ଏହି ସମୟରେ ଏକ ମହାନ୍ତ କଥା ଘଟିଲା । ଗୋଟିଏ ରୂପକରେ କହିବାକୁ ଚାହାଁଲେ, ଯେପରି ଏକ କାଠର ପୁତୁଳି ମାଏଁ ଝାଡ଼ ଦେଖାଏ, ତାହା ମାୟାବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନୃତ୍ୟ କରେ, ସେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଲୋକ ମଧ୍ୟ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ । ଏହି ଭାବନାରେ ଏକ ରାଜା କହିଲେ, “ସତରେ ଦିନ ମୁଁ ଶୌରିଙ୍କ ପାଖରେ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ଅଠାରମ ଦିନେ, ତେଇଶି ସେନା ସହିତ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜୟ କରିଥିଲି । ତଥାପି, ମୁଁ କେବେ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ ଅନୁଭବ କରେନି, କାରଣ ମୁଁ ଜାଣେ ଯେ, ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ୍ ସମୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ ।” ସେଠି ଅନ୍ୟ ଦିଗରୁ ଏହି ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ଯେଉଁମାନେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବଞ୍ଚିଯାଇଥିଲେ, ସେମାନେ ଯଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର ଯୁକ୍ତିରେ ପରାଜିତ ହେଲେ, କାରଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷା ଥିଲା । ଏବେ ଆମ ସତ୍ରୁମାନେ ଜୟୀ ହୋଇଛନ୍ତି, କାରଣ ସମୟ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଥିଲା; ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଆସିବ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ଜୟ ପାଇବା । ଏପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ମନ ଶାନ୍ତ କଲେ । ଏପରି ଭାବେ ମିତ୍ରମାନେ ଦ୍ୱାରା ଶାନ୍ତି ପାଇ, ଚେଦିର ରାଜା ତାଙ୍କ ଅନୁଗତମାନେ ସହିତ ନିଜ ନଗରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଯେଉଁ ରାଜାମାନେ ଅବଶିଷ୍ଟ ଥିଲେ, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ-ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ । କିନ୍ତୁ ଏହି ସମୟରେ ରୁକ୍ମୀ, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଏକ ରାକ୍ଷସୀ ବିବାହ (ବଳପୂର୍ବକ) କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହିତ ହେବାକୁ ସହି না ପାରି, ଏବଂ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି, ଭୟଙ୍କର ସେନା ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଗଲେ । ରୁକ୍ମୀ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଶପଥ କଲେ—ତାଙ୍କ ଦୃଢ଼ ବାହୁ କମ୍ପିବା, ଧନୁଷ୍ ହାତରେ ଧରି—“ମୁଁ ଯଦି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି ରୁକ୍ମିଣୀକୁ ଆଉ ଫେରାଇ ନେଉ ନାହିଁ, ତେବେ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବିନାହିଁ, ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି ।” ଏପରି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥାରୋହଣ କରି ତାଙ୍କ ସାରଥିକୁ କହିଲେ, “ଘୋଡ଼ା ଚଲାଅ! ମୋତେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ନେଇ ଚାଲ ।” ରୁକ୍ମୀ ଗର୍ବରେ କହିଲେ, “ଆଜି ମୁଁ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଗୋପାଳଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ଯିଏ ବଳପୂର୍ବକ ମୋ ଭଉଣୀକୁ ନେଇଯାଇଛି ।” ଏପରି ଅବିଜ୍ଞାନେ, ଭଗବାନଙ୍କ ମହିମା ଅଜ୍ଞାତ ରୁକ୍ମୀ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି, “ଥମ୍! ଥମ୍!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କରି ଏକମାତ୍ର ରଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ । ଦୃଢ଼ ଧନୁଷ୍ ତାଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ମାରିଲେ ଏବଂ କହିଲେ, “ଏ ଯଦୁବଂଶର ଅପମାନ! କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ମୋ ଭଉଣୀକୁ ଚୋରି କରି ଶ୍ୱଳ୍ୟ ଭଳି! ଆଜି ତୋର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ଚତୁର ଯୋଦ୍ଧା!” ଏଠିକି, “ମୋତେ ତୁମେ ବାଣରେ ପଡ଼ିଯିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୋ ଭଉଣୀକୁ ଛାଡ଼ି ଦିଅନାହିଁ!” ବୋଲି ଚିତ୍କାର କଲେ । ଏହି ସମୟରେ ମୁସ୍କୁରାଉଥିବା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଧନୁଷ୍ ଭଙ୍ଗ କରି, ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ଛଅଟି ବାଣରେ ବିଧ୍ୱସ୍ତ କଲେ । ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଠଟି ବାଣରେ, ସାରଥିକୁ ଦୁଇଟି ବାଣରେ, ଧ୍ୱଜକୁ ତିନିଟି ବାଣରେ ଘାତ କଲେ । ରୁକ୍ମୀ ଆଉ ଏକ ଧନୁଷ ନେଇ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ମାରିଲେ । ଏହି ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ଅଚ୍ୟୁତ କୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମୀଙ୍କ ଧନୁଷ ଭଙ୍ଗ କଲେ; ରୁକ୍ମୀ ପୁଣି ଧନୁଷ ଧରିଲେ, କିନ୍ତୁ ଅବିନାଶୀ କୃଷ୍ଣ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ କାଟିଦେଲେ । ଯେଉଁ ଅସ୍ତ୍ର ରୁକ୍ମୀ ଧରିଲେ—ଗଦା, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢାଲ ଓ ତଳୱାର, ଭିନ୍ନି, କିମ୍ବା ତୋମରା—ହରି ସେସବୁକୁ ଛିଣ୍ଡିଦେଲେ । ଏବେ ରୁକ୍ମୀ ରଥରୁ ଲାଫ ଦେଇ, ତଳୱାର ହାତରେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ କ୍ରୋଧରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ, ଯେପରି ଏକ ପତଙ୍ଗ ଅଗ୍ନିକୁ ଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ତଳୱାର ଓ ଢାଲକୁ ବାଣରେ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ; ଏବଂ ନିଜ ତୀକ୍ଷ୍ଣ ତଳୱାର ତାଣି, ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯୁଦ୍ଧସ୍ଥଳରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିବାକୁ ଯାଉଛନ୍ତି ଦେଖି, ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ଭରିଥିବା ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମରେ ପଡ଼ି, କମ୍ପିତ ହୃଦୟରେ କହିଲେ, “ଓ ଯୋଗେଶ୍ୱର, ଅପାର, ଦେବଦେବ, ଜଗନ୍ନାଥ, ମୋର ଭାଇଙ୍କୁ ମାରିବେ ନାହିଁ, ହେ ମହାବାହୁ, ମଙ୍ଗଳଦାୟକ!” ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଶରୀର କମ୍ପିତ, ମୁହଁ ଶୁଷ୍କ, କଣ୍ଠ ଅଟକିଯାଇଛି, ସୁନାର ହାର ଉଲଟିଯାଇଛି, ସେ ଭୟ ଓ ଦୁଃଖରେ ତାଙ୍କ ପାଦ ଧରିଛନ୍ତି; ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଦୟାରେ ଭରି, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ମାରିବା ଥାମିଗଲେ । ତେବେ, କୃଷ୍ଣ ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ରୁକ୍ମୀଙ୍କୁ ବସ୍ତ୍ରରେ ବାନ୍ଧି, ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଦାଢି ମୁଣ୍ଡି, ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗକୁ ବିକୃତ କରିଦେଲେ; ଏହି ମଧ୍ୟରେ ଯଦୁବୀରମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ପଦ୍ମପୁଣ୍ଡରେ ହାତୀ ପାଉଁ ଦେଇ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ । ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ସେମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଦେଖିଲେ, ରୁକ୍ମୀ ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ପ୍ରାୟ ମୃତ୍ୟୁଶୟାୟ ଅବସ୍ଥାରେ । ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧା ଦେଖି, ଦୟାମୟ ସଙ୍କର୍ଷଣ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରି, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ, “ତୁମେ ଯାହା କଲ, କୃଷ୍ଣ, ଏହା ଅନୁଚିତ ଓ ଲଜ୍ଜାଜନକ; ବନ୍ଧୁଙ୍କ ଚୂଳ ଓ ଦାଢି କାଟିବା, ବିକୃତ କରିବା କିମ୍ବା ହତ୍ୟା କରିବା ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ । ଏହି ସତୀ ନାରୀ ତାଙ୍କ ଭାଇଙ୍କ ଅବସ୍ଥାରେ ଆମକୁ ଦୋଷ ଦେଉ ନାହିଁ; କାରଣ କେହି କାହାକୁ ଦୁଃଖ କିମ୍ବା ସୁଖ ଦେଇପାରେନି—ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜଣେ ନିଜ କର୍ମଫଳ ଭୋଗ କରନ୍ତି । ଆତ୍ମୀୟ ହତ୍ୟା ମହାପାପ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଦୁଷ୍କର୍ମରେ ଯଦି ସେ ନଶ୍ଟ ହୁଏ, ତେବେ ପୁଣି ହତ୍ୟା କରିବାର କି ଅର୍ଥ? ଏହି ହେଉଛି କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମ, ଯାହା ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ; ଏଠିକି ଭାଇ ଭାଇକୁ ମାରିଦେଇପାରେ, ଏବଂ ଏହାଠାରୁ ଭୟଙ୍କର ଅନ୍ୟ କିଛି ନାହିଁ । ରାଜ୍ୟ, ଭୂମି, ଧନ, ନାରୀ, ଗର୍ବ କିମ୍ବା ଶକ୍ତି ପାଇଁ, ଅହଂକାରରେ ଅନ୍ଧ ହୋଇ, ସେମାନେ ନିଜ ଆତ୍ମୀୟକୁ ମଧ୍ୟ ଧ୍ୱଂସ କରିଦିଅନ୍ତି । ତୁମ ନ୍ୟାୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀପ୍ରତି କଠୋର, ଏ କୃଷ୍ଣ, ଦୁଷ୍ଟ ହୃଦୟବାନ୍ମାନେ ପ୍ରତି; କାରଣ ତୁମେ ସବୁବେଳେ ମିତ୍ରଙ୍କ ମଙ୍ଗଳକୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଙ୍ଗଳ ଭାବି, ଅବିଜ୍ଞାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହିପରି ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖ।