ଭୋଜକଟ ନାମକ ଏକ ବିଶାଳ ନଗରୀ ସ୍ଥାପନା କରି, ରୁକ୍ମି ନିଜ ନିବାସ ପାଇଁ ସେଠାରେ ରହିଲେ। ସେ କେବଳ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ନାହିଁ, ନ ତାଙ୍କ ଛୋଟ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଅପମାନିତ ହୋଇ, "ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ," ବୋଲି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ସେଠାରେ ରହିଲେ, କୃଷ୍ଣ ଓ ଭୀଷ୍ମକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ। ପରେ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନଗରକୁ ଆଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ଶୁଭ ଅବସରରେ, ଯଦୁ ନଗରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତମାନେ ମହାଉତ୍ସବ ପାଳନ କରିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଖୁସିରେ ଚମକୁଥିବା ମଣିମାଳା ଧାରଣ କରି, ଶୁଭ ପୋଶାକ ପିନ୍ଧି, ବିବାହ ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର, ଶୁଭ ଆଲଙ୍କାର ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରେ ଭରିଆ ପାଣିଘଡ଼ି, ଧୂପ, ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ଥିଲା ଯଦୁଙ୍କ ନଗରୀ। ସେଠାର ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଦରେ ଛିଟିଯାଉଥିଲା। ଦ୍ୱାରଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରିୟ ରାଜାଙ୍କ ହାତୀ ରଖାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ କଦଳି ଓ ଗୁଆ ଗଛର ଶାରୀ ନଗରକୁ ଅଲଙ୍କୃତ କରିଥିଲା। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ, ଵିଦର୍ଭ, ଯଦୁ ଓ କୁନ୍ତିମାନେ ଏଠାରେ ଏକାଠି ହୋଇ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ଲିନ୍ନ ହୋଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ଅପହରଣ କରିଥିବା କଥା ସବୁଠାରେ ଗାଯାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଶୁଣି ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ବିଶ୍ମିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ ଲୋକମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, କାରଣ ଶ୍ରୀ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ବଳରାମ ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଏକତ୍ରିତ ଦର୍ଶନ ମିଳିଥିଲା। ତାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: କାମଦେବ, ଯିଏ ଏପୂର୍ବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ, ସେ ଏବେ ପୁଣି ଦେହଧାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଅବତାର ନେଲେ। ତିନି, ବୈଦର୍ଭୀର ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ସମ୍ପନ୍ନ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ଯିଏ ସମସ୍ତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିଜ ପିତା ସମାନ ଥିଲେ। ଶମ୍ଭର, ମାୟାର ମାହାରଥୀ, ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଅପହରଣ କରି, ତାଙ୍କ ଶତ୍ରୁ ବୋଲି ଜାଣି, ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍କି ଦେଲେ ଏବଂ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଛ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଗିଲିଗଲା, ଏହି ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛ ସହ ଜାଲରେ ପଡ଼ି ମାଛଧରମାନେ ଧରିଲେ। ସେମାନେ ଏହି ମାଛକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ, ରସୋଇଘରର ରାନ୍ଧୁଆମାନେ ଏହାକୁ କାଟିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ। ମାଛ ଭିତରେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ। ତାଙ୍କ ଚିନ୍ତା ଦୃଢ଼ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ଶିଶୁର ସତ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ ମାଛ ଭିତରେ କିପରି ଆସିଲେ ସେ ସବୁ କଥା କହିଲେ। ସେ ଥିଲେ ରତି, କାମଦେବଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ପ୍ରତୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶମ୍ଭର ତାଙ୍କୁ ରସୋଇଘରରେ ଦାୟିତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ। ମାୟାବତୀ, ଶିଶୁକୁ କାମ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଗଭୀର ସ୍ନେହ କରିଲେ। ଅତି