ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅପହରଣ ହେବା ପରେ, ରୁକ୍ମି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ କହିଲେ, "ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନା ରେ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ," ଏବଂ ସେଠାରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ ରହିଲେ, କ୍ରୋଧରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, କାରଣ ସେ ଭଗବାନ୍ ଓ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇଥିଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଯଥାବିଧି ନିୟମ ଅନୁସାରେ ନଗରକୁ ଆଣିଲେ ଓ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ ଯଦୁନଗରୀର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭଜୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ କଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଅତି ଆନନ୍ଦିତ ଏବଂ ମୁକୁତା ଓ ମଣିମାଣିକ୍ୟର ଶୋଭାପ୍ରଦ ଦୁଲା ରେ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ, ବର ବଧୁଙ୍କ ପାଇଁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ଯଦୁନଗରୀ ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ମଣିମୟ ତୋରଣ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରେ ମଙ୍ଗଳ ଉପକରଣ—ପୂର୍ଣ୍ଣ କୁମ୍ଭ, ଧୂପ, ଦୀପ—ସହ ଅଳଙ୍କୃତ ହୋଇ ଅତି ଦୀପ୍ତିମାନ୍ ଦେଖାଯାଉଥିଲା। ସେଠାରେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମଦକର ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଦ୍ୱାରରେ ରାଜାମାନେ ପ୍ରିୟ ହାତୀ ରଖିଥିଲେ, ଏବଂ ଶ୍ରେଣୀଶ୍ରେଣୀ କଦଳୀ ଓ ଗୁଆ ଗଛ ଏହି ସହରକୁ ଅଧିକ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲେ। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯଦୁ ଓ କୁନ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠାରେ ଏକାତ୍ମ ହୋଇ ଉତ୍ସାହରେ ଏପଟେ ସେପଟେ ଦୌଡ଼ୁଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅପହରଣର କଥା ସବୁଠାରେ ଗୀତ ହେଉଥିଲା, ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ଏହା ଶୁଣି ବଡ଼ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ ସମସ୍ତ ନାଗରିକମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ କଲେ, କାରଣ ଶ୍ରୀ, ଭାଗ୍ୟର ନାଥ କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମଙ୍କ ସହିତ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିଲେ। ଏହିପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—କାମଦେବ, ଯିଏ ଅଗ୍ରେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦହିଗଲେ, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଭାବେ ପୁନଃ ଦେହ ଧାରଣ କଲେ, ସେହି ଆକାରରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି କାମଦେବ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଥିଲେ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପିତାଙ୍କୁ କିଛି କମ୍ ନଥିଲେ। ତାଙ୍କର ନାମ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ରଖାଗଲା। ଶମ୍ଭର, ମାୟାର ମହାପ୍ରଭୁ, ଏହି ଶିଶୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଅପହରଣ କଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବେ ଜାଣି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକ ବଡ଼ ମାଛ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଗିଲେ, ଏବଂ ଏହି ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛ ସହିତ ଜାଲରେ ପଡ଼ି ମାଛଧରାମାନେ ଧରିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମାଛକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ଦେଲେ। ରାନ୍ଧୁଆମାନେ ଏହାକୁ ରସୋଇଘରକୁ ନେଇ ଛୁରୀ ଦ୍ୱାରା କାଟିବାକୁ ଯିବାବେଳେ ଭିତରେ ଏକ ଶିଶୁ ଦେଖିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଜଣାଇଲେ। ତାଙ୍କ ମନ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲା, ଏହି ଶିଶୁ କିଏ ଏବଂ କିପରି ଏଠାରେ ଆସିଲେ, ଏହି ସମସ୍ତ କଥା ନାରଦ ତାଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ମାୟାବତୀ କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ ରତି ଥିଲେ, ଯିଏ ତାଙ୍କର ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶମ୍ଭର ତାଙ୍କୁ ରସୋଇଘରରେ କାମ କରିବାକୁ ଦେଇଥିଲେ। ମାୟାବତୀ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ କାମଦେବ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅତି ମମତା କଲେ। ଅତି କ୍ଷିପ୍ରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୟସରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ରାନ୍ଧୁଆ ମହିଳାମାନେ ମନ ହରାଇ ଯାଉଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରତି, ତାଙ୍କର ପତିକୁ ଚିହ୍ନି, ଲଜ୍ଜା ହସ ଏବଂ ପ୍ରେମର ଅଳ୍ପ ଚାହାଣି ସହ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମାତା, ତୁମର ଚିତ୍ତ ମାତୃସ୍ନେହ ନୁହେଁ, ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରେମିକା ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।" ତେବେ ରତି କହିଲେ, "ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶମ୍ଭର ତୁମକୁ ଘରୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ; ମୁଁ ତୁମର ସତୀ ରତି, ତୁମେ କାମଦେବ। ଏହି ଦାନବ ଶମ୍ଭର ତୁମେ ଶିଶୁ ଥିବାବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ, ଏକ ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଲା, ଏବଂ ତାହାର ଗଭରୁ ଏଠାରେ ଆସିଛ। ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମର ଏହି ଅପରାଜିତ ଶତ୍ରୁ, ଯିଏ ଶତଶୋ ମାୟା ଜାଣେ, ତାଙ୍କୁ ତୁମେ ତୁମର ମାୟା ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ବିଧ୍ୱଂସ କର। ତୁମର ମାତା ତୁମ ପାଇଁ ଦୁଃଖରେ, ଏକ କୁରରୀ ପକ୍ଷୀ ପରି ତାଙ୍କ ଶିଶୁ ହରାଇ ଅସହାୟ ଭାବେ କ୍ଷୁବ୍ଧ।" ଏହିପରେ ମାୟାବତୀ, ମହାମାୟାବନ୍ତି, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟା ବିନାଶ କରିବାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ ଏବଂ ଯୁଦ୍ଧକୁ ଉତ୍ତେଜିତ କଲେ, ତୀବ୍ର ଉପାଲମ୍ଭ କରି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଆରମ୍ଭ କଲେ। ଶମ୍ଭର ଦୁଷ୍ଟ ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, ସାପ ରେ ଚାପ ଦେଲେ ପରି, ରାଗରେ ଲାଲ ଚକ୍ଷୁ ଓ ଗଦା ହାତରେ ନିଏ ଦୂତିଆଏଲେ। ସେ ଗଦାକୁ ଘୁମାଇ ଭୟଙ୍କର ଧ୍ୱନିରେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ରାଗରେ ତାଙ୍କର ଗଦା ଶତ୍ରୁ ଉପରେ ଛାଡ଼ି, ଆସୁଥିବା ଗଦାକୁ ପଛକୁ ଫିଙ୍ଗିଦେଲେ। ଶମ୍ଭର ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଆକାଶରୁ ଶସ୍ତ୍ରବର୍ଷା କଲେ, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏହି ମାୟା ବିନାଶକ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କରି ସମସ୍ତ ମାୟା ନଷ୍ଟ କଲେ। ଶମ୍ଭର ଏହି ସମୟରେ ଶତଶୋ ଗୁପ୍ତ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ ଓ ରାକ୍ଷସ ମାୟା ଚଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କଲେ। ଏବେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମୁକୁଟ ଓ କୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଶମ୍ଭରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟିଦେଲେ, ତାଙ୍କ ତାମ୍ର ଦାଢ଼ି ଚମକୁଥିଲା। ଦେବତାମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ, ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମାୟାବତୀ ଦେବୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ନେଇଗଲେ। ସେ ଶତଶୋ ମହିଳା ଥିବା ଶୋଭାମୟ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ଆକାଶ ମାର୍ଗରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ବିଜୁଳି ମେଘ ଭିତରେ ଯେପରି ଦେଖାଯାଏ, ସେପରି ଅଦ୍ଭୁତ ଦେଖାଉଥିଲେ। ସେ ଘନମେଘ ସମାନ କଳା, ପୀତବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧିଥିଲେ, ଦୀର୍ଘ ବାହୁ, ତାମ୍ର ଆଖି, ଶୋଭାମୟ ମୁହଁ ଓ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ ଥିଲା। ନୀଳ ଘୁଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଅଳଙ୍କୃତ ଅଦ୍ଭୁତ ପଦ୍ମମୁଖ ଦେଖି ମହିଳାମାନେ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଭାବି, ଲଜ୍ଜାରେ ଏଠି ସେଠି ଲୁଚିଗଲେ। ଏହିପରେ ମହିଳାମାନେ ଅଳ୍ପ ଲଜ୍ଜା ସହ ଏହି ମୂଲ୍ୟବାନ ମଣିପରି ତାଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି, ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, କଳା ଚକ୍ଷୁ, ମୃଦୁବାଣୀ, ତାଙ୍କ ହୃଦୟର ହରାଯାଇଥିବା ପୁଅକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ, ମାତୃସ୍ନେହରେ ତାଙ୍କ ଅଂଶ ଭିଜିଯାଇଥିଲା।