କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଆଗମନ ସମ୍ବାଦ ଶୁଣି ବିଦର୍ଭ ନଗରବାସୀମାନେ ଆନନ୍ଦରେ ଭରିଉଠିଲେ । ସେମାନେ ଦୌଡ଼ି ଆସି, ହାତ ଦ୍ୱାରା ଚକ୍ଷୁ ଢାକି, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପଦ୍ମମୁଖ ଦର୍ଶନ କରି ତାହାକୁ ଆନ୍ଦ୍ରିତ ହେଲେ । ସମସ୍ତଙ୍କ ମନରେ ଏହି ଧାରଣା ଦୃଢ଼ ହେଲା—ଏହି ରୂପ ଓ ଗୁଣର ଅଧିଶ୍ଵର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଇଁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଛଡ଼ି ଅନ୍ୟ କେହି ଯୋଗ୍ୟ ନୁହେଁ; ଏବଂ ଭିଷ୍ମଙ୍କର କନ୍ୟା ପାଇଁ କୃଷ୍ଣ ଭି ଉପଯୁକ୍ତ ବର । “ଆମେ ଯେଉଁ ଅଲ୍ପ ନମ୍ର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛୁ, ତାହାରେ ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ; ଏହି ଉପଲକ୍ଷେ ଅଚ୍ୟୁତ ଆସି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ହସ୍ତ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ,”—ଏପରି ଭାବରେ ସେମାନେ ଭାବବିବ୍ରତ ହେଇ କଥା କହିଲେ । ଏହିପରି ଭାବନାର ସୂତ୍ରରେ ବନ୍ଧା ହୋଇ, ନଗରବାସୀମାନେ ଆପଣାପଣି କଥା ହେଉଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ରୁକ୍ମିଣୀ ଅନ୍ତଃପୁରରୁ ବାହାରି, ଦେବୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ; ସେ ଦେହରକ୍ଷକ ସେନାରେ ଘିରି ଥିଲେ । ଚାଲିବା ପାଇଁ ସେ ନିଜେ ପଦେଇ ଚାଲି, ଭବାନୀଙ୍କ ମୃଦୁଚରଣ ଦର୍ଶନ କରିବାକୁ ଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଚାଲିଥିବା ସମୟରେ ମନରେ କେବଳ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ପଦ୍ମପଦ ଚିନ୍ତନ କରୁଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସହିତ ମାତୃଗଣ, ସଖୀମାନେ, ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ରାଜସେନା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଆସପାସ ଢାକ, ଶଂଖ, ଝାଞ୍ଜ, ତୁରୀ, ଦୁଢ଼ି ଓଳାଇଥିଲା । ହଜାର ହଜାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାରୀ ଅଳଙ୍କାର, ମାଳା, ଗନ୍ଧ, ବସ୍ତ୍ର, ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଦାନସାମଗ୍ରୀ ପୂଜାର ପାଇଁ ଆଣିଥିଲେ । ଗାୟକ, ବାଦକ, ସୂତ, ମାଗଧ, ବନ୍ଦି ବୃନ୍ଦ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଘିରି, ଗୀତ ଓ ସ୍ତୁତିରେ ମଗ୍ନ ଥିଲେ । ଦେବୀଙ୍କ ମନ୍ଦିରକୁ ପହଞ୍ଚି, ରୁକ୍ମିଣୀ ନିଜ ପାଦ ଓ ହସ୍ତ ଧୁଇଁ ପବିତ୍ର ହୋଇ ଶାନ୍ତ ଚିତ୍ତରେ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ସାନ୍ନିଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ବୟସ୍କ ବ୍ରାହ୍ମଣ ପତ୍ନୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହ ଭବାନୀଙ୍କୁ, ସମୃଦ୍ଧିର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଭବାଙ୍କୁ ପୂଜା କଲେ । ରୁକ୍ମିଣୀ ନମ୍ରତାରେ କହିଲେ, “ଏ ମଙ୍ଗଳମୟୀ ଅମ୍ବିକେ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୁନଃପୁନଃ ନମସ୍କାର । ଆପଣଙ୍କ ସନ୍ତାନମାନେ ସହିତ ଆପଣ ମୋତେ ଆଶୀର୍ବାଦ କରନ୍ତୁ । ମୋର ପତି ଭାଗ୍ୟଶାଳୀ କୃଷ୍ଣ ହେଉନ୍ତୁ, ଆପଣ ଏହା ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ଦିଅନ୍ତୁ ।” ସେଠାରେ ଗନ୍ଧ, ଅକ୍ଷତ, ଧୂପ, ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଅଳଙ୍କାର, ବିଭିନ୍ନ ନୈବେଦ୍ୟ, ଭୋଗ ଓ ପଙ୍କ୍ତି ପଙ୍କ୍ତି ଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପୂଜା ହେଉଥିଲା । ବ୍ରାହ୍ମଣୀମାନେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ସହିତ ଲୁଣ, ପିଠା, ପାନ, ମାଳା, ଫଳ ଓ ଆଖୁ ଦେଇ ପୂଜା କଲେ । ପୂଜାର ଶେଷ ଅଂଶ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଦେଲେ, ତାଙ୍କୁ ଆଶୀର୍ବାଦ କଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀ ନମ୍ର ହୋଇ ଶେଷ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଏହା ପରେ ମାଉନ ଭଙ୍ଗ କରି, ରୁକ୍ମିଣୀ ଅମ୍ବିକାଙ୍କ ଗୃହ ଛାଡ଼ି, ନିଜ ଦାସୀଙ୍କ ହାତ ଧରି, ମଣିର ଅଙ୍ଗୁଠି ପିନ୍ଧି, ବାହାରିଲେ । ସେ ଶିଥିଳ କଟି, ଚମକୁଥିବା କୁଣ୍ଡଳ ଓ ମଣି ଦ୍ୱାରା ମୁଖ ଶୋଭିତ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ନିତମ୍ବରେ ମଣିମୟ କଟିବନ୍ଧ, ପ୍ରସ୍ଥୁଳ ସ୍ତନ, ଚୁଲିରେ ଚାଞ୍ଚଳ ଚାହାଣି, ଦେବତାମାୟା ପରି ଦେଖାଯାଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶୁଭ୍ର ହାସ୍ୟ, ବିମ୍ବାଫଳ ସମାନ ଓଠ, ମଲ୍ଲିକା ଫୁଲ ଦନ୍ତ, ହଂସୀ ଚାଳ, ଗୁଞ୍ଜୁରୁ ଗୁଞ୍ଜୁରୁ ପାୟଲ ଶବ୍ଦରେ ଅପୂର୍ବ ଅଭିରୂପ ଜ୍ୟୋତିରେ ଦୀପ୍ତିମାନ ହେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଦେଖି ସମସ୍ତ ନାୟକମାନେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ଅଚେତନ ହେଉଥିଲେ; ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ମୂଦ୍ରିତ ହାସ୍ୟ ଓ ଲଜ୍ଜାଭରା ଚାହାଣି ଦେଖି ରାଜାମାନେ ତାଙ୍କ ଶସ୍ତ୍ର ଛାଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଶୂରବୀରମାନେ ହାତୀ, ରଥ, ଘୋଡ଼ା ଉପରେ ବସିଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ମନ୍ଦ ମନ୍ଦ ଚାଲି, ନିଜ ରୂପ ହରିଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କରି, ତାଙ୍କ ଅଂକୁରପଦ ଦେଖି ଦେଉଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାମ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଳି ଦ୍ୱାରା ଚୁଲି ହଟାଇ, ଲଜ୍ଜାଭରା ଚାହାଣିରେ ରାଜାମାନେ ଦିଗରେ ଦେଖିଲେ, ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ । ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ରାଜକୁମାରୀ ରଥାରୋହଣ କରୁଥିଲେ, କୃଷ୍ଣ ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ତାଙ୍କୁ ଉଠାଇ ନେଲେ । ଗରୁଡ଼ ଚିହ୍ନିତ ରଥରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବସାଇ, ମାଧବ ଏ ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କୁ ଅବହେଳା କରି, ରାମଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ସେଉଁଠାରୁ ଯାଉଥିଲେ; ସେଉଁଠି ସିଂହ ଯେମିତି ଶଳ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ନିଜ ଶିକାର ନେଇଯାଏ, ସେଭଳି ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଚାଲିଗଲେ । ଏହା ଦେଖି ଗର୍ବିତ ରାଜାମାନେ, ବିଶେଷକରି ଜରାସନ୍ଧ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ, ଅସହ୍ୟ ହୋଇ କହିଲେ: “ହାୟ, ଲଜ୍ଜା! ଆମେ ଶସ୍ତ୍ରଧାରୀ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ଗୋଲାପାଳିଁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଲୁଟି ନିଆଯାଇଲୁ! ସିଂହ ଯେଉଁପରି ଅନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ହରିଣ ନେଇଯାଏ, ସେଭଳି ଆମ ମଧ୍ୟରୁ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଏ ।” ଏପରି ରୂପେ ସମସ୍ତେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ନିଜ ଯାନ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ସେନା ଘିରି, ଧନୁଷ୍ୟ ହାତେ ଉଠାଇ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପଛରେ ଧାଉଥିଲେ । ଏହା ଦେଖି ଯାଦବ ସେନାପତିମାନେ ଧନୁଷ୍ୟ ତାଣି ସମ୍ମୁଖରେ ଦଢ଼ି ଦାଉଠିଲେ । ରଥ, ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଶସ୍ତ୍ରକୁଶଳ ଯାଦବବୀରମାନେ ମେଘ ଯେପରି ପାହାଡ଼ ଉପରେ ବର୍ଷା କରେ, ସେଭଳି ତୀରବୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲେ । ଏହି ଅସୁରକ୍ଷିତ ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, ଶିଥିଳକଟି ରୁକ୍ମିଣୀ ଲଜ୍ଜା ଓ ଭୟଭରା ଦୃଷ୍ଟିରେ ପତିଙ୍କ ମୁଖ ପ୍ରତି ଚାହିଲେ । ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ହସି କହିଲେ, “ଭୟ କରିନାହ, ହେ କମଳନୟନେ! ଏହି ଶତ୍ରୁ ସେନା ଏବେ ତୁମ ନିଜ ବନ୍ଧୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ନଶ୍ଟ ହେବ ।” ଏହି ସମୟରେ ଗଦ, ସଙ୍କର୍ଷଣ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାଦବବୀରମାନେ ଅସହ୍ୟ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ, ଇସ୍ପାତର ତୀର ଦ୍ୱାରା ଶତ୍ରୁ ସେନାର ଘୋଡ଼ା, ହାତୀ, ରଥ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ କଲେ । ଚାରିପାଖରେ ରଥୀ, ଅଶ୍ୱାରୋହୀ, ହସ୍ତିଅରୋହୀମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ, ଯେଉଁମାନେ କୁଣ୍ଡଳ, ମୁକୁଟ, ଶିରୋବନ୍ଧ ଧାରଣ କରିଥିଲେ, ହଜାର ହଜାର ଭାବେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲା । ତଳ ରହିଥିଲା ତଳ, ହସ୍ତ, ଧୂର୍ବ, ଘୋଡ଼ା, ଶୁକ୍ଲ, ଉଣ୍ଟ, ବଳଦ, ଗଧା, ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଓ ଅଙ୍ଗ । ଏପରି ରୂପେ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରୁଥିଲେ, ଜରାସନ୍ଧ ନେତୃତ୍ୱରେ ରାଜାମାନେ ଅସହ୍ୟ ହୋଇ ପଳାଇଗଲେ । ସେମାନେ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଆସିଲେ, ଯିଏ ନିଜ ପତ୍ନୀ ହରାଇ ଦୁଃଖିତ, ତେଜ ହରାଇ, ଉତ୍ସାହ ଶୂନ୍ୟ, ଶୁଷ୍କ ମୁଖ ହୋଇ ବସିଥିଲେ ।