ଏହି ସମୟରେ, ଏକ ଗଭୀର ଚିନ୍ତା ଓ ଦୁଃଖରେ ଏକ କଥା ଉଠିଲା—ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିବା ଏକ ମହାପାପ, ଏହା କ୍ଷମାଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଯଦି ସେ ନିଜ ଦୋଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ତେବେ ତାଙ୍କୁ ପୁଣି ହତ୍ୟା କରିବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? କିନ୍ତୁ କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହି ନିୟମ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ଭଗବାନ୍ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କରିଛନ୍ତି—ଭାଇ ଭାଇକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିପାରେ, ଏହା ଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଆଉ କିଛି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଧନ, ସ୍ତ୍ରୀ, ଅହଂକାର କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅନ୍ଧ ଅଭିମାନରେ ଲୋକେ ଅନ୍ୟମାନେ ସହିତ ନିଜ ପରିଜନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନଷ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି। ଏଠିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିଷ୍ପତ୍ତି ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଠୋର ବୋଲି ଉପଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଗଲା, ବିଶେଷ କରି ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତାଳୀ ଲୋକଙ୍କ ପ୍ରତି; କାରଣ, ସେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ମାତ୍ର ସ୍ନେହିତମାନେ ପାଇଁ ଭଲ ବୋଲି ଭାବନ୍ତି, ଅନ୍ୟମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ ବୋଲି ଧାରଣା କରନ୍ତି। ମାୟାର ଦିବ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ମଣିଷମାନେ ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି; ଦେହକୁ ନିଜ ବୋଲି ଭାବି, କେତେକୁ ବନ୍ଧୁ, କେତେକୁ ଶତ୍ରୁ, କେତେକୁ ଉଦାସୀନ ଭାବରେ ଦେଖନ୍ତି। ସତ୍ୟରେ, ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ପ୍ରାଣୀ ପାଇଁ ଏକମାତ୍ର ପରମ ଆତ୍ମା ଅଛି; ଏହି ଆତ୍ମା ବିଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମରେ ଲୋକେ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ବିଭକ୍ତ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସହିତ ମୃତ୍ୟୁମୟ, ପ୍ରକୃତି, ପ୍ରାଣ ଓ ଗୁଣରେ ଗଠିତ; ଅଜ୍ଞାନରେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ଏହା ଆରୋପିତ ହୋଇଥାଏ, ଏହି ଦେହ ଦେହୀକୁ ଭବଚକ୍ରରେ ଘୁରାଏ। ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେବେ ମିଶିବା କିମ୍ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ନାହିଁ—ଏହି ଧାରଣା ମାତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ଉପଜିଥାଏ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ତାହାର ଆଲୋକରେ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖାଏ। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଅନେକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେହ ପାଇଁ ଲାଗୁଛି, ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେବେ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାର କଳା ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅପ୍ରଭାବିତ ରହେ, ଗ୍ରହଣ ଏହାକୁ ଆସଲେ କିଛି କରିପାରେ ନାହିଁ। ସ୍ୱପ୍ନରେ ମଣିଷ ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ସେମାନେ ଅସତ୍ୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ଫଳ ଭୋଗ କରେ; ଏହିପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି ଭବସାଗରରେ ପଡ଼ିଯାନ୍ତି। ତେଣୁ, ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଶୋକକୁ ତ୍ୟାଗ କର, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ବିକଳ କରେ; ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଉ, ହେ ପବିତ୍ର ହସୁଥିବା। ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ ବର୍ଣ୍ଣିତ-କଟି ରାମା ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସାନ୍ତ୍ୱନା ମିଳି, ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ବୁଦ୍ଧିରେ ଶାନ୍ତ ହେଲେ। ଏଉଁଠି, ରୁକ୍ମିର ଜୀବନଶକ୍ତି ଶେଷ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଦୁଇଁ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହୋଇଯାଇଥିଲା; ସେ ନିଜ ଅପରିଣତ ଆକୃତି ଓ ଅନର୍ଥକ ଆଶାକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ରୁକ୍ମି ନିଜ ବସବାସ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସହର—ଭୋଜକଟ—ସ୍ଥାପନ କଲେ; କିନ୍ତୁ ଦୁଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ଭଉଣୀକୁ ବାଧା ଦେଲେ ନାହିଁ। ‘ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ’ ବୋଲି ଘୋଷଣା କରି, ରୁଷ୍ଟ ହୋଇ ସେଠି ରହିଲେ; ଏଭଳି ଭାବେ ଭଗବାନ୍ ଓ ଭୀଷ୍ମକନନ୍ଦିନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଲେ। ଏପରି, ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସହରକୁ ଆଣି, କୌରବଶ୍ରେଷ୍ଠ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ; ତା’ପରେ ଯଦୁସହରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, କେବଳ କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ଚମକୁଥିବା ମଣିର ଦୁଇୟାର ବାଲା ପିନ୍ଧି, ବର-କନ୍ୟା ପାଇଁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ ଦ୍ୱାରା ସଜିଥିବା, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ମଙ୍ଗଳ ଆୟୋଜନ—ପୂର୍ଣ୍ଣ କଳଶ, ଧୂପ, ଦୀପ—ସହିତ ଯଦୁପୁରୀ ଚମକୁଥିଲା। ସେହି ସହରର ରାସ୍ତାଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗନ୍ଧିତ ମଦିରା ଦ୍ୱାରା ଛିଟାଯାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାରମାନେ ରେ ପ୍ରିୟ ରାଜାଙ୍କ ଆନ୍ତରିକ ହାତୀ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ, କଦଳୀ ଓ ଗୁଆ ଗଛର ଶାରୀ ସହ ସହର ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯଦୁ ଓ କୁନ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକାଠି ହୋଇ, ଉତ୍ସାହରେ ମିଶି ଦୌଡ଼ିବା ଲାଗିଲେ। ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅପହରଣର କଥା ଗୀତ ରୂପେ ଗାଯାଯାଉଥିଲା, ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ଏହା ଶୁଣି ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟଚକିତ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ, ରାଜା, ନାଗରିକମାନେ ବଡ଼ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ; କୃଷ୍ଣ, ଶ୍ରୀର ନାଥ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ରାମାଙ୍କ ସହ ଏକତ୍ର ହୋଇଥିବା ଦେଖି ସମସ୍ତେ ହୃଦୟରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହେଲେ। ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ: କାମଦେବ, ଯିଏ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ଏବଂ ପୂର୍ବେ ରୁଦ୍ରଙ୍କ କ୍ରୋଧରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଥିଲେ, ପୁଣି ଦେହ ଧାରଣ ପାଇଁ ଏହି ଆକୃତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ସେ, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କ ଗର୍ଭରୁ ଜନ୍ମ ନେଇ ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ଠାରୁ କିଛି କମ୍ ନୁହେଁ। ଶମ୍ଭର, ମାୟାର ଅଧିପତି, ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଅପହରଣ କଲେ, ଯିଏ ଏଉଁଠି ଅକ୍ଷତ ଥିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଶତ୍ରୁ ଭାବି, ସମୁଦ୍ରକୁ ଛାଡ଼ି ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏକ ବଡ଼ ମାଛ ସେଇ ଶିଶୁକୁ ଗିଲିଗଲା; ପରେ ମାଛଟି ଅନ୍ୟ ମାଛମାନେ ସହ ଜାଲରେ ଧରାପଡ଼ିଲା। ମାଛମାନେ ଧରି ଏହାକୁ ଉପହାର ଭାବେ ଶମ୍ଭରଙ୍କ ଠାରେ ନେଇଗଲେ; ବାଡ଼ିଘରରେ ରାନ୍ଧୁନୀମାନେ ଏହାକୁ କାଟିବାକୁ ନେଇଗଲେ। ମାଛ ଭିତରେ ଶିଶୁକୁ ଦେଖି ସେମାନେ ମାୟାବତୀଙ୍କୁ ଖବର ଦେଲେ; ତାଙ୍କ ମନ ଚିନ୍ତିତ ଥିଲା, ତେଣୁ ନାରଦ ତାଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗପ କୁହିଲେ—ଶିଶୁର ନିଜସ୍ୱ ଉତ୍ପତ୍ତି ଓ କିପରି ମାଛର ଗଭରେ ଆସିଲେ। ସେ ଥିଲେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାମଦେବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ରତି, ଯିଏ ତାଙ୍କ ପତି ଦହିଯିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପୁନଃଜନ୍ମ ପାଇଁ ଅପେକ୍ଷା କରୁଥିଲେ। ଶମ୍ଭର ଦ୍ୱାରା ରନ୍ନାଘରକୁ ନିଯୁକ୍ତ ମାୟାବତୀ, ଶିଶୁକୁ କାମଦେବ ବୋଲି ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଅନୁରାଗ କଲେ। ଅତି ଅଲ୍ପ ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣପୁତ୍ର ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଯୌବନକୁ ପହଁଚିଲେ; ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ନାରୀମାନେ ମନେ ଅନୁରାଗ ଅନୁଭବ କଲେ।