ମହାନ ଦୂର ଦୌଡ଼ି ଏବଂ ଦେହରେ ଦୁର୍ବଳତା ଆସିଲାପରେ, ସେମାନେ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ — ପ୍ରବର୍ଷଣ — ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସବୁବେଳେ ବର୍ଷା ପଡ଼ିଥାଏ। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ନମିଳିଲାବେଳେ, ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଲୁଚିଯାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ପାହାଡ଼ ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଦେଲେ। ତାପରେ, ଏହି ଦହୁଥିବା ପାହାଡ଼ରୁ ଜମିକୁ ଦଶ ଯୋଜନ ଉଚ୍ଚତାରୁ ଦୁଇଏ ଲୋକେ ତୁରନ୍ତି ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ସାଥୀମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଏ ତାଙ୍କର ସମୁଦ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ନିଜ ସହରକୁ ପୁଣି ଫେରିଗଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତଙ୍କ ଝିଅ ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଆଗରୁ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହିପରି, ଗୋବିନ୍ଦ, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ଜନନୀ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଏହି ବିବାହ ଅବସରରେ, କୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ୱ ଓ ଚେଦିମିତ୍ର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧୀନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଲେ — ଯେପରି ଗରୁଡ଼ ଅମୃତକୁ ନେଇଯାଏ। ତାପରେ, ରାଜା ପୃଷ୍ଠିପୁରୁଷ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ଶୁଣାଯାଏ ଯେ ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା ଝିଅ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ କିପରି କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବଧୁ ଭାବେ ଆଣିଥିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ଚରିତ୍ରକଥା ଶୁଣିବାରେ କେଉଁଠି ତୃପ୍ତି ଆସେ? ସେଗୁଡ଼ିକ ଅତି ମଧୁର, ପୃଥିବୀକୁ ଶୁଧ୍ଧ କରେ, ସଦା ତରୁଣ ଓ ନୂତନ, ଏବଂ ପୁନିପୁନି ଶୁଣିଥିବା ଲୋକମାନେଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅବିରତ ଆନନ୍ଦ ଦିଏ।” ତାପରେ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: “ବିଦର୍ଭ ଦେଶରେ ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ସୁନ୍ଦରୀ ଝିଅ ଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ପୁଅ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ। ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଓ ଗୁଣବତୀ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଶୌର୍ୟ, ରୂପ, ଗୁଣ ଓ ବିଭୂତି କଥା ଶୁଣି ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଓ ଗୁଣ ଜାଣି ମନେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ବିବାହ ସାଥୀ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଓ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଘଟଣା ଜାଣି ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ବିଦର୍ଭର କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏକ ବିଶ୍ୱାସୀ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ତୁରନ୍ତି କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମ ପୁରୁଷ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସିଂହାସନରୁ ଉଠି, ସେଉଁଠି ବସାଇଲେ ଓ ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରି ବିଶ୍ରାମ କଲେ, ପରେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ଚରଣ ଧୋଇ, କୁଶଳ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବୃଦ୍ଧମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ମହତ୍ୱ ଦେଇଥିବେ, ସେ ତୁମେ ସୁଖରେ ପାଳନ କରୁଛ କି? ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କି?” “ଯେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ମିଳେ ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଓ ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ଥାଏ, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଥାଆନ୍ତି, ତେବେ ସେମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି ତ ଶାନ୍ତିରେ ଶୋଇପାରନ୍ତି। ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏମିତି ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ପାଖରେ ଯାଏଁ ନମାଏ, ଯେଉଁମାନେ ଆପଣାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ମୃଦୁ ଓ ଶାନ୍ତ। ରାଜା ଯଦି ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଖୁସିରେ ରଖନ୍ତି, ତେବେ ସେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ। ଏତେ ଦୁଃଖକଷ୍ଟ ସହି ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏବେ ସବୁ କଥା କୁହ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅଛି — ମୋ ପାଇଁ କ’ଣ କରିବା ଉଚିତ?” ଏହିପରି ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ପ୍ରଶ୍ନରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଦୂତିୟ କଥା ଏପରି: “ହେ ଜଗତ୍ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ତୁମ ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁମାନେ ଶ୍ରୋତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଦୂର କରେ, ମୋ ମନ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ। ତୁମ ରୂପ ଦେଖି, ଯାହା ଦର୍ଶନ କଲେ ସମସ୍ତ କାମନା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇଗଲା। ମୁକୁନ୍ଦ, ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଜ୍ଞାନ, ଅର୍ଥ, ଏବଂ ଯଶରେ ତୁମେ ନିଜେ ନିଜ ସମାନ; ସମସ୍ତଙ୍କ ହୃଦୟକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ। ଏପରି ଉତ୍ତମ ଗୁଣ ଥିବା ପୁରୁଷଙ୍କୁ କେଉଁ ଶୁଭ୍ର, ସୁଶୀଳା କନ୍ୟା ନିଜ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିବେ ନାହିଁ? ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ମୋର ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି। ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର; ମୁଁ ନିଜକୁ ତୁମ ପାଖରେ ସମର୍ପିତ କରିଛି। ଚେଦିରାଜ ଶିଶୁପାଳ ଯେପରି ଶେର ର ଆହାର ଛୁଆ ଭଳି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନାହିଁ। ଯଦି ଗଦାର ଭାଇ, ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ପ୍ରଭୁ ମୋର ଦାନ, ଯଜ୍ଞ, ବ୍ରତ, ଦେବ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ଓ ବୃଦ୍ଧ ସେବାରେ ପ୍ରସନ୍ନ, ତେବେ ସେ ମୋର ହସ୍ତ ଧରନ୍ତୁ, ଶିଶୁପାଳ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ନୁହେଁ। “ଆସନ୍ତାକାଲି, ଯେତେବେଳେ ତୁମେ ଏଠାରେ ବିବାହ ପାଇଁ ଆସିବ, ଗୁପ୍ତ ଭାବରେ ତୁମ ସେନାପତିମାନେ ସହିତ ଆସି, ଚେଦି ଓ ମଗଧ ଶକ୍ତିକୁ ଦଳନ କରି, ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବଳପୂର୍ବକ ମୋତେ ହରି ନିଅ, କାରଣ ମୋର କଣ୍ୟାଦାନର ଦାମ ହେଉଛି ଶୌର୍ୟ।