ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ଏହି ଭ୍ରମରେ ସେ ତାଙ୍କର ବିପୁଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ପଛକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ପୂର୍ବ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକାର ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଏହିପରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ସ୍ୱୟଂ ଭଗବାନ, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କର କନ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀର ଜନନୀ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ, ଶାଲ୍ଵ ଓ ଚେଦି ମିଳିତ ରାଜାମାନେ ଯେଉଁଠାରେ ଥିଲେ, ସେଉଁଠି ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଶକ୍ତିପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନିଅନ୍ତି—ଏଠାରେ ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ଅମୃତ ନେଇଯିବା ସେପରି। ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କରିଛନ୍ତି: ଶୁଣିଛି, ଭଗବାନ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—କେମିତି କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ତେଜଓ ଶକ୍ତିର ଧାମ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ଵ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ଭାବେ ଆଣିଥିଲେ? ଏହି କୃଷ୍ଣ କଥା, ମଧୁର ମଧୁପରି, ପୃଥିବୀର ଦୁଷ୍ଟତା ଦୂର କରେ, ସଦା ନୂତନ ଓ ପବିତ୍ର, ଏବଂ ଅନେକ ଥର ଶୁଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାରେ ତୃପ୍ତି ମାନନ୍ତିନାହିଁ। ଏବେ ବ୍ୟାସଦେବ କହନ୍ତି: ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ଭିଦର୍ଭର ଏଶ୍ୱର। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଥିଲେ। ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତା’ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଗୁଣବତୀ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଯେଉଁମାନେ ଆସୁଥିଲେ, ସେମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଶୌର୍ୟ, ଶୋଭା, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର ବର୍ଣ୍ଣନା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ ଭାବିଲେ ଯେ, କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯଥାଯଥ ପତି। ଏପରି ଏକ ଧୀର, ଗୁଣବତୀ, ଶୁଭ୍ର ଓ ଶୋଭାବତୀ କନ୍ୟା ଦେଖି କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ମନେ ଭାବିଲେ ଯେ, ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉଚିତ ଦାମ୍ପତ୍ୟ ସାଥି। ଯଦ୍ୟପି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ବଡ଼ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଏହି ବିବାହକୁ ବାଧା ଦେଇ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ଚୟନ କରିଥିଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, ଓ ଭଲ ଭାବି ଏକ ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଦେଖିଲେ—ପରମ ପୁରୁଷ, ଏକ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଛନ୍ତି। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ, ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଆସନ ଛାଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ, ଓ ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ମହା ସମ୍ମାନ ଦେଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କଲେ, ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ତା’ପରେ କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ଶୁଶ୍ରୂଷା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ପାଳନ କରିବାକୁ କହିଛନ୍ତି, ସେ ଠିକ୍ ଭାବେ ଚାଲିଛି କି? ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ?” “ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କର୍ମରେ ନିଷ୍ଠା ଓ ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଦେବତାମାନେ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ଅନେକ ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ନିଜରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ କିଛି ନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ କେବେ ଦୁଃଖ ନାହିଁ। ଏମିତି ଧୀର, ଦୟାଳୁ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ବନ୍ଧୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ରାଜା ଯେଉଁଠି ପ୍ରଜାମାନେ ଖୁସିରେ ରହନ୍ତି, ସେ ରାଜା ମୋ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ଏତେ କଷ୍ଟ ସହି ଆସିଛ, କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ରହିଥିଲେ ମୋତେ କୁହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିବି?” ଏପରି ମାନ୍ୟତା ଓ ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କରିବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭଗବାନଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ଘଟଣା କୁହିଦେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା: “ହେ ବିଶ୍ୱର ଶୋଭା, ତୁମ ଗୁଣ ଶୁଣି ମୋ ମନ ନିର୍ଲଜ୍ଜ ହୋଇ ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ। ତୁମ ରୂପ ଦେଖି, ଯାହା ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ମନ୍ମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁକୁନ୍ଦ, ଏମିତି ଉତ୍ତମ କୁଳୀନ କନ୍ୟା, ଯାହାର ବୁଦ୍ଧି ଅଛି, ସେ କିପରି ତୁମକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ବରିବ? ତୁମେ ନିଜେ ନିଜ ସମାନ, କୁଳ, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଜ୍ଞାନ, ଆୟୁ, ଧନ, ଏବଂ କୀର୍ତ୍ତିରେ। ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦିଅ। ତେଣୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ଚେଦିର ରାଜା ଶିଶୁପାଳ, ଶେର ଜନ୍ୟ ରଖା ମାଂସ ଶ୍ୟାଳ ନେଇଯିବା ପରି, ମୋତେ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି ତୁମେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଗଦାଙ୍କ ଭଉଣୀ, ମୋର ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ତୁମେ ଆସି, ମୋ ହାତ ଧର, ଦାମଘୋଷ ପୁତ୍ର ବା ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତୁ। କାଲି ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବିଦର୍ଭକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଆସିବ, ଗୁପ୍ତ ଭାବେ ତୁମ ସେନାପତିମାନେ ସହ ଆସି, ଚେଦି ଓ ମଗଧର ସେନାକୁ ଜୟ କର, ଓ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ, ଶୌର୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ମୋତେ ଜିତି ନେ। ମୁଁ ଘର ଭିତରେ ରହି, ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ତୁମେ କିପରି ମୋତେ ନେବ? ଏହାର ଉପାୟ ହେଉଛି: ବିବାହ ପୂର୍ବ ଦିନ ଗୃହଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ଯାତ୍ରା ହୁଏ, ସେଠି ନୂତନ ବଧୂ ବାହାରେ ଯାଇ ଗିରିଜାଙ୍କୁ ପୂଜିଥାଏ। ଯାହାଙ୍କ ଚରଣର ଧୂଳି ମହାପୁରୁଷମାନେ ସ୍ନାନ କରିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି, ଯେପରି ଉମାପତି ନିଜ ଅନ୍ଧକାର ଦୂର କରିବାକୁ କରନ୍ତି, ତୁମେ ଯଦି ମୋତେ ଦୟା ନ କର, ମୁଁ ଏହି ଜୀବନ ଛାଡ଼ି ଦେବି, ଶତଶଃ ଜନ୍ମ ଧରି ବ୍ରତରେ କ୍ଷୀଣ ହେଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ।" ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ: "ଏହି ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ ଯଦୁ ବଂଶର କନ୍ୟାରୁ ଆଣିଛି। ଭାବି ଦେଖନ୍ତୁ, କ’ଣ କରିବେ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବିଦର୍ଭର କନ୍ୟାଙ୍କର ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଯଦୁନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତ ଧରି, ହସି, କହିଲେ: "ମୋ ମନ ମଧ୍ୟ ସେ ଉପରେ ଆସକ୍ତ, ମୁଁ ରାତିରେ ଶୁଇପାରେ ନାହିଁ। ତାଙ୍କର ଭାଇ ଦ୍ୱାରା ଏହି ବିବାହ ବାଧା ଦିଆଯାଇଛି।