ଏକ ସୁନ୍ଦର ପ୍ରଭାତେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ନିଜ ପଦେ ପଦେ ଭୂମିକୁ ଛୁଇଁ, ଭବାନୀଙ୍କ ଦର୍ଶନ ପାଇଁ ବାହାରିଲେ। ଚଳିବା ଦ୍ୱାରା ସେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଅର୍ବୁଦ ଚରଣକୁ ମନେ ମନେ ଧ୍ୟାନ କରୁଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କର ମାଆଁମାନେ, ସଖୀମାନେ ଓ ଶୂରବୀର ରାଜସେନା ଦ୍ୱାରା ଚାରିପାଖରେ ଘେରିଥିଲେ। ସେନା ଅଭିଯାନରେ ବଜା ଚଢ଼ିଲା—ମୃଦଙ୍ଗ, ଶଂଖ, ଝାଞ୍ଜ, ତୁରୀ, ଦୁନୁବି ଧ୍ୱନି ଉଠିଲା। ହଜାର-ହଜାର ଉତ୍ତମ ଅଭିଜାତା ନାରୀମାନେ ଅଲଙ୍କାର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପହାର ନେଇ ଯଜ୍ଞିକଙ୍କ ପାଇଁ ଆଣିଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଗାୟକ, ବାଦକ, ଶୂରବନ୍ଦି, ପୌରାଣିକ, ମାନ୍ୟତାଦାର ଏବଂ ଗୁଣଗାନ କରୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବଧୁକୁ ଘେରି ରହିଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଭବାନୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚି, ପାଦ ଓ ହାତ ଧୋଇ, ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଶାନ୍ତ ହୃଦୟରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଲେ। ବୃଦ୍ଧ ଓ ପଣ୍ଡିତ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ଭବାନୀଙ୍କ ସହିତ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପୂଜା କରିଥିଲେ, ଯିଏ ଭବଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାଗ୍ୟଶାଳି ରୂପେ ଅନୁଗୃହୀତ। ଏବେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଭକ୍ତିଭାବରେ କହିଲେ, “ମୋର ନମସ୍କାର ଅମ୍ବିକା, ପୁନଃ ପୁନଃ ତୁମକୁ। ମୋର ସ୍ୱାମୀ ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ, ତୁମେ ଏହାରେ ପ୍ରସନ୍ନ ହୁଅ।” ପରେ ଗନ୍ଧ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଅଲଙ୍କାର, ନିବେଦନ, ଭୋଜନ, ଦୀପ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସ୍ୱାମୀମାନେ ଏହି ପୂଜା କରିଥିଲେ। ଲବଣ, ପିଠା, ପନ, ମାଳା, ଫଳ ଓ ଇଖ ଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ପୂଜା ହେଲା। ପୂଜାର ପରେ ଏହି ମହିଳାମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ପୂଜାଶେଷ ଦେଇ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ। ବଧୁ ତାଙ୍କୁ ଶିର ନମାଇ ଶେଷ ଦ୍ରବ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କଲେ। ଏବେ ସେ ମାଉନ ବ୍ରତ ତ୍ୟାଗ କରି, ଏକ ଦାସୀଙ୍କ ହାତ ଧରି, ଅଙ୍ଗୁଳିରେ ରତ୍ନ ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଘରୁ ବାହାରିଲେ। ସେ ତନୁମଧ୍ୟା, କର୍ଣ୍ଣଫୂଲ୍ ଓ ରତ୍ନରେ ମୁଖ ଶୋଭିତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, କଟିରେ ମଣିମୟ କମରବନ୍ଧ, ଉଦାର ଉର:ସ୍ଥଳ, ଚୁଲିରେ ଅଳସା ଦୃଷ୍ଟି, ଦେବତାମାୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ। ତାଙ୍କ ମୃଦୁ ହାସ୍ୟ, ବିମ୍ବାଫଳ ସଦୃଶ ଓଷ୍ଠ, ମଲ୍ଲିକା ପୁଷ୍ପ ସଦୃଶ ଦନ୍ତ, ହଂସୀ ଚାଲି, ଗୁଞ୍ଜଣ ଗୁଞ୍ଜିଥିବା ପାୟଲର ଶବ୍ଦରେ ଅପୂର୍ବ ଶୋଭା ପାଉଥିଲେ। ସେଉଁଠି ଉପସ୍ଥିତ ଶୂରବୀରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ଭାବବିହ୍ୱଳ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ। ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଶାନ୍ତ ହାସ୍ୟ ଓ ଲଜ୍ଜିତ ଚାହାଣିରେ ମନ ହରାଇ, ଅସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଲେ। ସେମାନେ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ମହିଳା ଚାଲିଯିବା ସମୟରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲେ। ଏପରି ଭାବେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ତାଙ୍କର ଶୋଭା ହରିଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରି, ଧୀରେ ଧୀରେ ତାଙ୍କର ପଦପଦ୍ମ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଉଥିଲେ। ସେ ତାଙ୍କ ବାମହାତର ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା କେଶ ହଟାଇ, ଲଜ୍ଜାଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ରାଜାମାନେ ଦେଖି, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିଲେ। ରାଜକୁମାରୀ ରଥାରୋହଣ କରିବା ବେଳେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଉଠାଇ ନେଲେ। ପରେ ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ରଥରେ ବସାଇ, ମାଧବ ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ, ଶେଷ ରାଜାମାନେ ଉପେକ୍ଷା କରି ଧୀରେ ଚାଲିଗଲେ—ଯେପରି ସିଂହ ଶଳ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ଶିକାର ନେଇଯାଏ। ସେଇ ରାଜାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଜରାସନ୍ଧ ଓ ସେମାନଙ୍କ ସାଥୀମାନେ, ଏହି ଅପମାନ ଓ କୀର୍ତ୍ତିହାନି ସହିପାରିଲେ ନାହିଁ। ସେମାନେ ଚିତ୍କାର କଲେ, “ହାଁ, ଲଜ୍ଜା! ଅମ୍ହେ ଅସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୋପମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଚୋରାଯାଇଲୁ, ଯେପରି ସିଂହ ଅନ୍ୟ ପଶୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଯାଏ।” ଏହିପରି ଭାବେ ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ନିଜ ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେନା ସହିତ ଧନୁଷ ବାଣ ତାଣି କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛ ପଛ ଚାଲିଲେ। ଏ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଯାଦବ ସେନା ନାୟକମାନେ ମଧ୍ୟ ଧନୁଷ ତାଣି ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଲେ। ତାଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧ ଦକ୍ଷତାରେ ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଉପରୁ ବାଣ ବର୍ଷା ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ମେଘ ମାନ୍ୟ ପର୍ବତ ଉପରେ ବର୍ଷା କରିଥିବା ପରି। ଏହି ଯୁଦ୍ଧ ଦେଖି ରୁକ୍ମିଣୀ ଦେବୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମୁଖପାନ୍ନ କଲେ। ଭଗବାନ୍ ହସି କହିଲେ, “ହେ କମଳନୟନେ, ଭୟ କରନ୍ତୁ ନାହିଁ; ଏହି ଶତ୍ରୁ ସେନା ତୁମର ପରିବାର ଦ୍ୱାରା ବିନାଶ ହେବ।” ତାଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସହିପାରିନଥିବା ଗଦା, ସଂକର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯୁଦ୍ଧାମାନେ ଲୋହାର ବାଣ ଦ୍ୱାରା ହସ୍ତୀ, ଘୋଡ଼ା, ରଥ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ। ହଜାର-ହଜାର ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ହସ୍ତୀରୋହୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଅଳଙ୍କାର, ମୁକୁଟ, ପାଗଡ଼ି ସହ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଗଲା। ତଳୱାର, ଗଦା, ଧନୁଷ ସହ ହାତ, ହସ୍ତୀ, ଜଂଘା, ପାଦ, ଘୋଡ଼ା, ଖଚ୍ଚର, ଉଠ, ବୃଷ, ଗଧା ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଭୂମିରେ ଚିଉଁ ହେଲା। ଏପରି ଭାବେ ବିଜୟ ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିବା ବୃଷ୍ଣିମାନେ ଯୁଦ୍ଧ ଚାଲାଇଲେ, ରାଜାମାନେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ପଳାଇ ଯିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଶିଶୁପାଳ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ ମନୁଷ୍ୟ ପରି ମୂଝି ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ତେଜ ହରାଇଗଲା, ଉତ୍ସାହ ନାହିଁ, ମୁଁହ ଶୁଖିଯାଇଥିଲା। ସେଥିରେ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଅସ୍ବାସ୍ଥ କରି କହିଲେ, “ହେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପୁରୁଷ, ଏହି ଶୋକ ଛାଡ଼। ଏହି ଜଗତରେ କେହି ଚିରସ୍ଥାୟୀ ସୁଖ ଓ ଦୁଃଖ ଦେଖିନଥିବା। ଯେପରି ମାୟାବୀ ଦ୍ୱାରା କାଠପୁତୁଳି ନାରୀ ନାଚେ, ସେପରି ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛାରେ ଲୋକମାନେ ସୁଖ ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି।” ଜରାସନ୍ଧ କହିଲେ, “ସତରେ, ସତରେ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସୌରିଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ସତର ଦିନ ପରାଜିତ ହେଲି, ଏଠାରେ ଏକ ଦିନ ଏକୋଇଶି ସେନା ନେଇ ତାଙ୍କୁ ଜିତିଲି। କିନ୍ତୁ ମୁଁ କେବେ ଶୋକ କିମ୍ବା ଆନନ୍ଦ କରେ ନାହିଁ, କାରଣ ଜଗତ ଦୂର୍ଗତି ଓ ଲାଭ ଦୁଇଁଟି ସମୟ ଓ ଭାଗ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଚାଲିଥାଏ। ଏଠି ମଧ୍ୟ, ଯଦୁମାନେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁଚତୁର ଯୁଦ୍ଧ ଚାଳି ଆମକୁ ହରାଇଛନ୍ତି। ଏଠି ଏବେ ଶତ୍ରୁମାନେ ବିଜୟୀ, କାରଣ ସମୟ ନିଜ ତାଲିକାରେ ଚାଲେ; ଯେବେ ସମୟ ଆମ ପକ୍ଷରେ ଆସିବ, ଆମେ ମଧ୍ୟ ବିଜୟୀ ହେବୁ।” ଏଭଳି କଥାରେ ଶିଶୁପାଳ ଓ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ସ୍ୱନଗରକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କଲେ।