ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା, ଉଚ୍ଚ ଚରିତ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଗୁଣଗୁଡିକୁ ଜଣି, ମନ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ପରିବାର ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଓ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବର ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହା ଶୁଣି, ଅତି ଦୁଃଖିତ ହୋଇଥିବା ତମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ ନେତ୍ରବତୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭଳିଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ତାଙ୍କର ଭିତରୁ ବିଶ୍ୱାସୀ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଦେଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାରେ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ନିଯାଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠି, ସେଉଁଠି ବସାଇ ଦେଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କର ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ନମ୍ରତା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ସ୍ଥାପିତ କରିଛନ୍ତି, ସେ ତୁମର ଅବିରୋଧରେ ଚାଲୁଛି କି? ତୁମର ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି କି?” କୃଷ୍ଣ କହିଲେ, “ଏକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥିଲେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଯଦି ସନ୍ତୁଷ୍ଟି ନାହିଁ, ସେମାନେ ଏ ଲୋକୁ ଓ ସେ ଲୋକୁ ଘୁଞ୍ଚିଘୁଞ୍ଚି ଫେରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ କିଛି ନଥିବା ସ୍ଥିତିରେ ମଧ୍ୟ ସବୁ ଦୁଃଖ ରୁହିତ ହୋଇ ଶୟନ କରେ। ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମିତ୍ର, ନମ୍ର ଓ ସାନ୍ତ ତାଙ୍କୁ ମୁଁ ଏକବାର ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ ଭଲ ଅଛ? ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାମାନେ ସୁଖରେ ରହୁଥିଲେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ଯେପରି ଇଚ୍ଛା କରି ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହି ଆସିଛ, ସବୁ ଠିକ୍ ଥିଲେ ମୋତେ କୁହ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅଛି, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ଏପରି ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ଲୀଳାବିଗ୍ରହୀ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସବୁ କଥା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ କହିଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ମନର ଗୁପ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ଖୋଲିଦେଲେ— “ହେ ଜଗତ୍ସୁନ୍ଦର, ତୁମର ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି, ଯେଉଁ ଶ୍ରବଣ କଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ମୋର ମନ ଲଜ୍ଜା ତ୍ୟାଗ କରି ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗ ଦ୍ୱାରା ତୁମେଠାରେ ଲଗିଯାଇଛି। ତୁମ ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି। ହେ ମୁକୁନ୍ଦ, ଅତି ଉତ୍ତମ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ଗୁଣ, ବୟସ, ଧନ ଓ ବିଭବରେ ସମ, ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦିତ କରୁଥିବା, ଏପରି ତୁମକୁ ଏକ ଶିଳ୍ପିତା, ବୁଦ୍ଧିମତୀ କନ୍ୟା କିପରି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷକୁ ବସନ୍ଧା କରିପାରିବ? ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ପତି ଭାବେ ବାଛିଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ଶେର ଭୋଗକୁ ଯେପରି ଶ୍ୟାଳ ଚୁରି କରିନେଉଛି, ସେପରି ଚେଦିର ରାଜା ମୋତେ ଛୁଇଁନ ଦିଅ। ଯଦି ମୁଁ ଦେବତା, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଓ ପିତୃମାନେଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଉପବାସ ଓ ସେବା ଦ୍ୱାରା ତୁମକୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିଛି, ତେବେ ତୁମେ ମୋର ହାତ ଧର; ଦାମଘୋଷପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପୁରୁଷ ନୁହଁ। ଆସନ୍ତାକାଲି ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବିଦର୍ଭକୁ ବରବାଟି ପାଇଁ ଆସିବ, ତୁମ ଶୂରବୀର ଦଳ ସହିତ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ଆସି, ଚେଦି ଓ ମଗଧର ସେନାକୁ ଜୟ କରି, ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ମୋତେ ନେଇଯିଅ। ଯଦି ତୁମେ ଚିନ୍ତା କରୁଛ, ମୁଁ ଅନ୍ତଃପୁରରେ ରଖାଯାଉଛି, କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ନେଉଛ? ତେବେ ମୁଁ ଉପାୟ କୁହେଁ: ବିବାହ ଦିନର ପୂର୍ବ ଦିନ ଗୃହଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ଅବସରରେ ନୂତନ ବଧୁ ବାହାରେ ଯାଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପୂଜା କରେ। ଯେଉଁ ଚରଣର ଧୂଳି ପାଇଁ ମହାପୁରୁଷମାନେ ଆକାଂକ୍ଷା କରନ୍ତି, ଶିବ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ନିଜ ଅନ୍ଧକାର ନାଶ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ଦୟାନିତ୍ୟ କରି ନେଉନାହିଁ, ତେବେ ମୁଁ ଏହି ଜନ୍ମରେ ଉପବାସରେ କ୍ଷୀଣ ହୋଇ ଶତଶଃ ଜନ୍ମ ଛାଡି ଦେଉ।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏହି ଗୁପ୍ତ ବାର୍ତ୍ତା ଯଦୁବଂଶଜା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର; ଏଠାରେ କ’ଣ କରିବେ, ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରନ୍ତୁ।” ଏହି ଭାବେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ମୁଖରୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ନିବେଦନ ଶୁଣି, ଯଦୁନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ହାତ ଧରି ହସି କହିଲେ, “ମଧୁର ରୂପବନ୍ତୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ପ୍ରତି ମୋର ମନ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଶାନ୍ତି ନାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଆସିବି। ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି ଶତ୍ରୁତାବଶତଃ ଏହି ବିବାହ ବାଧା ଦେଇଛି। ମୋ ପ୍ରତି ଅମୋଘ ଭକ୍ତି ଓ ନିର୍ମଳ ରୂପ ଥିବା ଏହି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାଜାମାନେ ଥିବା ସଭାରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନେଇଯିବି।” ମଧୁସୂଦନ ଜାଣିଥିଲେ ଯେ, ବିବାହ ପାଇଁ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ କେବେ, ସେ ତାଙ୍କ ରଥଚାଳକ ଦାରୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଦାରୁକ, ଶୀଘ୍ର ରଥ ଯୋଗା କର।” ଦାରୁକ ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ ଓ ବଳାହକ ନାମକ ଘୋଡ଼ା ଯୋଗାଇ, ହାତ ଜୋଡି ରଥ ନେଇ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଏହି ରଥରେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ବସାଇ ନେଇ, ନିମିଷ ମାତ୍ରରେ ଆନର୍ତ୍ତ ରୁ ବିଦର୍ଭ ପହଞ୍ଚିଗଲେ। ସେଠାରେ, କୁଣ୍ଡିନର ରାଜା ପୁଅ ପ୍ରତି ଗଭୀର ସ୍ନେହବଶତଃ ଶିଶୁପାଳଙ୍କ ସହ ବିବାହ ପାଇଁ ତୟାରି କରୁଥିଲେ। ସମଗ୍ର ନଗର ଭଲଭାବେ ପୋହି, ରାସ୍ତା, ବଜାର ଓ ଚଉକ ରଙ୍ଗିନ ପତାକା, ବ୍ୟାନର ଓ ତୋରଣରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ନଗର ଲୋକେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଓଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଘର ଅଗୁରୁ ଧୂପର ସୁଗନ୍ଧରେ ମହକି ଉଠିଥିଲା। ରାଜା ପିତୃ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଉଚିତ ଭାବେ ପୂଜା କରି, ଭୋଜନ ଓ ମଙ୍ଗଳ ମନ୍ତ୍ର ପାଠ କରାଇଥିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ ନୂତନ ସ୍ନାନ କରି, ଶୁଭ ବସ୍ତ୍ର ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶୃଙ୍ଗାର ହୋଇଥିଲେ। ପ୍ରଧାନ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ସାମ, ଋଗ୍, ଯଜୁର୍ବେଦ ମନ୍ତ୍ରରେ ପାଠ କରି, ବଧୁ ପାଇଁ ରକ୍ଷାକାରୀ କ୍ରିୟା କଲେ; ଅଥର୍ବବେଦ ଜ୍ଞାନୀ ପୁରୋହିତ ଗ୍ରହଦୋଷ ଶାନ୍ତି ପାଇଁ ହୋମ କଲେ। ରାଜା ନିୟମାନୁସାରେ ସୁନା, ଚାନ୍ଦି, ବସ୍ତ୍ର, ଗୁଡ଼-ତିଳ ଓ ଗାଁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ।