ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଘରରୁ ମୌନବ୍ରତ ତ୍ୟାଗ କରି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କର ଦାସୀଙ୍କ ହାତ ଧରି, ହାତରେ ମଣିମାଲିକା ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଶାନ୍ତ ଏବଂ ଗମ୍ଭୀର ଭାବରେ ବାହାରିଲେ। ସ୍ନିଗ୍ଧ କଟି, ମୁହଁରେ ମୁକୁତ ଓ ଚୁଡ଼ାମଣି ଲଗା, ଗାଢ଼ା କଳା ରଙ୍ଗର ତ୍ୱଚା, କମରେ ମଣିମୟ କମରବନ୍ଧ, ଉଦ୍ଭାସ୍ୱ ଉଦର, କୁନ୍ଦଳି ଚୁଲିରେ ଚାଉଁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି—ସେ ଦେବତାମାନେଙ୍କ ମାୟାଙ୍କୁ ମନେ ପକାଉଥିବା ଦିବ୍ୟ ରୂପରେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କର ହସ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ମଧୁର, ଠোঁଟ ବିମ୍ବାଫଳ ଭଳି ରଙ୍ଗିନ, ଦାନ୍ତ କୁନ୍ଦ ଫୁଲ ଭଳି ଧଳା, ହଂସୀର ଚାଲ ଭଳି ମୃଦୁ ଚଳାଚଳ, ଗୁଞ୍ଜନ ଆଳତା ପାୟଲର ଶବ୍ଦରେ ତାଙ୍କ ରୂପ ଅଧିକ ଉଜ୍ଵଳ ହେଉଥିଲା। ଏହି ଦିବ୍ୟ ରୂପକୁ ଦେଖି, ଏକତ୍ରିତ ନାୟକମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ମୋହିତ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ; ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କର ମଞ୍ଜୁଳ ହସ ଓ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଚାହାଣିରେ ମତିହୀନ ହୋଇ, ତାଙ୍କ ହସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ଭ୍ରମିତ ଓ ମହାନ୍ତ ରାଜାମାନେ ହାତୀ, ରଥ ଓ ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ମାଟିକୁ ଲୁଡ଼ି ହେବାକୁ ପଡ଼ିଲେ, ଏବଂ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏକ ଯାତ୍ରା ଉପଲକ୍ଷେରେ ନିଜ ଶ୍ରୀମୟ ରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଥିବା ପ୍ରତିତି ହେଲା; ସେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲୁଥିଲେ, କମଳ ଦଳ ଭଳି ପାଦ ଚଳାଉଥିଲେ, ଏବଂ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଗମନ ପଥକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବାୟଁ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ଚୁଲିକୁ ସାଧି, ସେ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଥିବା ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଚାହିଲେ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଦେଖିବା ସହିତ, ରାଜକୁମାରୀ ରଥକୁ ବସିବାକୁ ଯିବା ସମୟରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖିରେ ଚିହ୍ନି, ତାଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କ ରଥରେ ବସାଇଲେ। ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ରଥରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବସାଇ, ମାଧବ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି ଧୀରେ ଧୀରେ ବାହାରିଗଲେ; ରାମ ତାଙ୍କ ଆଗରେ ଥିଲେ, ଏକ ସିଂହ ଯେପରି ଶିଆଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନିଜ ଶିକାର ନେଇଯାଏ, ସେପରି। ଏହି ଅପମାନ ଓ ମାନହାନି ସହିପାରିନଥିବା ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଜରାସନ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସହଚରମାନେ, ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ: "ହାୟ! ଆମ ପରାଜୟ ଓ ଲଜ୍ଜା! ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଆମକୁ ଚୋରି ନେଲେ, ଯେପରି ସିଂହ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଣ ନେଇଯାଏ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବରେ ସମସ୍ତେ ଭୟଙ୍କର କ୍ରୋଧରେ ତାଙ୍କ ଯାନ ଚଢ଼ି, ଅସ୍ତ୍ର ଧରି, ସେମାନଙ୍କ ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହ ଧନୁଷ ତଣି ଅନୁସରଣ କଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଯାଦବ ସେନାପତିମାନେ ଧନୁଷ ତଣି ମୁହାଁମୁହିଁ ହେଲେ। ଅସ୍ତ୍ର ଚଳାଣରେ ପାରଙ୍ଗତ ଏହି ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଓ ରଥ ଉପରେ ବସି, ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା ହେଉଥିବା ମେଘ ଭଳି ବାଣ ବର୍ଷା କଲେ। ପତିଙ୍କ ସେନା ବାଣର ବର୍ଷାରେ ଢାକିଯିବାକୁ ଦେଖି, କମଳକୁମାରୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟଭିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚାହିଲେ। ପ୍ରଭୁ ହସି କହିଲେ, "ଭୟ କରନିଅ, ହେ କମଳନୟନେ; ଏହି ତୁମ ଶତ୍ରୁ ସେନା ଏବେ ତୁମ ନିଜ ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେବ।" ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ସହିପାରିନଥିବା ଗଦ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଲୋହ ତୀରରେ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ରଥକୁ ଆଘାତ କଲେ। ରଥଚାଳକ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ହାତୀଚାଳକଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଅଳଙ୍କାର, ମୁକୁତ ଓ ପାଗଡ଼ି ସହ ହଜାରେ ମାଟିକୁ ପଡ଼ିଲା। ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହାତ, ଗଦା, ଧନୁଷ, ହାତୀ, ଜଂଘା, ପାଦ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଉଠ, ବଳଦ, ଗଧା ଓ ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଛିଟିଗଲା। ଯଦୁମାନେ ବିଜୟ ଲକ୍ଷ୍ୟେ ତାଙ୍କ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିବା ସମୟରେ, ଜରାସନ୍ଧ ଆଦି ରାଜାମାନେ ପଳାଇଗଲେ। ଏହି ଦୁଃଖ ଓ ହତାଶାରେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଉଜ୍ଵଳତା ଓ ଉତ୍ସାହ ହରାଇ, ମୁଁହ ଶୁଖିଯିବା ଦେଖି, ସେମାନେ କହିଲେ—"ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଶୋକ ଛାଡ଼! ଦେହଧାରୀ ମଧ୍ୟରୁ କେହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ବା ଦୁଃଖ ପାଉନାହାନ୍ତି।" "ଯେପରି କଠପୁତଳି ନାଟକରେ ମାୟାବୀଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନାଚେ, ତେଉଁପରି ଭଗବାନଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଅନ୍ତଃକରଣ ମଧ୍ୟ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।" "ସତରେ ଦିନ ଧରି ମୁଁ ଶୌରିଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ପରାଜିତ କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଅଠାରମ ଦିନରେ ଏକୋଇଶି ଦଳ ସହିତ ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିଲି।" "ତଥାପି, ମୁଁ କେବେ ଶୋକ କରେନି, କେବେ ଆନନ୍ଦ କରେନି, କାରଣ ଏହି ସଂସାର ସମୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଳିତ।" "ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ, ପ୍ରବଳ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ, ଯଦୁମାନେ ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚତୁର କୌଶଳରେ ପରାଜିତ ହେଲୁ।" "ଏବେ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିଜୟୀ, କାରଣ ସମୟ ନିଜ ଗତିରେ ଚାଲେ; ସମୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ହେଲେ ଆମେ ବିଜୟୀ ହେବୁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ମିତ୍ରମାନେ ସାନ୍ତ୍ୱନା ଦେଇ, ଚେଦିର ରାଜା ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ସହ ନିଜ ସହରକୁ ଚାଲିଗଲେ, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ନିଜ ସହରକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, ନିଜ ଭଉଣୀର ରାକ୍ଷସ ବିବାହ (ବଳପୂର୍ବକ) ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି, ତାଙ୍କର ବଳ ଓ ସେନା ସହ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଲାଗିଲେ। ଏହି ରୁକ୍ମି ରାଜା, କ୍ରୋଧରେ ତୀବ୍ର ଓ ବିକଳ, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କ ଭାଲି ହାତ କମ୍ପିତ କରି, ଧନୁଷ ଧରି ଶପଥ କଲେ—"ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ମାରି ରୁକ୍ମିଣୀକୁ ଫେରାଇ ନେଇବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୁଣ୍ଡିନକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବିନାହିଁ—ଏହା ମୁଁ ସତ୍ୟ କହୁଛି।" ଏପରି କହି, ତାଙ୍କ ରଥ ଚଢ଼ି ରଥଚାଳକୁ ଆଦେଶ ଦେଲେ—"ଘୋଡ଼ା ଚଲା! ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କରିବି!" "ଆଜି ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣରେ, ଏହି ଦୁଷ୍ଟ ଗୋପାଳକ, ଯିଏ ମୋର ଭଉଣୀକୁ ବଳପୂର୍ବକ ନେଇଛି, ତାଙ୍କର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି।" ଏପରି ଅଭିମାନ ଓ ଅଜ୍ଞାନରେ, ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ମହିମା ଅଜ୍ଞାନ କରି, ଏକ ମାତ୍ର ରଥରେ "ଥମ୍ବ! ଥମ୍ବ!" ବୋଲି ପୁକାରି କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ କଲେ। ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଧନୁଷ ତଣି ତିନି ବାଣରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଆଘାତ କରି, କହିଲେ—"ଏକ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଠାରୁ, ହେ ଯଦୁବଂଶର କଳଙ୍କ!" "ତୁମେ କେଉଁଠି ଯାଉଛ, ମୋର ଭଉଣୀକୁ ଏକ ଶିଆଳ ଯେପରି ଯଜ୍ଞ ଭୋଗ ଚୋରି କରେ, ସେପରି ନେଇଯାଉଛ? ଆଜି ମୁଁ ତୁମର ଗର୍ବ ଭଙ୍ଗ କରିଦେବି, ହେ ଧୂର୍ତ୍ତ ଓ ଚତୁର ଯୋଦ୍ଧା!" "ତୁମେ ମୋତେ ବାଣରେ ପଡ଼ି ମାରି ଦିଅ, ତାପରେ ମୋର ଭଉଣୀକୁ ଛାଡ଼ିଦିଅ!