ଏହି ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଆରେ ଏକ ଗଭୀର, ଶ୍ରଦ୍ଧାପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ଶାସ୍ତ୍ର ଉପରେ ଆଧାରିତ କଥା ଭାବେ ଲେଖାଯାଇଛି: ଯୁଦ୍ଧର ମଞ୍ଚରେ ରୁକ୍ମି, ତାଙ୍କର ଅଷ୍ଟ ତୀର ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରଥର ଚାରିଟି ଘୋଡାକୁ ଆଘାତ କଲେ, ଦୁଇ ତୀର ଦେଇ ରଥୀକୁ ଆଘାତ କଲେ, ତିନି ତୀର ଦେଇ ଧ୍ୱଜକୁ ଆଘାତ କଲେ। ପରେ ଅନ୍ୟ ଧନୁ ଉଠାଇ, ରୁକ୍ମି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚ ତୀର ଦେଇ ଆଘାତ କଲେ। ଏପରି ତୀରବର୍ଷା ଦେଖି ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଙ୍କର ଧନୁକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ରୁକ୍ମି ପୁନି ଅନ୍ୟ ଧନୁ ଉଠାଇଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭଙ୍ଗ କରିଦେଲେ। ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ରୁକ୍ମି ଉଠାଇଲେ—ଗଦା, ବଣ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢାଲ ଓ ତଳୱାର, ଶୂଳ, ତମ୍ର—ହରି ସବୁକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ରୁକ୍ମି ରଥରୁ ଉତ୍କ୍ରମ କରି, ତଳୱାର ହାତରେ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ରାଗରେ ଶିଘ୍ର ଆଗେଯାଇଲେ, ଏକ ଜ୍ୱାଳାକୁ ଗୁଡ଼ିଯାଉଥିବା ପ୍ରଜାପତି ପରି। ରୁକ୍ମି ଆକ୍ରମଣ କରିବା ସମୟରେ, କୃଷ୍ଣ ତୀର ଦ୍ୱାରା ତାଙ୍କର ତଳୱାର ଓ ଢାଲକୁ ଖଣ୍ଡଖଣ୍ଡ କରିଦେଲେ। ତାପରେ ନିଜ ତଳୱାର ଉଠାଇ, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମାରିବା ପ୍ରସ୍ତୁତି କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ରୁକ୍ମିଣୀ, ତାଙ୍କର ପତି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଭାଇକୁ ମାରିବା ଆଗ୍ରହରେ ଦେଖି, ଭୟରେ ଭୂଲି, ଦୁଃଖରେ ଶୋଷି ଯାଇ, ଗଳା ଅଟକି, ଉତ୍କଳିତ ହିରା ମାଳା ଥିବା ଦେହରେ, ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ପାଦରେ ପଡି ଦୟାର ଅନୁରୋଧ କଲେ—“ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଅପାର, ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା, ସକଳ ଜଗତର ନାଥ, ମୋ ଭାଇକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ, ହେ ଦୀର୍ଘବାହୁ, ଶୁଭ ଦେବାର୍ଥୀ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଭୟରେ ତାଙ୍କର ଶରୀର କମ୍ପି, ମୁହଁ ଶୁଉଯାଇ, ଗଳା ଅଟକି, ହିରା ମାଳା ଉତ୍କଳିତ ହେଉଥିବା ଦେହରେ, ତିନି ପାଦକୁ ଧରି, କୃଷ୍ଣ ଦୟାରେ ବିନୋଦ ଦେଇ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ମାରିବାରୁ ବଞ୍ଚିଲେ। ତାପରେ କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଏକ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି, ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦାଡ଼ି କାଟି ତାଙ୍କୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଯଦୁବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ମାନ୍ଦାର ପୋଖରେ ହାତୀ ଚାଲିଥିବା ପରି ଭଗାଇ ଦେଲେ। ଯଦୁବୀରମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସି ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଏହି ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ, ମୃତ୍ୟୁ ପରି ଅବସ୍ଥାରେ। ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଦୟାଳୁ ସଂକର୍ଷଣ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ—“ତୁମେ ଯାହା କଲା, ତାହା ଆମ ପାଇଁ ଅନୁଚିତ ଏବଂ ଲଜ୍ଜାଜନକ; ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦାଡ଼ି କାଟି, ବିକୃତ କରିବା କିମ୍ବା ବନ୍ଧୁକୁ ମାରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ। ଏହି ପୂନ୍ୟଶୀଳା ନାରୀ ତାଙ୍କର ଭାଇର ବିକୃତି ପାଇଁ ଆମକୁ ଦୋଷ ଦେଇବେନାହିଁ; କାରଣ ଜନମର ଫଳ ନିଜେ ଭୁଗୁଛି। ଜନ୍ମୀ ବନ୍ଧୁକୁ ମାରିବା ମହାପାପ, ତାଙ୍କର ଦୋଷରେ ନଶ୍ଟ ହେଲେ, ପୁନି ମାରିବାର ଆବଶ୍ୟକ କ’ଣ? ଏହା କ୍ଷତ୍ରିୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନିୟମ, ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ନାଥ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏକ ଭାଇ ଅନ୍ୟ ଭାଇକୁ ମାରିପାରିବେ, ଏହା ଚାପ୍ପର ଦୁଃଖ। ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଧନ, ନାରୀ, ଅଭିମାନ, ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅଭିମାନରେ ଅନ୍ଧ ହେଇ, ନିଜ ଜନକୁ ମଧ୍ୟ ନଶ୍ଟ କରିଦିଅନ୍ତି। ତୁମର ନୀତି ସବୁ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ଅତି କଠୋର, ତୁମେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଭଲକୁ ସବୁଙ୍କ ଭଲ ଭାବିବା କଥା ଅନ୍ୟମାନେ ଜଣାନ୍ତିନାହିଁ। ଦେବୀ ମାୟାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଦେହ ସହିତ ନିଜକୁ ଜଡ଼ି, କିଏ ବନ୍ଧୁ, କିଏ ଶତ୍ରୁ, କିଏ ଉଦାସୀନ ଭାବି ଭ୍ରମରେ ପଡ଼ନ୍ତି। ଏକ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ପରମାତ୍ମା ସମସ୍ତ ଦେହୀମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅଛି; ତାହା ବିଭିନ୍ନ ନୁହେଁ, ଭ୍ରମରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଖାଯାଏ—ଯେପରି ଆଲୋକ କିମ୍ବା ଆକାଶ ଭାଗି ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ଦେହ ଆରମ୍ଭ ଓ ଶେଷ ସହିତ, ପ୍ରକୃତି, ପ୍ରାଣ, ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ଗଢ଼ା, ଅଜ୍ଞାନରେ ଆତ୍ମା ଉପରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ, ଦେହୀକୁ ସଂସାରରେ ଭମାଇ ଦେଇଥାଏ। ପରମାତ୍ମା ପାଇଁ କୌଣସି ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ, ଏକତା କିମ୍ବା ବିଚ୍ଛେଦ ନାହିଁ, ଏହି