ଏହି କଥାରେ ରୁକ୍ମି ଏକ ପରେ ଏକ ଅସ୍ତ୍ର ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ—ଗଦା, ଶୁଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢାଲ-ତଳୱାର, ଭାଲ, କିମ୍ବା ତୋମରା—ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ନେଲେ ନାହିଁ, ହରି ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ଏକ କରି କାଟି ଦେଲେ। ତାପରେ ରୁକ୍ମି ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ଚାରିଅଡ଼ି ଛାଡ଼ି, ତଳୱାର ନେଇ ରଥରୁ ଅବତରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଦୌଡ଼ି ଆସିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପୋକା ଅଗ୍ନିକୁ ଆକର୍ଷିତ ହୁଏ। ରୁକ୍ମି ଆକ୍ରମଣ କରୁଥିବାବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଲକୁ ତୀରରେ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ବାହାର କରି, ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ୟତ ହେଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୁକ୍ମିଣୀ ଭୟରେ ଅତିବ୍ୟାକୁଳ ହୋଇ, ତାଙ୍କର ଭାଇକୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଥିବା ପତିଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ିଗଲେ ଓ ଦୁଃଖଭରା କଣ୍ଠେ କହିଲେ, “ହେ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଅପାର, ଦେବାଦିଦେବ, ଯଗନ୍ନାଥ! ଏହି କୁକର୍ମ କରିବେ ନାହିଁ, ମୋର ଭାଇକୁ ମାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାବାହୁ, ଶୁଭଦାୟକ!” ତାଙ୍କର ଶରୀର ଭୟରେ କମ୍ପିତ, ମୁହଁ ଶୋକରେ ଶୁଷ୍କ, ଗଳା ଅଟକିଯାଇଥିଲା, ଉତ୍କଣ୍ଠାରେ ସୁଉପରି ହରିତ ହାର ଖସିଯାଉଥିଲା। ତିନି ଭୟମୂର୍ଛିତ ହୋଇ ପତିଙ୍କ ପାଦକୁ ଧରିଲେ। ଏହି ଦୟାଦ୍ରିତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିବାରୁ ବିରତ ହେଲେ। ଏହାପରେ, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ଏକ ବସ୍ତ୍ର ଦ୍ୱାରା ବାନ୍ଧିଦେଲେ, ତାଙ୍କର କେଶ ଓ ଦାଢି କାଟି ଦେଇ ଅପମାନ କଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯାଦବ ନାୟକମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ପଦ୍ମପୁଷ୍ପ ଉପରେ ହାତୀ ଚାଲିଥିବା ପରି ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଏଭଳି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ପ୍ରାୟ ମୃତ୍ୟୁ ଶୟାୟ ଥିଲେ। ତାଙ୍କୁ ବାନ୍ଧିଥିବା ଦେଖି, ଦୟାଳୁ ସଂକର୍ଷଣ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯାହା କଲ, ଏହା ଆମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଓ ଲଜ୍ଜାଜନକ। ବନ୍ଧୁଙ୍କର କେଶ ଓ ଦାଢି କାଟିବା, ଅପମାନ କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରିବା ଅଶୋଭନ। ଏହି ଧର୍ମପରାୟଣ ମହିଳା ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଅପମାନରେ ଆମକୁ ଦୋଷ ଦେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ, କାରଣ ଆନ୍ୟ କେହି କାହାକୁ ଶୁଭ ଅଶୁଭ ଦେଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ କର୍ମର ଫଳ ଭୋଗନ୍ତି। ଆତ୍ମୀୟ ହତ୍ୟା ମହାପାପ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଜଦି ସେ ନିଜ ଦୋଷରେ ଧ୍ଵଂସ ହୋଇଛନ୍ତି, ପୁନର୍ବାର ମାରିବାର ଅର୍ଥ କ’ଣ? ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ, ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ନିୟମ—ଏଠି ଭାଇ ଭାଇକୁ ମଧ୍ୟ ହତ୍ୟା କରିପାରେ, ଏହାଠାରୁ ଭୟଙ୍କର କିଛି ନାହିଁ। ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଧନ, ନାରୀ, ମାନ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ବିନାଶ କରନ୍ତି। ତୁମର ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠୁର ବିଚାର, ହେ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟମନ୍ତିକୁ ଏଭଳି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ; କିନ୍ତୁ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଭାବି ଚିନ୍ତା କର, ଯେପରି ସେମାନେ ଅଜ୍ଞାନୀ। ଦେବୀୟ ମାୟା ଦ୍ୱାରା ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୂଡ଼ ହୋଇ, ଦେହ ସହିତ ଆତ୍ମାକୁ ଏକାତ୍ମ କରି, କେହିକୁ ବନ୍ଧୁ, କେହିକୁ ଶତ୍ରୁ, କେହିକୁ ଉଦାସୀନ ଭାବିଥାନ୍ତି। ଏଠି ମାତ୍ର ଏକ ଆତ୍ମା ସମସ୍ତ ଶରୀରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିଛି; ଏହା ବିଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଯଦିଓ ମୂଡ଼ ଲୋକେ ଏହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ଭାବେ ଦେଖନ୍ତି—ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ବିଭକ୍ତ ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସହିତ, ପ୍ରକୃତି, ପ୍ରାଣ ଓ ଗୁଣରେ ଗଠିତ; ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଆତ୍ମା ଉପରେ ଆସି, ଏହି ଦେହୀକୁ ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରାଏ। ସତ୍ୟ ଆତ୍ମା ପାଇଁ କେବେ ଯୋଗ କିମ୍ବା ବିଯୋଗ ନାହିଁ, ସତ୍ୟ କିମ୍ବା ଅସତ୍ୟ ସହିତ; ଏସବୁ ଭାବାନୁଭୂତି ମାତ୍ର ଦୃଶ୍ୟ ଯୋଗରେ ଆସେ, ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଆଲୋକିତ ରୂପ। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ଦେହର, କଦାଚିତ୍ ଆତ୍ମାର ନୁହେଁ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରମା କଳା ଦ୍ୱାରା ବଦଳିଯାଏ, ତଥାପି ଚନ୍ଦ୍ରମା ଅପରିବର୍ତ୍ତିତ; ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ତାକୁ ଆସ୍ପର୍ଶ କରେ ନାହିଁ। ସ୍୵ପ୍ନରେ ଯେପରି ଅସତ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ତାହାର ଫଳ ଭୋଗିବାକୁ ଲୋକ ଅନୁଭବ କରେ, ଏଭଳି ଅବିବେକୀ ଲୋକ ସଂସାରରେ ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି ଭ୍ରମ ଭୋଗନ୍ତି। ଏହିଠାରୁ, ଅଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପନ୍ନ ଦୁଃଖକୁ ନିବାର, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ଶୁଷ୍କ ଓ ବିମୂଢ଼ କରେ; ସତ୍ୟଜ୍ଞାନ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ସ୍ୱରୂପରେ ବ୍ୟସ୍ଥ ହୁଅ, ହେ ଶୁଭସ୍ମିତା। ଏଭଳି ଭାଗବତ୍ ଶିକ୍ଷା ଶୁଣି, ଶ୍ରୀ ରାମ (ସଂକର୍ଷଣ) ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦୁଃଖ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, ତାହାରୁ ସେ ଆତ୍ମସ୍ଥ ହେଲେ। ଏଉଁଠାରେ ରୁକ୍ମି, ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରଭା ଦୁଇଁଠାରୁ ନଷ୍ଟ, ଦେହ ଅପମାନିତ, ନିଜ ଅମିଥ୍ୟା ଆଶା ମନେ ପକାଇ, ଏକ ନୂତନ ସହର—ଭୋଜକଟ ନାମରେ—ସ୍ଥାପନ କଲେ, ଏବଂ ଦୁଷ୍ଟ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପୁନଃ ଆକ୍ରମଣ କଲେ ନାହିଁ, ନା ନିଜ ଭଉଣୀକୁ ବିଘ୍ନ କଲେ। ସେ ଘୋଷଣା କଲେ—“ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ”—ଏପରି ଭାବେ, ପ୍ରଭୁ ଓ ଭୀଷ୍ମକନନ୍ଦିନୀଙ୍କ ହାତରେ ପରାଜିତ ହୋଇ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନଙ୍କ ସହ ତାହିଁ ରହିଲେ। ତାପରେ, କୃଷ୍ଣ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ବିଧିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନଗରକୁ ଆଣି, ବିବାହ କଲେ। ଯାଦବ ନଗରର ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘରେ, କୃଷ୍ଣଭକ୍ତ ଲୋକମାନେ ମହା ଉତ୍ସବ କରିଲେ। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀମାନେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ, ମୁକୁତା ମଣିର ଝୁମକା ପିନ୍ଧି, ଦମ୍ପତିଙ୍କୁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ। ଯାଦବଙ୍କ ସହର ଇନ୍ଦ୍ରଧ୍ୱଜ, ଅଦ୍ଭୁତ ମାଳା, ଚମତ୍କାର ପୋଶାକ, ମଣିମାୟ ତୋରଣ, ନିମନ୍ତଣ ଦ୍ୱାରରେ ପୂର୍ଣ୍ଣକଳଶ, ଧୂପ, ଦୀପ ଆଦି ଶୁଭ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ସହର ଗଲିଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଗନ୍ଧ ମଦିରା ଜଳରେ ଛିଟାଯାଉଥିଲା; ଦ୍ୱାରରେ ରାଜାଙ୍କ ଆଦରଣୀୟ ହାତୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଥିଲେ, ଏବଂ କଦଳି ଓ ଗୁଆ ଗଛର ଶାରି ଦ୍ୱାରକୁ ଶୋଭା ଦେଉଥିଲା। କୁରୁ, ସୃଞ୍ଜୟ, କୈକୟ, ବିଦର୍ଭ, ଯାଦବ, କୁନ୍ତିମାନେ ସମସ୍ତେ ଏଠି ଏକାସାଥିରେ ଉଲ୍ଲାସିତ ହୋଇ ଆନନ୍ଦ କରୁଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ହରଣ ଗାଥା ସମସ୍ତ ମଧ୍ୟରେ ଗାଯାଉଥିଲା, ଯାହା ଶୁଣି ରାଜା ଓ ରାଜକୁମାରୀମାନେ ଅତିବିସ୍ମିତ ହୋଇଯାଉଥିଲେ।