ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଭାଇ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେବା ପରେ, ଭୟରେ ଭରିତ ହୋଇ, ରୁକ୍ମିଣୀ ନିଜ ପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡିଗଲେ ଏବଂ ଦୁଃଖିତ ହୃଦୟରେ କଥା କହିଲେ: “ଯୋଗ ନାଥ, ଅପାର ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଦେବଦେବ, ଜଗତ୍ ନାଥ, ମୋର ଭାଇକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ମହାବଳୀ, ମଙ୍ଗଳଦାୟକ।” ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର କମ୍ପିତ, ମୁହଁ ଶୁଉଁ, କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଇଥିଲା, ଭୟରେ ସୁନା ମାଳା ଖସିଯାଉଥିଲା, ତିନି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଦ ପକାଇ ରହିଥିଲେ; ଦୟାରେ ଅନୁଭୂତି ହେଇ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାରୁ ବଞ୍ଚିଲେ। ପରେ, କୃଷ୍ଣ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଚାଦର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କର ଚୁଲ ଏବଂ ଦାଡି କାଟି ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ; ଏହି ସମୟରେ ଯଦୁବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ହାରାଇଲେ, ହାତୀମାନେ ମାଳିତା ପୋଖରୀକୁ ଚାପିଦେଇଥିବା ପରି। ତାପରେ ଯଦୁବୀରମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଆସି, ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କର ଜୀବନ ପ୍ରାୟ ଶେଷ; ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧା ଦେଖି, ଦୟାରେ ଅନୁଭୂତି ହୋଇ ଭଗବାନ ସଙ୍କର୍ଷଣ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ: “କୃଷ୍ଣ, ତୁମେ ଯାହା କରିଛ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାଜନକ; ଚୁଲ ଏବଂ ଦାଡି କାଟିବା, ବିକୃତ କରିବା କିମ୍ବା ଏକ ମିତ୍ରକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ପୁଣ୍ୟଶୀଳା ନାରୀ ତାଙ୍କର ଭାଇର ବିକୃତି ପାଇଁ ଆମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନି; କାରଣ କେହି ଅନ୍ୟକୁ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଇପାରିନାହିଁ—ସେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗ କରେ। ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ମାରିବା ଏକ ବଡ଼ ପାପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଆତ୍ମୀୟକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ; ଯଦି ସେ ନିଜ ଦୋଷରେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି, ତେବେ ପুনଃ ମାରିବାର ଅର୍ଥ କଣ? ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ, ଜଗତ୍ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ: ଏକ ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ଭାଇ ମାରାଯିବା ଉଚିତ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହାଠାରେ ଅଧିକ ଭୟଙ୍କର କିଛି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଧନ, ନାରୀ, ମାନ, କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ନଷ୍ଟ କରନ୍ତି—ସେ ଆତ୍ମୀୟ ହେଲେ ମଧ୍ୟ। ତୁମର ନ୍ୟାୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କଠୋର, ବିଶେଷକରି ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟ ଥିବାମାନେ ପ୍ରତି; କାରଣ ତୁମେ ମିତ୍ରମାନଙ୍କର ମଙ୍ଗଳକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଭାବରେ ଦେଖ, ଯେପରି ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ। ଦେବୀ ମାୟାର ଶକ୍ତିରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଶରୀରକୁ ଆତ୍ମା ଭାବି, କିଏକୁ ମିତ୍ର, କିଏକୁ ଶତ୍ରୁ, କିଏକୁ ଉଦାସୀନ ଭାବିବାରେ ଲାଗନ୍ତି। ପ୍ରକୃତରେ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଉତ୍ତମ ଆତ୍ମା ଅଛି; ଏହା ବହୁ ନୁହେଁ, ମୋହିତମାନେ ଏହାକୁ ବହୁ ଭାବନ୍ତି—ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ଭାଗ ଭାଗ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ଥିବା, ପ୍ରକୃତି, ପ୍ରାଣ ଓ ଗୁଣର ତିନିଠାରେ ଗଠିତ; ଆତ୍ମା ଉପରେ ଅଜ୍ଞାନରେ ଏହା ତିଆରି ହୋଇଥିବାରୁ, ଦେହଧାରୀକୁ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରାଇଥାଏ। ପ୍ରକୃତ ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେହି ଅନ୍ୟ ସହିତ ଏକତା କିମ୍ବା ବିଚ୍ଛେଦ ନାହିଁ—ଏହି ଭାବନା ସଂଯୋଗର ଆଭାସ ମାତ୍ର, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ତାହାର ଆଲୋକରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଆକୃତି। