ଓଡ଼ିଆ ରେ ଏହି ଶ୍ରୁତିଗୁଡିକୁ ଏକ ଅନ୍ୟୋନ୍ୟ, ଜୀବନ୍ତ ଏବଂ ଭକ୍ତିମୟ କଥା ଭାବରେ ଏଭଳି ଏକତାରେ କହାଯାଉଛି— ଯେତେବେଳେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପାଳମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା ଯେ, “ତୁମର ନ୍ୟାୟ ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଉପରେ କଠୋର, ବିଶେଷ କରି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ; ତୁମେ ସଦା ମିତ୍ରମାନେ ପାଇଁ ଭଲ କଥାକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ପାଇଁ ଭଲ ଭାବିଥାଉ, ଯେପରି ତାଙ୍କୁ ଅଜ୍ଞାନୀ ଭାବିଥାଉ।” ଏହି ବିଷୟରେ ବିବେକ ଦିଆଯାଇଲା—ମାୟାର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାନ୍ତି; ଦେହ ସହିତ ଆତ୍ମାକୁ ଏକାତ୍ମ କରି, କେହି କେହିକୁ ମିତ୍ର, କେହିକୁ ଶତ୍ରୁ, ଏବଂ କେହିକୁ ନିର୍ପେକ୍ଷ ଭାବିଥାନ୍ତି। ସତ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଇଁ କେବଳ ଏକ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଆତ୍ମା ଅଛି; ଏହା ଅନେକ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମରେ ଏହାକୁ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ—ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ଭିନ୍ନ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହ, ଯାହାର ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଅଛି, ତିନି ଗୁଣ, ପ୍ରାଣ ଓ ପଦାର୍ଥର ମିଶ୍ରଣ; ଏହା ଅଜ୍ଞାନରେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଏବଂ ଏହି ଦେହ ଆତ୍ମାକୁ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରାଏ। ଏକ ଆତ୍ମା ପାଇଁ, ଅନ୍ୟ ଆତ୍ମା ସହିତ ଯୋଗ କିମ୍ବା ବିୟୋଗ ନାହିଁ—ଏହି ଭାବନା କେବଳ ଦେଖାଯାଉଥିବା ସଂଯୋଗରୁ ଉତ୍ପନ୍ନ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ପ୍ରକାଶିତ ଆକୃତି। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ରୂପାନ୍ତରଣ ଦେହର ଅଂଶ, କେବଳ ଆତ୍ମା ଏହାରେ କ୍ଷୁଦ୍ର ଭାଗ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା ରୂପାନ୍ତର ଏହାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ, କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ତାହାକୁ ବାସ୍ତବରେ କ୍ଷତି କରେ ନାହିଁ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ଏକ ଜଣ ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ଅସତ୍ୟ ଜିନିଷକୁ ଏକ ସତ୍ୟ ଭାବି ଉପଭୋଗ କରେ; ଏହିପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି। ତେଣୁ, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କର, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ଭ୍ରମିତ କରେ; ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଧାତୁରେ ବିସ୍ଥାପିତ ହେଉ, ଓ ଶୁଦ୍ଧ ହସି ଥିବା ଜଣେ। ଏପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଭଗବାନଙ୍କର ଏହି ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ସୁସ୍ଥ ଦେହ ଥିବା ରାମା ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ପରିତ୍ୟାଗ କରି, ଜ୍ଞାନରେ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରୁକ୍ମିଙ୍କର ପ୍ରାଣ ବ୍ୟାପ୍ତ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ କ୍ଷୟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ନିଜ ବିକୃତ ଆକୃତି ଓ ଅନ୍ୟଥା ଆଶା ମନେ ପକାଇଲେ। ସେ ନିଜ ରହିବା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସହର ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯାହା ନାମ ଦେଲେ 'ଭୋଜକଟ'; କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ନାହିଁ, ନା ତାଙ୍କର ଭଉଣିକୁ ବାଧା ଦେଲେ। ସେ ଘୋଷଣା କଲେ, “ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ,” ଏବଂ ରାଗରେ ଭୋଜକଟରେ ରହିଲେ, ଭଗବାନ ଓ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସହିତ। ଯଥାଯଥ ରୀତିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସହରକୁ ଆଣି, ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୁରୁ, ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ; ଯଦୁ ସହରର ଏକ ଏକ ଘରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ରଖିଥିବା ଲୋକମାନେ ଉତ୍ସବ ପାଳନ କଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଚମକୁଥିବା ରତ୍ନ ଦିଆ ଆଳତା ରେ ଶୋଭିତ, ବିବାହ ଦମ୍ପତି ପାଇଁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ବୃଷ୍ଣି ସହର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପତାକା, ବିଶ୍ୱଦ୍ଧ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ରତ୍ନ ଦ୍ୱାର, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଶୁଭ ବ୍ୟବସ୍ଥା—ପୁରା ପାଣି ଭରା କଳସ, ଧୂପ, ଦୀପ—ସହିତ ଦୀପ୍ତିମାନ ହୋଇ ଚମକୁଥିଲା। ପଥଗୁଡିକୁ ସୁଗନ୍ଧ ଓ ମଦକର ଜଳରେ ଛିଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାରରେ ପ୍ରିୟ ରାଜାମାନେ ଆଣିଥିବା ହାତୀମାନେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ସହର ଲାଇନ ଲାଇନ କଦଳି ଓ ସୁପାରି ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯଦୁ ଓ କୁନ୍ତିମାନେ ଏଠାରେ ଏକଠା ହୋଇ, ଆନନ୍ଦରେ ମିଶି ଦୌଡ଼ି ଦୌଡ଼ି କାମ କରୁଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅପହରଣର କଥା ଯେଉଁଠିଠି ଗାଉଯାଉଥିଲା, ରାଜାମାନେ ଓ ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ଏହା ଶୁଣି ବହୁତ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ହେଉଥିଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ, ରାଜା, ନାଗରିକମାନେ ଅତ୍ୟଧିକ ଆନନ୍ଦ ଉପଲବ୍ଧ କଲେ, କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ରାମାଙ୍କ ସହିତ ଏକତାରେ ଦେଖି। ଏହିପରି ଏକ ଦିନ, କାମ, ଯେଉଁଠି ଭଗବାନ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଅଟୁଟ ଥିଲେ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷରେ ଜଳାଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ପୁନଃ ଦେହଧାରଣ ପାଇଁ ଉହାର ଏହି ଆକୃତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲା। ସେ, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ଖ୍ୟାତି ଲାଗିଲେ, ସମସ୍ତ ଦିକରେ ନିଜ ପିତା ସମାନ। ଶାମ୍ବର, ମାୟାର ମାହାରଥୀ, ଏହି ଶିଶୁକୁ ଅପହରଣ କଲେ, ଯେଉଁଠି ଏହାକୁ କ୍ଷତି କରିପାରିବେ ନାହିଁ, ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଭାବି, ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଙ୍ଗି ଦେଇ ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମାଛ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଗିଲେ, ଏହି ମାଛ ଅନ୍ୟ ମାଛ ସହିତ ଏକ ବଡ଼ ଜାଲରେ ମାଛ ଧରିବା ଲୋକମାନେ ପକଡ଼ିଲେ। ମାଛ ଧରିବା ଲୋକମାନେ ଏହି ମାଛକୁ ଉପହାର ଭାବରେ ଶାମ୍ବରଙ୍କୁ ଦେଲେ; ରାନ୍ଧା କାମକୁ ନେଇ, ଖଣ୍ଡ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଲେ। ଏହି ମାଛ ଭିତରେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି, ସେମାନେ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ; ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ, ତାଙ୍କର ଚିନ୍ତିତ ମନକୁ ଶାନ୍ତ କରି—ଶିଶୁର ସତ୍ୟ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କିପରି ମାଛ ଭିତରେ ଆସିଛି। ସେ ରତି, କାମଙ୍କ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପତ୍ନୀ, ନିଜ ପତିର ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ, ଯାହାର ଦେହ ପୂର୍ବରୁ ଜଳି ଯାଇଥିଲା। ଶାମ୍ବରଙ୍କ ଆଞ୍ଚଳରେ ରାନ୍ଧା ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ମାୟାବତୀ ଏହି ଶିଶୁକୁ କାମ ଭାବି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁରାଗ ଦେଖାଇଲେ। ଶୀଘ୍ର ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୁବକ ହେଲେ, ଯାହାକୁ ଦେଖି ନାରୀମାନେ ହୃଦୟ ଉଦ୍ବେଗିତ ହେଉଥିଲେ। ରତି, ଲୋଟସ ଫୁଲର ପତ୍ର ଭଳି ଚକ୍ଷୁ, ଦୀର୍ଘ ଭୁଜା, ପୁରୁଷମାନେ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଲଜ୍ଜିତ ହସ, ତିର୍ଯ୍ୟକ୍ ଦୃଷ୍ଟି, ଭଲ ପ୍ରେମର ଭାବରେ ଭୂଜା ଉଠାଇ, ନିଜ ପତିପାଇଁ ଆଗକୁ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ତାଙ୍କୁ କହିଲେ: “ମହିଳା, ତୁମର ମନ ମା ଭଳି ନୁହେଁ; ତୁମେ ମୋତେ ପ୍ରେମିକା ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରୁଛ, ମା ଭଳି ନୁହେଁ।