ମଗଧର ରାଜା ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନା ଯେତେବେଳେ ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଯାଇଛନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଅନେକ ସେନା ସହିତ ମଗଧକୁ ଫେରିଯାଇଲେ। ଏହିପରେ, ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥିଦେଖାଯାଇନଥିବା ପରି ନିଜର ସମୁଦ୍ରସେବିତ ଦ୍ୱାରକା ପୁରୀକୁ ଶାନ୍ତିରେ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ଦିନରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ ତାଙ୍କ ଝିଅ ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଏହିପରି, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ବୈଦର୍ଭୀ ଯାହା ଶ୍ରୀଙ୍କ ଜନନୀ ତାଙ୍କ ସ୍ଵୟଂବରରେ ଗୋବିନ୍ଦଙ୍କ ସହ ବିବାହ କଲେ। କୃଷ୍ଣ, ଶାଲ୍ଵ ଓ ଚେଦିମିତ୍ର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ପ୍ରବଳ ଶକ୍ତିରେ ଅପରାଜିତ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେଇଯିବା ପରି ନେଇଯାଇଥିଲେ। ଏଠାରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ମୁଁ ଶୁଣିଛି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ ଝିଅ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। କୃପାକରି ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ କାହାଣୀ ମୋତେ କହନ୍ତୁ—କେମିତି କୃଷ୍ଣ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ଵ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ?” ରାଜା କହିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର ଲୀଳାକାହାଣୀ ଶୁଣିବାରେ କେଉଁଠି ଆନନ୍ଦର ସୀମା ଅଛି? ଏହି କାହାଣୀ ସବୁବେଳେ ନୂତନ, ସବୁ ଦୁଃଖକୁ ଦୂର କରେ।” ତାହାପରେ, ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ବିଦର୍ଭର ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଓ ଗୁଣବତୀ ଝିଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଅତିଥିମାନେ ଯେତେବେଳେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଶୌର୍ୟ, ଶ୍ରୀ, ଗୁଣ ଓ ଯଶସ୍ୱୀତାର କଥା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କହୁଥିଲେ, ସେ ମନ ମଧ୍ୟରେ ଭାବିଲେ ଯେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ସଠିକ୍ ବର। ଏଉଁପରି କୃଷ୍ଣ ମଧ୍ୟ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଧୈର୍ଯ୍ୟ, ଚରିତ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି ମନେ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ ଯେ ଏହି ଝିଅ ତାଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟା ସ୍ତ୍ରୀ। ଯଦିଓ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହି ବିବାହକୁ ବାଘା ଦେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବର ବାଛିଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି ଦୀର୍ଘନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଏବଂ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦୱାରକାକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକା ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନୁମତି ପାଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି ନିଜ ସିଂହାସନରୁ ଉଠି, ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହ ବସାଇଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜେ ନିଜକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଖାଇ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମପାଳକ କୃଷ୍ଣ ସେଠାକୁ ଯାଇ, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଛୁଇଁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ମାନନ୍ତି, ସେ କି ସଂଘର୍ଷ ବିନା ଚାଲିଛି? ତୁମ ମନ କି ସବୁବେଳେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ?” “ଏକ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ନିଷ୍ଠା ରହିଲେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥାଏ, ଦେବତାମାନେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଲୋକରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ରା ଶାନ୍ତିରେ ଯାଆନ୍ତି। ଏହିପରି ଦୟାଳୁ, ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଶାନ୍ତ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ ମିତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁଁ ମୋର ମୁଣ୍ଡ ନମାଏ। ତୁମେ ଭଲ ଅଛ କି? ଯେ ରାଜା ନିଜ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖୀ ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ଏତେ ଦୂର ଦୁଃଖ ସହି ଆସିଛ, ତେଣୁ ଯାହା ଦରକାର, ବିଶେଷ କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଥିଲେ କହ, ମୁଁ କ’ଣ କରିପାରିବି?” ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଏହି ଆଦର ଶୁଣି ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଦେଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ଏପରି ଥିଲା: “ହେ ବିଶ୍ୱମୋହନ, ତୁମର ଗୁଣଗାନ ଶୁଣି ମୋର ମନ ଶରମ ଛାଡ଼ି ଶୁଦ୍ଧ ଚିତ୍ତରେ ତୁମେ ଉପରେ ଅନୁରାଗ କରିଛି। ତୁମର ଦେହ ଦେଖି ମୋର ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହେଇଯାଇଛି। ଏମିତି କେଉଁ ଲଜ୍ଜାଶୀଳ ସୁନ୍ଦରୀ ତୁମେ ଭଳି ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବରକୁ ଛାଡ଼ି ଅନ୍ୟକୁ ବାଛିବେ? ତୁମେ ନିଜ ଗୁଣ, ଶ୍ରୀ, ଜ୍ଞାନ, ଧନ, ବୟସ୍, ଯଶ ଓ କୁଳରେ ସ୍ୱୟଂ ସମାନ। ତେଣୁ ମୁଁ ତୁମକୁ ବର ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି, ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର। ଚେଦିର ରାଜା ଶିଶୁପାଳ ହେଉ କି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଜଣ, ସେମାନେ ସିଂହ ପାଇଁ ଉପହାର ଥିବା ମାଂସକୁ ଶ୍ୱଳ୍ୟ ଭଳି ନେଉନ୍ତୁ ନାହିଁ। ଯଦି ମୋର ବ୍ରତ, ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ଜ୍େଷ୍ଠଙ୍କ ସେବା ଦ୍ୱାରା ମୁଁ ଗଦାଗ୍ରଜ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରସନ୍ନ କରିପାରିଛି, ତେବେ ସେ ମୋ ହସ୍ତଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ, ଶିଶୁପାଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହଁନ୍ତୁ। ଆସନ୍ତାକାଲି ତୁମେ ଯେତେବେଳେ ବିଦର୍ଭକୁ ଆସିବ, ତୁମ ସେନାପତିମାନେ ସହ ଲୁଚି ଚେଦି ଓ ମଗଧର ସେନାକୁ ଜୟ କରି, ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ମୋତେ ବିବାହ କର। ମୁଁ ଘର ଭିତରେ ରହୁଛି, ବାହାରୁ ରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି, କିପରି ତୁମେ ମୋତେ ନେଇଯିବ? ଏହାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅଛି—ବିବାହର ପୂର୍ବଦିନ ମୋ ଗୃହଦେବୀଙ୍କ ପୂଜା ପାଇଁ ମୁଁ ବାହାରେ ଯିବି। ସେହି ସମୟରେ ତୁମେ ଆସି ମୋତେ ନେଇଯିବ। ଯାହାଙ୍କ ଚରଣର ଧୂଳି ମହାପୁରୁଷମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ଉମାପତି ମଧ୍ୟ ଯେଉଁଠାରେ ଅନୁଗତ, ସେ ଲୋଟସ୍ନୟନ, ତୁମେ ଦୟାନିଦି, ଯଦି ମୁଁ ତୁମେ ନ ପାଏ, ତେବେ ଏ ଜନ୍ମ ଛାଡ଼ି ଶତଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତ୍ୟାଗ କରିବି।” ବ୍ରାହ୍ମଣ କହିଲେ, “ଏହି ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ମୁଁ ଆଣିଛି, ଭାବି ଯଥାଯୋଗ୍ୟ କରନ୍ତୁ।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀଙ୍କ ଏହି ସନ୍ଦେଶ ଶୁଣି, ଯଦୁନନ୍ଦନ କୃଷ୍ଣ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ହାତ ଧରି ହସି କହିଲେ: “ମଧ୍ୟରାତ୍ରି ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଭାବି ନିଦ୍ରା ଭଙ୍ଗ କରେ। ମୁଁ ଜାଣିଛି, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି ଶତ୍ରୁତାବଶତଃ ଏହି ବିବାହ ବନ୍ଦ କରିଛି। ମୁଁ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମିଳନରୁ ଯୁଦ୍ଧ କରି ନେଇଯିବି, ଯିଏ ମୋତେ ଅନନ୍ୟ ଭାବେ ଭଜନ୍ତି।