ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ବ୍ୟକ୍ତି ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଏବଂ ବିପାକରେ ଡୁବିଯାଇଥିଲେ। ସେ ଚିନ୍ତା କରିଲେ, “ମୁଁ କେଉଁଠି ରୁହିବି, କେଉଁଠି ଯିବି, କିଏ ମୋର ଦୁଃଖ ଦୂର କରିବ? ଏଭଳି ଦୁଃଖରେ ମୁଁ ମୋ ଜୀବନ ଛାଡିଦେବି—ହାଏ, କେତେ ଦୁଃଖୀ ଅବସ୍ଥାରେ ଅଛି ମୁଁ!” ଏହି ସମୟରେ ତାଙ୍କର ପୁଅ ଗୋକର୍ଣ୍ଣ, ଜ୍ଞାନରେ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ, ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କୁ ଆସି ଦୂଃଖ ରହିତ ଜୀବନର ଉପଦେଶ ଦେଲେ। ସେ କହିଲେ, “ଏହି ସଂସାର ଅସାର, ଦୁଃଖରେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଏବଂ ମୋହରେ ଭ୍ରମିତ। କାହାର ପୁଅ, କାହାର ଧନ, କାହାର ସ୍ନେହ ଏଠାରେ ସତତ ଜଳୁଛି? ଇନ୍ଦ୍ର ହେଉଁଥିବେ କିମ୍ବା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜା, କାହା ପାଖରେ ସୁଖ ନାହିଁ; ମାତ୍ର ଯିଏ ଦିଗମ୍ବର ଏବଂ ଏକାକୀ ରହିଥାଏ, ସେଠି ସୁଖ ଅଛି। ସନ୍ତାନ ଓ ଜନ୍ମ ମୋହ ରୂପ ଅଜ୍ଞାନକୁ ଛାଡ; ଏହି ମୋହ ତୁମକୁ ନରକକୁ ନେଇଯିବ। ଏହି ଶରୀର ଏକ ଦିନ ପଡିଯିବ, ସବୁକିଛି ଛାଡିଯିବ—ଏହି ଅରଣ୍ୟକୁ ଯାଅ।” ଗୋକର୍ଣ୍ଣଙ୍କ ଏହି ଉପଦେଶ ଶୁଣି, ତାଙ୍କ ପିତା ଚାହିଲେ ଯେ, “ମୋ ପୁଅ, ଏହି ଅରଣ୍ୟରେ କଣ କରିବା ଉଚିତ, ସେଥିରେ ମତେ ବିସ୍ତୃତ ଭାବେ କହ।” ସେ କହିଲେ, “ମୁଁ ମୋହର ଅନ୍ଧକାର ଗହ୍ବରରେ ବନ୍ଧା, ଅପରାଧରେ ଦୁର୍ବଳ, ଅସତ୍ୟ ଓ ଅଧମ ହୋଇଯାଇଛି—ହେ ଦୟାସାଗର, ମତେ ଉଦ୍ଧାର କର।” ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ଉପଦେଶ ଦେଲେ, “ଏହି ହାଡ, ମାଂସ ଓ ରକ୍ତର ଶରୀରପ୍ରତି ମୋହକୁ ଛାଡ, ସ୍ତ୍ରୀ, ସନ୍ତାନ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପରେ ଅଧିକାର ଭାବନା ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ସଂସାର ଅସ୍ଥିର ଏବଂ ଅନିତ୍ୟ—ବିରକ୍ତି ଓ ଭକ୍ତିରେ ଆନନ୍ଦ ଉପଭୋଗ କର। ସତତ ନିଷ୍କଳଙ୍କ ଧର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠାନ କର, ଲୋକିକ କର୍ମ ତ୍ୟାଗ କର, ସାଧୁଙ୍କ ସେବା କର, ଏବଂ କାମନା ଓ ତୃଷ୍ଣା ତ୍ୟାଗ କର। ଅନ୍ୟଙ୍କ ଦୋଷ ଓ ଗୁଣ ଚିନ୍ତା ଛାଡି, ସେବା ଓ ପବିତ୍ର କଥାମୃତର ଆସ୍ୱାଦନ କର।” ଏଭଳିପରି, ପୁଅଙ୍କ ଉପଦେଶରେ ପ୍ରେରିତ ହୋଇ, ସେ ଚେଷ୍ଟାରେ ଘର ଛାଡି ଅରଣ୍ୟକୁ ଗଲେ। ସଠିଏ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପରେ ନିତ୍ୟ ହରିସେବା କରି, ଦଶମ ସ୍କନ୍ଧ ପାଠ ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ। ପରେ ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କ ଉଦ୍ୟାନ ସମୃଦ୍ଧିରେ ଭରପୂର ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ରାଜମହଳରେ ବାସ କଲେ, ଯାହା ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ନିର୍ମିତ ଏବଂ ତିନି ଲୋକର ଶ୍ରୀର ନିବାସ ଥିଲା। ସେ ଜ୍ଞାନ, ଧନ ଓ ଉଚ୍ଚ କୁଳରେ ଧନ୍ୟ ଥିଲେ, ମଧ୍ୟ ଅହଂକାର ଓ ଅଭିମାନରୁ ମୁକ୍ତ ଥିଲେ। ଏହି ପରେ, ପିତାଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ତାଙ୍କ ମାଆଁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭୟଙ୍କର ଭାବେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲେ—“ଧନ କେଉଁଠି ରଖିଛ, କହନ୍ତୁ, ନାହିଁ ହେଲେ ଏହି ଲାଠିରେ ମୁଁ ତୁମକୁ ମାରିଦେବି!” ମାଆଁ ଏହି ଭୟଙ୍କର କଥା ଶୁଣି ବିହ୍ୱଳ ହୋଇ, ରାତିରେ ଏକ କୂଏଁରେ ପଡ଼ି ଜୀବନ ଦେଇଦେଲେ। ଗୋକର୍ଣ୍ଣ ତାଙ୍କ ଯୋଗସାଧନାରେ ଅବିଚଳିତ ରହି, ତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଚାଲିଗଲେ—ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ, ସୁଖ ନାହିଁ, ଶତ୍ରୁ କିମ୍ବା ମିତ୍ର ନାହିଁ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ଘରେ ରହି, ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ଗଣିକାରେ ଘିରି ଅତି ନିଷ୍ଠୁର କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଭ୍ରମିତ ହୋଇଯାଇଥିଲା। ଏକ ଦିନ, ସେ ଗଣିକାମାନେ ଭୂଷଣ ଚାହିଲେ। ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ କାମାନ୍ଧ ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁକୁ ଭୁଲି ଧନ ଆଣିବାକୁ ଘର ଛାଡିଯାଇଲେ। ଏଠାରୁ-ସେଠାରୁ ଧନ ଏଣି, ସେ ଘରକୁ ଫେରି, ସେମାନଙ୍କୁ ଭଲ ଜମା, ଭୂଷଣ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଲେ। ଏତେ ଧନ ଦେଖି ଗଣିକାମାନେ ରାତିରେ ଆଲୋଚନା କଲେ: “ଏ ଦିନ ସେ ଚୋରି କରୁଛି; ଏପରି ରହିଲେ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ଧରିବେ।” “ରାଜା ଧନ ନେଇ ତାଙ୍କୁ ନିଶ୍ଚିତ ମାରିଦେବେ; ତେଣୁ ଆମ ଉପକାର ପାଇଁ ଆମେ ଗୁପ୍ତରେ ତାଙ୍କୁ ମାରିଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କି?” ଏଭଳି ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ କରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ଘୁମେଁ ଥିବାବେଳେ ଦୂର୍ଦ୍ଦା କରି, ଧନ ନେଇ ଅନ୍ୟଠାରେ ଚାଲିଗଲେ। ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଫାସି ପିନ୍ଧାଇ ମାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ; ଦ୍ରୁତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ମରିଲେ ନାହିଁ, ଏହାରେ ସେମାନେ ଚିନ୍ତିତ ହେଲେ। ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ଜଳନ୍ତା ଅଂଗାର ଭରିଦେଲେ; ଅତି ଯନ୍ତ୍ରଣାରେ ଧୁନ୍ଧୁକାରୀ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲେ।