ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ଚରିତ୍ର, ଯେଉଁମାନେ ଶୁଣନ୍ତି, ସେମାନେ କେବେ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଅନ୍ତି? ଏହି କଥାମାନେ ମଧୁ ପ୍ରଭୃତି ମିଷ୍ଟି, ସମସ୍ତ ଦୁଷିତତାକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରେ, ପ୍ରତିଦିନ ନୂତନ ଓ ସତତ ତାଜା ଲାଗେ, ଯେଉଁମାନେ ଏହି କଥାରେ ଦକ୍ଷ ତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଏହି କଥା କେବେ ପୁରୁଣା ହୁଏନା। ଏହି ଭାବରେ ବ୍ୟାସଦେବ ଉପବ୍ୟାସ କରିଛନ୍ତି—ବିଦର୍ଭ ରାଜ୍ୟରେ ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଥିଲେ। ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମୀ, ତା’ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ। ଏହି ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଗୁଣବତୀ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଶୋଭା, ପ୍ରତାପ, ଶୀଳ ଓ ମହିମାର କଥା କହିଥିଲେ। ଏହି ସବୁ କଥା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ ଭାବିଲେ—କୃଷ୍ଣ ଏମିତି ଏକ ସ୍ୱାମୀ, ଯାହାକୁ ବରିବାକୁ ଯୋଗ୍ୟ। ଅନ୍ୟପଟେ କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ମୁଦ୍ରା, ଶୀଳ, ଅପୂର୍ବ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଓ ଗୁଣକୁ ଦେଖି, ତାଙ୍କୁ ସ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଝିଅର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ରୁକ୍ମୀ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ। ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ବିବାହ ଶିଶୁପାଳ ସହ କରିବାକୁ ଠାନିଲେ। ଏହି ଦୁଃଖଦ ଖବର ଶୁଣି, କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ମନେ ଗଭୀର ଦୁଃଖ ଅନୁଭବ କଲେ। ଭଲଭାବରେ ଚିନ୍ତା କରି, ସେ ତାଙ୍କର ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦ୍ୱାରକାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକା ଯାଇ, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଅନୁମତିରେ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭକ୍ତବାତ୍ସଳ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ସିଂହାସନରୁ ଉଠି, ସେଠି ବସେଇ, ଦେବତାମାନେ ନିଜକୁ ଯେପରି ମାନ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମର ଆଶ୍ରୟ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଯାଇ, ପାଦସ୍ପର୍ଶ କରି, କୁସଳକୁ ଜିଜ୍ଞାସା କଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ମାନ୍ୟ କରୁଥିବା ତୁମର ଧର୍ମ କି ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚାଲୁଛି? ତୁମର ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ? ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯେତେବେଳେ ନିଜ ଧର୍ମରେ ଅଟୁଟ ଓ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ। ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ଏଠାରୁ ସେଠା ଘୁଞ୍ଚିବାକୁ ବାଧ୍ୟ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ଭୋଗ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏକଥର ନମାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଗୁଣବନ୍ତ, ନମ୍ର, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରତି ମିତ୍ରସ୍ୱଭାବ। ତୁମେ କୁସଳେ ତ? ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖେ ରଖିଲେ, ସେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ଏତେ କଷ୍ଟ ସହି ଆସିଛ, କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ରହିଲେ କି, ମୋତେ କହ; ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?” ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏପରି ଆଦର ଓ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସମସ୍ତ ଗୁପ୍ତ ଉଦ୍ବେଗ ଓ ଆଶା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ, “ହେ ଜଗନ୍ନାଥ, ତୁମ ଗୁଣକଥା ଶୁଣି, ଯାହା ଶ୍ରବଣକୁ ଦୁଃଖ ହରାଏ, ମୋର ମନ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ଭାବେ ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛି। ତୁମ ରୂପ ଦେଖି, ଯେଉଁଥିରେ ସମସ୍ତ ଆଶା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ। ଏମିତି ଗୁଣ, କୁଳ, ରୂପ, ବୟସ, ଧନ, ଶ୍ରୀରେ ସମାନ ତୁମେ ନିଜେ ନିଜ ସହ; ଏମି ଧନ୍ୟ କୁଁଆରୀ କିଏ ତୁମକୁ ବରିବାକୁ ଚାହିବ ନାହିଁ? ଏହିପରି ତୁମକୁ ମୁଁ ମୋର ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ଶିଶୁପାଳ ନାମକ ଶଳ୍ୟ, ସିଂହ ପାଇଁ ଅର୍ପିତ ନିବେଦନ ଜଣେ ଶ୍ୱଳ୍ୟ ଭଳି ନ ଛୁଅନ୍ତୁ। ମୁଁ ଯଦି କୃପାପାତ୍ର ହେବି, ମୋର ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ପୂଜା, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧସେବା ଯଦି ତୁମକୁ ଖୁସି କରିଥାଏ, ତେବେ ତୁମେ ମୋତେ ହସ୍ତଗ୍ରହଣ କର, ଦମଘୋଷପୁତ୍ର କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତୁ। ଆସନ୍ତାକାଲି, ବିବାହ ଦିନ, ତୁମେ ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତୁମ ଅନୁଚରମାନେ ସହିତ ଆସ, ଚେଦି ଓ ମଗଧ ସେନାକୁ ଜୟ କର, ଓ ରାକ୍ଷସ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ମୋତେ ବଳେ ନେଇଯାଅ। ମୁଁ ଘରରେ ରଖାଯାଉଛି, କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ନେଉଛ, ତାହା ଜାଣିବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ପୂର୍ବଦିନ ଗୃହଦେବୀ ଗିରିଜାଙ୍କ ପୂଜାକୁ ବହାରେ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁସ୍ଠାନ ହୁଏ; ସେଠି ତୁମେ ଆସ। ଯେଉଁ ଚରଣରେ ଦେବମାନ୍ୟ ଧୂଳି ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ଶିଵ ମଧ୍ୟ ଅନ୍ଧକାର ନାଶ ପାଇଁ ଚାହିଁଥାନ୍ତି, ଏ ଅନ୍ୟଥା ମୋତେ ତୁମେ ନ ମିଳିଲେ, ମୁଁ ଏ ଜୀବନକୁ ଛାଡିଦେବି। ଏହି ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ ଆଣିଛି, ଭଲ ଭାବି କ’ଣ କରିବେ ତାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି କର।” ଏହିପରି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ କହିଛନ୍ତି, ଯଦୁନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତ ଧରି ହସି କହିଲେ, “ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ରାତିରେ ଘୁମ ହୁଏନାହିଁ, ମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଭାବି ଅନ୍ତଃକରଣରେ ମଗ୍ନ। ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମୀ ଦ୍ୱାରା ମୋ ସହ ବିବାହ ବିଘ୍ନ ହୋଇଛି। ମୁଁ ସେଉଁଠି ଯାଇ, ରାଜାମାନେ ମଧ୍ୟରୁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ବଳେ ନେଇଅସିବି—ସେ ମୋ ପ୍ରତି ନିଷ୍ଠାବାନ୍, ନିର୍ମଳ ରୂପର ଅଗ୍ନିଶିଖା।" ଏହି ଭାବରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇ, ମଧୁସୂଦନ ଶୁଭ ମୁହୂର୍ତ୍ତ ଜାଣି, ଦାରୁକଙ୍କୁ କହିଲେ, “ଚାଲ, ଶୀଘ୍ର ରଥ ଯୋକ୍ତ କର।” ଦାରୁକ ଶୈବ୍ୟ, ସୁଗ୍ରୀବ, ମେଘପୁଷ୍ପ, ବଳାହକ ନାମକ ଚାରି ଘୋଡ଼ା ଯୋକ୍ତ କରି, ହାଥ ଜୋଡି ରଥ ନେଇ ଆସିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ସହ ରଥାରୋହଣ କରି, ଏକ ରାତିରେ ଆନର୍ତ୍ତରୁ ବିଦର୍ଭ ପହଞ୍ଚିଲେ। କୁଣ୍ଡିନପତି ଭୀଷ୍ମକ, ପୁଅ ଉପରେ ଅତି ପ୍ରେମ ରଖି, ଝିଅଙ୍କ ବିବାହ ଶିଶୁପାଳ ସହ କରିବା ପାଇଁ ସମସ୍ତ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଆରମ୍ଭ କଲେ। ସହରକୁ ଭଲ ଭାବରେ ପରିଷ୍କାର କରାଗଲା, ରସ୍ତା, ଚକ, ଚକ୍ରବାଟ୍ ରଙ୍ଗବିରଙ୍ଗ ଧ୍ୱଜ, ପତାକା, ତୋରଣ ଦ୍ୱାରେ ସୁଶୋଭିତ। ଲୋକମାନେ ଶୁଭ୍ର ବସ୍ତ୍ର, ମାଳା, ଚନ୍ଦନ ଓ ଅଳଙ୍କାର ପିନ୍ଧି, ଘର ଅଗୁରୁ ଗନ୍ଧରେ ସୁସ୍ଗନ୍ଧିତ ଥିଲା। ରାଜା ପିତୃଦେବ, ଦେବତା ଓ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଭାବେ ଭୋଜନ ଓ ଦକ୍ଷିଣା ଦେଇ, ଶୁଭ ମନ୍ତ୍ର ଅନୁଷ୍ଠାନ କରାଇଲେ।