ଶୀଘ୍ରେ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୌବନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯାହା ଦେଖି ସ୍ତ୍ରୀମାନେ ମନରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଅନୁଭବ କରୁଥିଲେ। ଏହି ରତି, କମଳନୟନ, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ସୁନ୍ଦର ପୁରୁଷ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଲଜ୍ଜା ହସ ଓ ପ୍ରେମ ଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ନିକଟକୁ ଯାଇଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ, "ମହିଳେ, ତୁମ ମନ ମାତୃଭାବ ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋତେ ମାତୃଭାବରେ ନୁହେଁ, ପ୍ରେମଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଛ।" ତେବେ ରତି କହିଲେ, "ତୁମେ ନାରାୟଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ଶମ୍ଭର ତୁମକୁ ଘରୁ ଅପହରଣ କରିଥିଲେ; ମୁଁ ତୁମ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ପତ୍ନୀ ରତି, ଏବଂ ତୁମେ କାମ। ଶମ୍ଭର ତୁମକୁ ଶିଶୁବେଳେ ସମୁଦ୍ରକୁ ଫେଙ୍କିଦେଇଥିଲେ; ଏକ ମାଛ ତୁମକୁ ଗିଲିଗଲା, ଏଠାରୁ ତୁମେ ଆସିଛ।" "ଏବେ ତୁମ ଶତ୍ରୁ ଏହି ଦୁର୍ଜୟ ଦାନବ ଶମ୍ଭରଙ୍କୁ ତୁମ ମାୟାଶକ୍ତିରେ ବିଧ୍ୱଂସ କର। ତୁମ ମାତା ତୁମ ବିୟୋଗରେ ଦୁଃଖିତ ଶ୍ୟାମଳା ପକ୍ଷୀ ପରି କାନ୍ଦୁଛନ୍ତି, ଦୁଃଖରେ ଅଶକ୍ତ ଗାଈ ପରି।" ଏପରି କହି, ମାୟାବତୀ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଶ୍ୱ କରିବା ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଜ୍ଞାନ ଦେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ ଯୁଦ୍ଧ ପାଇଁ ଚୌଣ୍ଡାଲ କଲେ, ଏମିତି ଉପାଲୋକ କଲେ ଯାହା ସହିବା ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ। କ୍ରୋଧରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ଶମ୍ଭର ହାତରେ ଗଦା ନେଇ ବାହାରିଆସିଲେ। ସେ ଗଦାକୁ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ କରି ଶବ୍ଦ କରି ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ଭୟଭୀତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ଗଦାକୁ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଉପରେ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଗଦାକୁ ପଛୁଆଇ ଦେଲେ। ମାୟା ଦ୍ୱାରା ଦାନବ ଆକାଶରୁ ଅନେକ ମାୟାବି ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଲେ। ଏହି ଅସ୍ତ୍ରବର୍ଷାରେ ବିପର୍ୟସ୍ତ ହୋଇ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ମନ୍ତ୍ର ଉଚ୍ଚାରଣ କଲେ, ଯାହା ସମସ୍ତ ମାୟାକୁ ନଶ୍ୱ କରେ। ଶମ୍ଭର ପୁଣି ଅନେକ ଗୁପ୍ତ ଗାନ୍ଧର୍ବ, ପିଶାଚ, ନାଗ, ରାକ୍ଷସ ମାୟା ଚଳାଇଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ସେଗୁଡ଼ିକୁ ନଶ୍ୱ କରିଦେଲେ। ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଲ ମୁଣ୍ଡା ଏବଂ କୁଣ୍ଡଳ ଧାରଣ କରି, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ଉଠାଇ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ କାଟି ଦେଲେ। ଦେବତାମାନେ ପ୍ରଶଂସା ଓ ପୁଷ୍ପବର୍ଷା କଲେ। ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ମାୟାବତୀ ଦେବୀ ପରି ତାଙ୍କୁ ଆକାଶମାର୍ଗରେ ନେଇ ଯାଇଲେ। ସେ ଶ୍ରୀମୟ ଅନ୍ତଃପୁରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଶତାଧିକ ନାରୀ ଥିଲେ, ଏବଂ ମେଘ ଭିତରେ ବିଜୁଳି ପରି ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ସହ ଆକାଶରୁ ଆସିଲେ। ତାଙ୍କ ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସ୍ତ୍ର, ଦୀର୍ଘବାହୁ, ତାମ୍ରନେତ୍ର, ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଓ ମୃଦୁ ହସ ଦେଖି, ନାରୀମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣ ବୋଲି ଭାବି ଲଜ୍ଜାରେ ଏଠାଉଠା ଲୁଚିଗଲେ। ପରେ ଅଲ୍ପ ଲଜ୍ଜା ସହ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ଖୁସିରେ ଏବଂ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସିଲେ। ଏହିବେଳେ ବୈଦର୍ଭୀ, କଳାନୟନୀ ଓ ମୃଦୁଭାଷିଣୀ ରୁକ୍ମିଣୀ, ନିଜ ହରାଇଯାଇଥିବା ପୁଅକୁ ସ୍ମରିଲେ, ତାଙ୍କ ଶିର୍ଷ ଦୁଧରେ ଭିଜିଯିବାରେ ସ୍ନେହ ଝରିଲା। ସେ ଚିନ୍ତା କଲେ: "ଏହି କମଳନୟନ, ପୁରୁଷମଣି କିଏ? କାହାର ପୁଅ ଏହି? କିଏ ତାଙ୍କୁ ଗର୍ଭରେ ଧାରଣ କଲେ? ଏହି ନାରୀ କିଏ ଯିଏ ତାଙ୍କୁ ଲାଭ କରିଛି, କିମ୍ବା କିଏ ତାଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଛି?