ବର୍ଣ୍ଣିତ ଘଟଣାଗୁଡ଼ିକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର, ପ୍ରବାହମୟ କଥାରେ ଓଡ଼ିଆରେ ଉପସ୍ଥାପନା କରୁଛି— ବିବାହ ମଣ୍ଡପରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ ଗାୟକ, ବାଦକ, ଭାଟ, ଚାରଣ ଓ ସୂତମାଧ୍ୟମ, ସେମାନେ ନିଜ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତି ଗାଉଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଯେତେବେଳେ ଦେବୀ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚିଲେ, ସେ ନିଜ ପାଦ ଓ ହାତ ଧୋଇ ପବିତ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସାମ୍ନାକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବୟସ୍କ ଓ ଜ୍ଞାନବତୀ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରଣୀମାନେ, ଭବାନୀଙ୍କ ସହିତ, ଭବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଏହି ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ ଶ୍ରୀସମ୍ପନ୍ନ ଭାବେ ପୂଜା କଲେ। ସେ ଦେବୀଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ନମସ୍କାର କରି କହିଲେ, "ଅମ୍ବିକେ! ଆପଣଙ୍କୁ ଓ ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ନମସ୍କାର। ମୋ ପତି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ, ଆପଣ ମୋପରି ଖୁସି ହୁଅନ୍ତୁ।" ଏହି ପୂଜାରେ ଚନ୍ଦନ, ଅଖଣ୍ଡ ଚାଉଳ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଆଭୂଷଣ, ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ ଓ ଦୀପମାଳି ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀମତୀଙ୍କୁ ଉପଚାର କରାଯାଇଥିଲା। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଘରଣୀମାନେ ନିଜ ପତିମାନେ ସହିତ ଲୁଣ, ପିଠା, ପାନ, ହାର, ଫଳ ଓ ଇଖ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ। ସେମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜାଶେଷ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ନମ୍ରତା ସହିତ ତାହା ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏହାପରେ, ମୌନ ଉପବାସ ଛାଡ଼ି ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ଦାସୀଙ୍କ ହାତ ଧରି, ହାତରେ ମଣିର ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଗୃହରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ସୁକୁମାର କଟି, ମୁହଁରେ ଅଳଙ୍କାର ଓ କୁଣ୍ଡଳ ଶୋଭା ପାଉଥିବା, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, କଟିରେ ମଣିମୟ କମରବନ୍ଧ, ଉଦାର ସ୍ତନ, ଚୁଲିରେ ଚୁପି ଚାହିଁଥିବା ଦୃଷ୍ଟି ସହିତ ଦେବତାମାୟା ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ହାସ, ବିମ୍ବ ଫଳ ସଦୃଶ ଠୋଠ, ଦୁଃଖ ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଭଳି ଦାନ୍ତ, ହଂସୀ ଚାଲ, ଗୁଞ୍ଜୁନ ଚୁଡ଼ାମଣିର ଶବ୍ଦ ସହିତ ସେ ଉଜ୍ୱଳ ହେଉଥିଲେ। ଏମିତି ରୂପ ଦେଖି, ସେଠାରେ ଥିବା ସମସ୍ତ ବୀରମାନେ ମୋହିତ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଇଯାଇଥିଲେ; ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ହାସ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ଦୃଷ୍ଟିକୁ ଦେଖି ହସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ିଦେଲେ। ଏହି ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ରାଜାମାନେ, ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୂମିରେ ଢଳିପଡ଼ିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ଶୋଭା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଉପହାର ଦେଉଥିବା ଭଳି ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲି, ନୀଳୋତ୍ପଳ ସଦୃଶ ପାଦ ଦେଇ ଭଗବାନଙ୍କ ଆଗମନ ଦିଗରେ ଚାହିଲେ। ସେ ବାମ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳିରେ ଚୁଲି ହଟାଇ, ଶର୍ମିଳା ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାଜାମାନେ ଦେଖି, ଅନ୍ତେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ରାଜକୁମାରୀ ରଥରେ ଚଢ଼ୁଥିବାବେଳେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ନେଲେ। ତାଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ରଥରେ ବସାଇ, ଶ୍ରୀମାଧବ ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଧୀରେ ଧୀରେ ଚାଲିଗଲେ, ଯେପରି ଶେର ଶିଆଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନିଜ ଶିକାର ନେଇଯାଏ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଜରାସନ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ଚିତ୍କାର କରି କହିଲେ, "ହାୟ! ଲଜ୍ଜା! ଅମ୍ବାମାନେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୋପମାନେ ଦ୍ୱାରା ଠକା ହେଲୁ; ଶେର ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଣ ନେଇଯିବା ପରି।" ଏହିପରେ, ଶୁକଦେବ କହିଲେ, "ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି ସମସ୍ତ ରାଜା ଭୟାନକ କ୍ରୋଧରେ ନିଜ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ାରେ ଚଢ଼ି, ନିଜ ନିଜ ସେନା ସହିତ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛ ପଛ ଯାଇଲେ।" ଏହା ଦେଖି, ଯାଦବ ସେନାପତିମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି ସଜାଗ ହୋଇ ରଖିଲେ। ସେମାନେ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଉପରେ ଦଣ୍ଡିକରେ ଅସ୍ତ୍ର ବର୍ଷା କରି, ବଦଳ ଗିରି ଉପରେ ବର୍ଷା କରିବା ପରି ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବର୍ଷା କଲେ। ଏହି ଦୃଶ୍ୟରେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଚେହେରାକୁ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟଭିତ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଚାହିଲେ। କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, "ହେ କମଳନୟନେ! ଭୟ କରିବା ଦରକାର ନାହିଁ, ତୁମ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଏହି ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ନଶ୍ଟ କରିଦେବେ।" ତାଙ୍କ ଶୌର୍ୟ ସହିବାକୁ ଅସମର୍ଥ ହୋଇ ଗଦ, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବ ବୀରମାନେ ଲୋହା ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ହଜାର ହଜାର ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ହସ୍ତୀରୋହୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଯେଉଁଥିରେ କୁଣ୍ଡଳ, ମୁକୁଟ, ପାଗଡ଼ି ଥିଲା, ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତଳୱାର, ଗଦା, ଧନୁଷ୍ୟଧାରୀ ହାତ, ହାତୀ, ଜାଘ, ପାଦ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଉଣ୍ଟ, ବୃଷ, ଗଧା, ମଣିଷଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ରୁଳିଗଲା। ଏପରି ଭୟାନକ ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି, ଜୟ ପ୍ରାପ୍ତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଯାଦବମାନେ ଶତ୍ରୁଦଳକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଉଥିଲେ; ତେବେ ଜରାସନ୍ଧ ଆଦି ରାଜାମାନେ ପଛ ହଟିଗଲେ। ସେମାନେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆସିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ, ତାଙ୍କ ଚେହେରାର ଉଜ୍ୱଳତା ହରାଇ, ଉତ୍ସାହ ଶୂନ୍ୟ, ମୁଁହ ଶୁଷ୍କ ଥିଲେ। ସେମାନେ କହିଲେ, "ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ! ଏହି ଶୋକ ଛାଡ଼। ଜୀବମାନେ ମଧ୍ୟରେ କେହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ କିମ୍ବା ଦୁଃଖ ଦେଖିନାହାନ୍ତି।" "ଯେପରି ଏକ କଠପୁତଳୀ ମାଗିନୀ ମାନ୍ତ୍ରିକଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ନାଚେ, ସେପରି ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ନିୟନ୍ତ୍ରଣରେ ଥିବା ଜୀବ ସୁଖ-ଦୁଃଖରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ।" ଜରାସନ୍ଧ କହିଲେ, "ସତରେ ସତରେ, ସତରେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଶୌରିଙ୍କ ନିକଟରେ ସତର ଦିନ ପରାଜିତ ହେଲି, ଏବଂ ଅଠାର ତମ ଦିନେ ତେଇଶଟି ଅନୀକ ନେଇ ଜୟ ଲାଭ କରିଥିଲି। ତଥାପି ମୁଁ କଦାଚିତ୍ ଶୋକ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ସଂସାର ସମୟ ଓ ଦୈବ ଦ୍ୱାରା ଚଳିତ।" "ଏବେ ଆମେ ସମସ୍ତେ ଯଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଚତୁର ଉପାୟରେ ପରାଜିତ ହେଲୁ; ଏହି ସମୟ ତାଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ଅଛି, ଯେତେବେଳେ ସମୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଆସିବ, ଆମେ ଜୟୀ ହେବୁ।" ଏପରି କଥାରେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ଶାନ୍ତନା ଦେଇ ସେମାନେ ନିଜ ନିଜ ରାଜ୍ୟକୁ ଫେରିଗଲେ। କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, ତାଙ୍କ ଭଉଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ ହେବା ଓ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରି, ନିଜ ସେନା ସହିତ ପଛ ପଛ ଚାଲିଲେ। ରୁକ୍ମି କ୍ରୋଧେ ଅସ୍ଥିର, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହସ୍ତ କମ୍ପିତ, ଧନୁଷ୍ୟ ଧରି, ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କ ସମ୍ନାରେ ଶପଥ କଲେ, "ଯେପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମୁଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ହତ୍ୟା କରି ଭଉଣୀକୁ ଫେରାଇ ନେବିନାହିଁ, ମୁଁ କୁଣ୍ଡିନାକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବିନାହିଁ। ଏହି କଥା ମୁଁ ସତ କହୁଛି।