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେହର, ଆତ୍ମାର କେବେ ନୁହେଁ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମାର ତିଥି ଚନ୍ଦ୍ରମାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ, କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ ତାହାକୁ ବାସ୍ତବରେ କ୍ଷତି କରେନାହିଁ। ଯେପରି ସ୍ୱପ୍ନରେ ଜନେ ନିଜକୁ ଓ ଅନ୍ୟ ବସ୍ତୁକୁ ଅନୁଭବ କରେ, ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ, ଏହି ଅସଲି ନୁହେଁ, ସେପରି ଅଜ୍ଞାନୀ ଲୋକ ସଂସାରରେ ଅସତକୁ ସତ ଭାବି ଚିତ୍ତକୁ ଭ୍ରମିତ କରେ। ତେଣୁ, ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଦୁଃଖକୁ ନିଜ ଜ୍ଞାନରେ ବିଦୂର କର, ନିଜ ପ୍ରକୃତିରେ ଅବସ୍ଥିତ ହୁଅ, ଶୁଭ ହାସ୍ୟବଦନା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ଦୟାମୟ ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଛାଡି ଚିତ୍ତକୁ ଶାନ୍ତ କଲେ। ରୁକ୍ମିଙ୍କର ଜୀବନ ପ୍ରାୟ ଶେଷ, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଦୁଇଜଣଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନଷ୍ଟ; ତିନି ନିଜ ବିକୃତ ଦେହ ଓ ଅନ୍ୟଥା ଆଶାର ସ୍ମୃତି କରିଲେ। ତିନି ନିଜ ବାସ ପାଇଁ ବଡ଼ ନଗର ‘ଭୋଜକଟ’ ସ୍ଥାପନ କଲେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଲେ ନାହିଁ, ନା ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ବାଧା ଦେଲେ। “ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ,” ଏହା ଘୋଷଣା କରି, ଭଗବାନ ଓ ଭୀଷ୍ମକନନ୍ଦନୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହିତ ତିନି ସେଠାରେ ରହିଲେ। ଏପରି, ଶାସ୍ତ୍ର ନିୟମାନୁସାରେ, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନଗରକୁ ନେଇ ଶୁଭ ବିଧିରେ ବିବାହ କଲେ; ଯଦୁନଗରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଅନନ୍ୟ ଭାବରେ ଭଜୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମହା ଉତ୍ସବ କଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଆନନ୍ଦ ଭରିତ, ଚମକୁଥିବା ମଣିର ଶ୍ରବଣ ଦେଇ ଶୁଭ ଭେଷଭୂଷାରେ ଦମ୍ପତି ପାଇଁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ଶୁଭ ଅଂଗୀ, ମଣିମୟ ଦ୍ୱାର, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦ୍ୱାରରେ ଶୁଭ ବ୍ୟବସ୍ଥା—ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜଳପାତ୍ର, ଧୂପ, ଦୀପ—ସହିତ ଯଦୁନଗର ଚମକୁଥିଲା। ଶ୍ରୀନଗରର ରାସ୍ତା ଶୁଭ ମଦର ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଭିଜାଯାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାରରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହାତୀମାନେ ଦଢ଼ି ଥିଲେ, ଏବଂ ନଗର ଶୂଭ ଲାଇନ ହଳଦି ଓ କଦଳୀ ଗଛରେ ଭୂଷିତ ହୋଇଥିଲା। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକେୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯଦୁ, କୁନ୍ତିମାନେ ଏଠାରେ ସମସ୍ତେ ଏକସାଥି ଆନନ୍ଦରେ ମିଶିଗଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଅପହରଣର କଥା ସମସ୍ତେ ଗାଇଥିବା, ରାଜା ଓ ରାଜକନ୍ୟାମାନେ ଭାରି ଆଶ୍ଚର୍ୟ ହେଲେ। ଦ୍ୱାରକାରେ, ରାଜା, ନାଗରିକମାନେ ଭାରି ଶୁଭ ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କଲେ, କୃଷ୍ଣ, ଲକ୍ଷ୍ମୀପତି, ରୁକ୍ମିଣୀ ଓ ରାମ ସହିତ ଏକତା ପାଇଁ। ଏହାପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: କାମ, ଯେଉଁଠାରେ ପୂର୍ବରୁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ରୋଷରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ସେ ବାସୁଦେବଙ୍କ ଅଂଶ ହୋଇ, ପୁନଃ ଦେହ ନେଇ ସେହି ଆକୃତିରେ ଜନ୍ମ ନେଲେ। ଏହି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପୁତ୍ର, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କ ଦେହରୁ ଜନ୍ମିତ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲେ, ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିଗରେ ତାଙ୍କ ପିତାକୁ କମ୍ ନୁହେଁ। ମାୟାର ମାସ୍ତର ଶମ୍ଭରା, ଏହି ଶିଶୁକୁ ଅପହରଣ କରି, ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଶତ୍ରୁ ଭାବି, ସମୁଦ୍ରରେ ଫେଲି ଘରକୁ ଫେରିଗଲେ।