ଏହି କଥାଟି ଭାରତର ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଗାଥା, ଯେଉଁଥିରେ ରାଜକୁମାରୀ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଗାଥା ଓ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମର ଚିତ୍ରଣ ହୋଇଛି। ରୁକ୍ମିଣୀ, ଜଣେ ସୁନ୍ଦରୀ ଓ ଗୁଣବତୀ ମହିଳା, ଯିଏ ଜଣେ ପ୍ରଭୁ ଯାହାକୁ ସେ ସ୍ୱାମୀ ଭାବରେ ବାଛିଛନ୍ତି, ସେହି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଗାଧିରେ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ। ସେ କହିଥିଲେ, "ଓ ମୁକୁନ୍ଦ, କେଉଁ ଉଚ୍ଚ ଜାତିର ମହିଳା ତୁମକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ବାଛିବେ ନାହିଁ? ତୁମେ ସ୍ୱୟଂ ତୁମର ଲକ୍ଷଣ, ଗୁଣ, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଧନ, ଓ କୌଶଳରେ ଅନନ୍ୟ।" ତାଙ୍କର ମନର ଆଶା ଓ ଆକାଂକ୍ଷାରେ, ସେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସାଥୀ ଭାବରେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ବାଛିଥିଲେ, ଓ ତାଙ୍କୁ ନିବେଦନ କରିଥିଲେ, "ଦୟାକରି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ଯେହେତୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ଜୀବନ ସାଥୀ ଭାବରେ ଦେଇଛି।" ସେ ତାଙ୍କର ବିବାହରେ କେନ୍ଦ୍ରବିନ୍ଦୁ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ମାନବ ମାନସିକତାର ଓ ଦୃଢ ଇଚ୍ଛାର ଦର୍ଶନ କରାଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ସେ ଯଦି ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ମିଳିପାରେନି, ତେବେ ତାଙ୍କର ଜୀବନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅର୍ଥହୀନ ହେବ। ସେ କହିଥିଲେ, "ଓ ଲୋଟସ-ନୟନ, ଯଦି ମୁଁ ତୁମର କୃପା ନାହିଁ ପାଇବି, ତେବେ ମୋତେ ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ିବାକୁ ଦିଅ।" ତାଙ୍କର ଏହି ମନୋକାମନା ସୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ନେଇ ମୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କର ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବାକୁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ। ସେ କହିଲେ, "ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେବାକୁ ଯିବି, ଯାହାକୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୋକିଥିଲେ।" ସେ ତାଙ୍କର ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ, ଓ ଅନ୍ତେ, ମୁକୁନ୍ଦ ଏକ ରାତିରେ ଭିଦର୍ଭକୁ ପହଁଚିଲେ। କିନ୍ତୁ, ସେଠାରେ ରାଜା ଦମଗୋଷ ତାଙ୍କର ପୁତ୍ର ସିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ତୟାରୀ କରୁଥିଲେ। ସେଠାରେ, ଏକ ମହାଯୁଦ୍ଧ ହେବାକୁ ଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ସେହି ସମସ୍ତ ରାଜାଙ୍କର ସେନା ମିଳିଥିଲେ। କିନ୍ତୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଭାଇ ରାମା, ତାଙ୍କର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସେନା ସହିତ, ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ସାଥୀ ଭାବରେ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଯାତ୍ରା କଲେ। ଯେତେବେଳେ ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କର ବିବାହ ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ, ସେ ତାଙ୍କର ଭାଇଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ଆସିଗଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବେଳେ ବେଳେ ଦେଖିଥିଲେ, ଯାହାକି ସେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ନିକଟରେ ଆସିଛନ୍ତି। ଅନ୍ତେ, ମୁକୁନ୍ଦ ଓ ରାମା ସଙ୍ଗେ ଭିଦର୍ଭକୁ ପହଁଚିଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ସାଙ୍ଗୀତିକ ଉତ୍ସବରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ଉପଲକ୍ଷେ ଆସିଥିଲେ। ଏହି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ସେମାନେ ତାଙ୍କର ପ୍ରେମ ଓ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଆସିଥିଲେ, ଯାହାରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି ଭାବେ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଆଶା ଓ ପ୍ରେମର କଥା ସେହି ଦିନରେ ଏକ ନୂତନ ଆରମ୍ଭ ହେଲା, ଯାହା ତାଙ୍କର ଜୀବନର ଏକ ନୂତନ ପ୍ରେମ ଗାଥାରେ ପରିଣତ ହେଲା।