ଭାବ ଏକ ଭ୍ରମ—ଯେପରି ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ତାହାର ଆଲୋକିତ ଦୃଶ୍ୟ। ଜନ୍ମ ଓ ଅନ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେହର, କଦାଚିତ୍ ଆତ୍ମାର ନୁହେଁ—ଯେପରି ଚନ୍ଦ୍ରର କଳା ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେନାହିଁ, ଗ୍ରହଣ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ହାନି କରେନାହିଁ। ଏକ ଜଣ ଦେଖିବାକୁ ନିଜକୁ ଏବଂ ସ୍୵ପ୍ନରେ ବସ୍ତୁମାନେ ଦେଖି, ତାହାର ଫଳ ଉପଭୋଗ କରେ—ଏହି ପ୍ରକାର ଅଜ୍ଞାନୀ ଜଣ ସଂସାର ଭୋଗ କରେ, ଅସତ୍ୟକୁ ସତ୍ୟ ଭାବି। ଏହି ଅଜ୍ଞାନ ଜନିତ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କର, ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ଶୋଷି ଦେଉଛି—ସତ୍ୟ ଜ୍ଞାନରେ ନିଜ ନିଜ ସ୍ୱଭାବରେ ନିଶ୍ଚଳ ହୁଅ, ହେ ଶୁଧ୍ଧ ହସିଥିବା। ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ପରମେଶ୍ୱର ରାମଙ୍କ ଉପଦେଶ ପାଇଁ, ତନୁମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କର ଦୁଃଖ ଛାଡ଼ି, ଜ୍ଞାନରେ ନିଶ୍ଚଳ ହେଲେ। ରୁକ୍ମିଙ୍କର ପ୍ରାଣ ନିକଟେ ଥିଲା, ଶକ୍ତି ଓ ତେଜ ଦୁଇ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେଲା, ତାଙ୍କର ବିକୃତ ଦେହ ଓ ନିଜ ଅଭିମାନର ଅନ୍ୟଥା ଆଶା ମନେ ପକାଇଲେ। ତାପରେ ରୁକ୍ମି ନିଜ ନିବାସ ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ସହର—ଭୋଜକଟ—ସ୍ଥାପନ କଲେ; ବୃନ୍ଦାବନୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ଭଉଣୀକୁ ବାଧା ଦେଲେନାହିଁ। “ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନା ପ୍ରବେଶ କରିବିନାହିଁ,” ବୋଲି ଲୋକଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କଲେ; ଏପରି ଭାବରେ ଭଗବାନ ଓ ଭୀଷ୍ମକନନ୍ଦିନୀ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ପରାଜିତ ହେଇ ରୁକ୍ମି ରାଗରେ ଭୋଜକଟରେ ରହିଲେ। ଏହା ପରେ, କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଆଚାର ଅନୁଯାୟୀ ସହରକୁ ଆଣି, ବର କୁରୁମୁଖ୍ୟ, ବିବାହ କଲେ। ଯଦୁପୁରୀର ଏକ ଏକ ଘରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଏକମାତ୍ର ଭଜିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଡ଼ ଉତ୍ସବ ହେଲା। ପୁରୁଷ ଓ ନାରୀ, ଅନନ୍ୟ ଖୁସି ଓ ଚମକଦାର ମଣି ଦାନ୍ତିଆ ରେ ଶୋଭିତ, ବିବାହ ଦମ୍ପତି ପାଇଁ ଉପହାର ନେଇ ଆସିଲେ, ଦମ୍ପତି ଦୁଇଜଣ ଚମକି ଥିଲେ। ଯଦୁମାନଙ୍କ ସହର, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଧ୍ୱଜ, ବିଶିଷ୍ଟ ମାଳା, ବସ୍ତ୍ର, ମଣି ଦ୍ୱାର, ସଫଳ ଉପକରଣ—ପୁରା ପାଣି ଘଡ଼, ଧୂପ, ଦୀପ—ସମସ୍ତ ଦ୍ୱାରରେ ଶୋଭିତ ହେଇ ଚମକି ଉଠିଲା। ପଥମାନେ ସୁଗନ୍ଧିତ ଓ ମଦକ ଜଳ ଦ୍ୱାରା ଛିଟିଯାଇଥିଲା; ଦ୍ୱାରରେ ରାଜାମାନଙ୍କ ପ୍ରିୟ ହାତୀ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ; ପୁରୀ ଲାଇନ ହେଉଥିବା କଦଳୀ ଓ ଗୁଆ ଗଛରେ ଶୋଭିତ ହେଲା।