହେଲା । ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ତାଙ୍କ ଶବକୁ ଗଡ଼ିଆ ଗଡ଼ରେ ପକାଇ ଦେଲେ; ଏହି ଘଟଣାର ଗୁପ୍ତ ରହିଲା । ଲୋକେ ପଚାରିଲେ ସେମାନେ କହୁଥିଲେ, "ସେ ଆମ ପ୍ରିୟ, ଧନ ଲୋଭରେ ଦୂରେ ଚଳିଗଲେ; ଏହି ବର୍ଷେ ଫେରିବେ ।" ପ୍ରଜ୍ଞାବାନ ବ୍ୟକ୍ତି କେବେ ଦୁଷ୍ଟ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଭରସା କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ; ଯିଏ ଏମିତି କରେ, ସେ ଦୁଃଖରେ ଡୁବିଯାଏ । କାମନାପରାୟଣ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କର କଥା ମଧୁର ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ହୃଦୟ ଦାଡ଼ିର କାଟିଯାଏ—ପୁରୁଷମାନଙ୍କୁ ଏମିତି କାହାକୁ ସେମାନେ ପ୍ରିୟ କରନ୍ତି? ଧନ ଦଳବଳ କରି, ସେଇ ବେଶ୍ୟାମାନେ ଅନେକ ପୁରୁଷ ସହ ଚାଲିଗଲେ । ଏହା ପରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଦୁଷ୍କର୍ମ ଦ୍ୱାରା ମହାପ୍ରେତ ହେଇ ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ତପିଲେ । ସେ ବାୟୁର ରୂପ ଧାରଣ କରି, ଦଶ ଦିଗରେ ଦୌଡ଼ିବାକୁ ଲାଗିଲେ, ଶୀତ ଓ ତାପରେ କ୍ଷୁଦା ତିର୍ଷ୍ଣାରେ ପୀଡିତ ହେଲେ, କେଉଁଠିଁ ଆଶ୍ରୟ ମିଳୁନାହିଁ । ସେ ପୁନିପୁନି ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ହା ଭାଗ୍ୟ!" କିଛି ସମୟ ପରେ, ଜଗତରୁ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଜାଣିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଅଶହାୟ ଦେଖି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଗୟାରେ ପିତୃକ୍ରିୟା କଲେ; ଯେଉଁଠିଁ ତିନି ତିନି ତୀର୍ଥ ଯାଉଥିଲେ, ସେଠିପଣି କ୍ରିୟା କରୁଥିଲେ । ଏପରି ଭାବେ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଲେ; ଏକ ରାତିରେ ଘରର ମଣ୍ଡପରେ ଅନ୍ୟମାନେ ଜାଣିନଥିବା ବେଳେ ଶୁଇଲେ । ସେଠି ଶୁଇଥିବା ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମଧ୍ୟରାତିରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟ ସମ୍ମୁଖରେ ଭୟଙ୍କର ଆକୃତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ । ସେ କେବେ ଭେଡ଼ା, କେବେ ହାତୀ, କେବେ ମହିଷ, କେବେ ଇନ୍ଦ୍ର, କେବେ ଅଗ୍ନି, ପୁନି ମଣିଷ ଆଦି ରୂପ ଧାରଣ କରିଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ରୂପ କେବଳ ଏକଥର କରି । ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ଭାବିଲେ ଏହା କୌଣସି ଦୁଃଖିତ ଜୀବ; ତେଣୁ ସେ ପଚାରିଲେ, "ତୁମେ କିଏ, ଏମିତି ଭୟଙ୍କର ରୂପରେ ରାତିରେ ଆସିଛ? କେଉଁଠାରୁ ଏହି ଦୁର୍ଦ୍ଦଶାକୁ ପହଞ୍ଚିଲ? ତୁମେ ପ୍ରେତ୍, ପିଶାଚ କିମ୍ବା ଦାନବ କି? ଆମକୁ କହ ।" ସୂତ ମୁନି କହିଲେ: ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ପାଇଁ ସେ ବାରମ୍ବାର ଚିତ୍କାର କଲେ, କିଛି କହିପାରିଲେ ନାହିଁ, କେବଳ ଚେତନାର ଇଙ୍ଗিত କଲେ । ତାହାପରେ, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଜଳ ହାତରେ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇଲେ; ଏହି କାର୍ଯ୍ୟରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମୁକ୍ତ ହୋଇ କଥା କହିଲେ । ପ୍ରେତ୍ କହିଲେ: "ମୁଁ ତୁମ ଭାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ; ନିଜ ଦୋଷରେ ମୁଁ ମଣିଷ ଜନ୍ମକୁ ନଷ୍ଟ କରିଛି । ମୋର କୃତ୍ୟର ଗଣନା ନାହିଁ, ମହା ଅଜ୍ଞାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ; ସେଇ ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଦେଇ ମୋତେ ମାରିଲେ । ଏହିଠାରୁ ମୁଁ ପ୍ରେତ୍ ହୋଇ ଏହି ଦୁଃଖ ଭୋଗୁଛି; ବାୟୁ ଉପରେ ଜୀବନ୍ତ, ଭାଗ୍ୟ ଅନୁଯାୟୀ ଫଳ ପାଉଛି ।" "ହେ ବନ୍ଧୁ, କୃପାର ସାଗର, ଭାଇ, ଦୟାକରି ଶୀଘ୍ର ମୋତେ ମୁକ୍ତ କର! ଏହି କଥା ଶୁଣି ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଏପରି କହିଲେ—" "ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ ଗୟାରେ ଶ୍ରାଦ୍ଧ କରିଛି; ତଥାପି ତୁମେ କିପରି ମୁକ୍ତ ହେଲେ ନାହିଁ? ଏହା ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ! ଯଦି ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧରୁ ମୁକ୍ତି ମିଳେନାହିଁ, ତେବେ ଏଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଉପାୟ ନାହିଁ; ମୁଁ ତୋ ପାଇଁ କଣ କରିବି, ଠିକ୍ ଭାବେ କହ ।" ପ୍ରେତ୍ କହିଲେ: "ଶତ ଶତ ଗୟା ଶ୍ରାଦ୍ଧ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ମୋର ମୁକ୍ତି ହେବ ନାହିଁ; ଏବେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାୟ ଭାବିବାକୁ ଦେଖ ।" ଏହି କଥା ଶୁଣି, ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ: "ଯଦି ଶତ ଶ୍ରାଦ୍ଧରେ ମୁକ୍ତି ନାହିଁ, ତେବେ ତୋର ମୋକ୍ଷ ଦୁର୍ଲଭ ।" "ଏବେ ତୁମେ ନିଜ ସ୍ଥାନରେ ଭୟ ବିନା ରୁହ; ମୁଁ ତୋର ମୋକ୍ଷ ପାଇଁ କିଛି କରିବି ।" ଏଭଳି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ନିଜ ସ୍ଥାନକୁ ଗଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସେ ରାତି ସମସ୍ୟା ଭାବି ଶୁଇଲେ ନାହିଁ । ପ୍ରଭାତରେ, ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ; ସେ ରାତିର ଘଟଣା ସମସ୍ତଙ୍କୁ କହିଲେ । ଯୋଗୀ, ପଣ୍ଡିତ, ବ୍ରହ୍ମବେତ୍ତା ଓ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ଶାସ୍ତ୍ର ଖୋଜିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ମୁକ୍ତି ପାଇଁ କୌଣସି ଉପାୟ ଦେଖିଲେ ନାହିଁ । ତେବେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପଦେଶକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମନାଗଲା; ସେ ବେଳେ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଗତିକୁ ବନ୍ଧି ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ହେ ଜଗତ୍ ସାକ୍ଷୀ, ମୋକ୍ଷର କାରଣ କହ ।" ଦୂରରୁ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସୂର୍ଯ୍ୟ ସ୍ପଷ୍ଟ କଥା କହିଲେ: "ସପ୍ତାହ ଧରି ଶ୍ରୀମଦ୍ଭାଗବତ ପାଠ କର; ଏହା ମୁକ୍ତି ଦେଇଥାଏ ।" ସମସ୍ତେ ଏହି ଧର୍ମକୁ ସ୍ୱୀକାର କଲେ । ସମସ୍ତେ କହିଲେ: "ଏହା ନିଶ୍ଚୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ, କାରଣ ଏହା ସହଜ ।" ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ନିଶ୍ଚୟ କରି ପାଠ ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଏହା ଶୁଣିବା ପାଇଁ ଗ୍ରାମ ଗ୍ରାମ ଓ ଅଞ୍ଚଳ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଲୋକମାନେ ଆସିଲେ—ଅନ୍ଧ, ଲଙ୍ଗଡ଼, ବୃଦ୍ଧ, ଅପଙ୍ଗ, ସମସ୍ତେ ପାପ ନାଶ ପାଇଁ ଆସିଥିଲେ । ଏକ ବିରାଟ ସଭା ହେଲା, ଯାହାକୁ ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଲେ; ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଆସନ ଗ୍ରହଣ କରି, ଏହି ପବିତ୍ର କଥା ପାଠ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ।