ସେହି ସମୟରେ, ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟରେ ପଡ଼ିଥିବା ଏବଂ ମହାନ୍ତ କୀର୍ତ୍ତିଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ସେ ସମୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ, ଯାତ୍ରାର ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ନିଜ ଚମକ ହରିଙ୍କୁ ଦାନ କରିବା ଉପଲକ୍ଷ୍ୟରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ, ତାଙ୍କର କମଳ ଦଳ ସଦୃଶ ପାଦ ଏକଏକ କରି ଅଗ୍ରସର ହେଉଥିଲା, ଏବଂ ସେ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଗମନ ପଥକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ତାଙ୍କର ବାମହସ୍ତର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚୁଲକୁ ସାରି, ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ସେ ରାଜାମାନେଁକୁ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ରାଜକୁମାରୀ ରଥ ଚଢ଼ୁଥିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀମାନଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଧରି ନେଲେ। ଗରୁଡ ଚିହ୍ନିତ ରଥ ଉପରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବସାଇ, ମାଧବ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଅପମାନ କରି, ବଳରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦୀରେ ଦୀରେ ବିଦାୟ ନେଲେ, ଯେପରି ଏକ ସିଂହ ଶିଆଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କର ଶିକାରକୁ ନେଇଯାଏ। ସେହି ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ, ତାଙ୍କର ହାନି ଓ କୀର୍ତ୍ତି ହାରାଇବାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ—ବିଶେଷକରି ଜରାସନ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ—ଚିତ୍କାର କଲେ, “ହାୟ! ଆମେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟି ନିଆଯାଇଲୁ, ଯେପରି ସିଂହ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଣକୁ ନେଇଯାଏ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ—ଏଭଳି ଦୁଃଖ ଓ କ୍ରୋଧରେ ଭରିଯାଇ, ସେମାନେ ତାଙ୍କର ଯାନ ଚଢ଼ି, ତାଙ୍କର ସେନା ସହିତ, ଧନୁଷ ତଣି, ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯାଦବ ସେନାପତିମାନେ ଧନୁଷ ତଣି, ରଣଭୂମିରେ ସାମ୍ନା କଲେ। ଅସ୍ତ୍ରଚାଳନରେ ପାରଙ୍ଗତ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥ ଉପରେ ବସି, ସେମାନେ ବର୍ଷା ମେଘ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରିବା ପରି ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ତାଙ୍କର ପତିଙ୍କ ସେନା ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଯିବା ଦେଖି, କମଳକୁମୁଦ୍ମୁଦା ଦେହ ରୁକ୍ମିଣୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟ ମିଶ୍ରିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ପ୍ରଭୁ ହସି କହିଲେ, “ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ହେ କମଳନୟନେ, ଏହି ଶତ୍ରୁ ସେନା ତୁମର ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ନାଶ ହେବ।” ଗଦ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଲୋହ ତୀରରେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥକୁ ଆକ୍ରମଣ କଲେ। ରଥଚାଳକ, ଘୋଡ଼ା ସାରଥି ଓ ହାତୀ ଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ତାଙ୍କର କୁଣ୍ଡଳ, ମୁକୁଟ ଓ ପାଗଡ଼ି ସହିତ ହଜାରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା। ଅସି, ଗଦା, ଧନୁଷ ଧରିଥିବା ହାତ, ହାତୀ, ଜଂଘା, ପାଦ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଛର, ଉଠ, ବୃଷ, ଗଧା ଓ ମଣିଷ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଛିଣ୍ଡାଯିଲା। ବିଜୟ ଆଶାରେ ଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ତାଙ୍କର ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିବା ବେଳେ, ଜରାସନ୍ଧ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଫେରିଯାଇଲେ। ସେମାନେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ନିକଟରେ ଯାଇ, ତାଙ୍କୁ ଦୁଃଖରେ ଦେଖିଲେ—ଯେପରି ଜନାନୀ ହରାଇଥିବା ପୁରୁଷ, ତାଙ୍କର ତେଜ ହାରାଇଯାଇଛି, ଉତ୍ସାହ ନାହିଁ, ମୁଁହ ଶୁଖିଯାଇଛି। ସେମାନେ କହିଲେ, “ହେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ, ଏହି ଶୋକ ଛାଡ଼, ଦେହଧାରୀ କୌଣସି ଜୀବ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ନ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଖେନି। ଯେପରି ଏକ କଠପୁତୁଳି ନୃତ୍ୟ କରେ ମାୟାବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ, ସେପରି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜନମାନବ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ। ସତର ଦିନ ମୁଁ ଶୌରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ ହେଲି, କିନ୍ତୁ ଅଠାର ଦିନ ଏକୁଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ ମୁଁ ଜିତିଲି। ତଥାପି, ମୁଁ କଦାଚିତ୍ ଶୋକ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ସମସ୍ତ ଜଗତ ଦୈବ ଓ ଦୃଢ଼ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ। ଏଠିମଧ୍ୟ, ଆମେ ସମସ୍ତେ ଶୂରବୀର ମୁଖ୍ୟମାନେ, କୃଷ୍ଣ ସଂରକ୍ଷିତ ଯାଦବମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚାଳାକୀରେ ପରାଜିତ ହେଲୁ। ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମର ଶତ୍ରୁମାନେ ଜିତିଛନ୍ତି, କାରଣ କାଳ ନିଜ ଧାରାରେ ଚାଲେ; ଯେତେବେଳେ ତାଳ ଆମ ପକ୍ଷରେ ହେବ, ତେବେ ଆମେ ଜିତିବା। ଏଭଳି ମିତ୍ରମାନେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ସାନ୍ତ୍ବନା ଦେଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ସହ କେଦି ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କ ନିଜ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, ନିଜ ଭଉଣୀ ରକ୍ଷସ୍ ବିଧିରେ ବିବାହ ହେବାକୁ ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ, କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱେଷ କରି, ବଳିଷ୍ଠ ଏବଂ ସେନା ସହିତ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଚାଲିଲେ। ଅତ୍ୟନ୍ତ କ୍ରୋଧିତ ଓ ବିକ୍ଷୁବ୍ଧ ରୁକ୍ମି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଧନୁଷ ଧରି ଶପଥ କଲେ, ତାଙ୍କର ଭୁଜା କମ୍ପିଉଥିଲା। ସେ କହିଲେ, “ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି ରୁକ୍ମିଣୀକୁ ଫେରାଇ ନେଉନି, ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବି ନାହିଁ। ଏହି ମୁଁ ତୁମକୁ ସତ୍ୟ କହୁଁଛି।” ଏଭଳି କହି, ସେ ତୁରନ୍ତ ରଥ ଚଢ଼ି ଚାଳକକୁ କହିଲେ, “ଘୋଡ଼ା ଚଲାଅ! ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ଯିବି।” “ଆଜି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ ସେ ଦୁଷ୍ଟ ଗୋପଙ୍କ ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ଯିଏ ମୋ ଭଉଣୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଯାଇଛି।” ଏଭଳି ଅଭିମାନ ଦେଖାଇ, ପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହିମା ଅଜ୍ଞାନରେ, ସେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କରି, “ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!” ବୋଲି ଏକମାତ୍ର ରଥରେ ଆଗେ ବଢ଼ିଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ତଣି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ତିନିଟି ବାଣ ମାରି, କହିଲେ, “ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ରୁହ, ହେ ଯାଦବକୁଳର କଳଙ୍କ!” “ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ମୋ ଭଉଣୀକୁ ଚୋରେଇ ନେଇ, ଶିଆଳ ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ଅନ୍ନ ଚୋରେଇ ନେଇଥାଏ? ଆଜି ତୁମର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ହେ ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ କପଟ ଯୋଦ୍ଧା!” “ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତୁମେ ମୋତେ ବାଣରେ ବିଧ୍ୱଂସ କରି ଭୂମିରେ ଢଳି ନପଡ଼, ଭଉଣୀକୁ ଛାଡ଼।”—କୃଷ୍ଣ ହସି, ତାଙ୍କର ଧନୁଷ ଭାଙ୍ଗି ଦେଲେ ଓ ରୁକ୍ମିଙ୍କୁ ଛଅଟି ବାଣ ମାରିଲେ। ଚାରିଟି ଘୋଡ଼ାକୁ ଆଠଟି ବାଣ, ସାରଥିକୁ ଦୁଇଟି, ଧ୍ୱଜକୁ ତିନିଟି ବାଣ ମାରି, ରୁକ୍ମି ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ନେଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପାଞ୍ଚଟି ବାଣ ମାରିଲେ। ଏଭଳି ବାଣ ବର୍ଷାରେ ଆକ୍ରମିତ ହେଉଥିବା ଅଚ୍ୟୁତ, ରୁକ୍ମିଙ୍କ ଧନୁଷ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ; ପୁନି ରୁକ୍ମି ଅନ୍ୟ ଧନୁଷ ନେଲେ, ପ୍ରଭୁ ତାହାକୁ ମଧ୍ୟ ଭାଙ୍ଗିଦେଲେ। ଯେଉଁଅସ୍ତ୍ର ରୁକ୍ମି ନେଲେ—ଗଦା, ଶୂଳ, ତ୍ରିଶୂଳ, ଢାଲ ଓ ତଳୱାର, ଭିନ୍ନି, ତମରା—ହରି ସମସ୍ତକୁ ଚୁର୍ଣ୍ଣ କରିଦେଲେ।