ଅତିଶୟ ଧନ-ଏବଂ ସମ୍ପଦକୁ ଛାଡି, ଭୟହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଭୟଭୀତଙ୍କ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ଦୁଇ ଭାଇ, ତାଙ୍କର କମଳ ପଦ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂରେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଲେ। ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ଏହି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଳାଇବା ଦେଖି, ତାଙ୍କର ସଂଖ୍ୟାଳଗ୍ନ ରଥ ଦଳ ସହିତ ହସି ଦୃଢ଼ କରି ତାଙ୍କୁ ଖୋଜିବାକୁ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଦୌଡ଼ି ଏବଂ କ୍ଲାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣା ନାମକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଚଡ଼ିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ରାଜା ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ପାହାଡ଼ ଉପରେ ନପାଇ, ଭାବିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଲୁଚି ଅଛନ୍ତି; ତେଣୁ ପାହାଡ଼କୁ ଚାରିପାଖରେ ଆଗ ଲଗାଇଲେ। ଏହି ଅଗ୍ନିରୁ ତୁରନ୍ତ ଅପସ୍ରମଣ କରି, ସେମାନେ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ରୁ ତଳକୁ ଏକାଉଁ ଲାଗିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଯଦୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ଏବଂ ସାଗର ଦ୍ୱାରା ସୁରକ୍ଷିତ ତାଙ୍କର ସହରକୁ ପୁନଃ ଫେରିଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଏବଂ କେଶବା ଅଗ୍ନିରେ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନାକୁ ନେଇ ମଗଧକୁ ପଛେଇଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆନର୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କର ପ୍ରେରଣାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ, ଯେପରି ଆଗରୁ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଗୋବିନ୍ଦ, ଭଗବାନ୍, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କର କନ୍ୟା ଏବଂ ଶ୍ରୀଙ୍କର ମାତା ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କରିଲେ। ଶାଳ୍ବ ଏବଂ ଚେଦିର ମିତ୍ର ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ କରି, ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ଉଠାଇବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ନେଇ ଗଲେ। ରାଜା କହିଲେ: ଶୁଣିଛି ଯେ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କର ସୁନ୍ଦର ମୁହଁ ଥିବା କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ ଯେ କୃଷ୍ଣ କିପରି ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଳ୍ବ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି କନ୍ୟାକୁ ତାଙ୍କର ଅଂଗୀକାର କରିଥିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ମଧୁର ଏବଂ ପବିତ୍ର କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହେବ? ଏହା ସ୍ୱଦୁ, ଜଗତର ଅପବିତ୍ରତାକୁ ଦୂର କରେ, ସଦା ନୂତନ ଏବଂ ସ୍ବାଦୁ, ଏବଂ ଏହାକୁ ଜାଣିଥିବା ଲୋକମାନେ ପାଇଁ ମଧୁର। ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ବିଦର୍ଭର ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ ଥିଲେ; ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଏବଂ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର କନ୍ୟା ଥିଲେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ରୁକ୍ମମାଳୀ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧର୍ମିକ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଶୂରତା, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଗୁଣ ଏବଂ ଯଶ ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ବର ଭାବିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ସୁଭ୍ର ଚରିତ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ ଏବଂ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ଜୀବନ ସଙ୍ଗୀନୀ ଭାବିଲେ। ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳକୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହା ଜାଣି, ବିଦର୍ଭର କଳା ନୟନ ଥିବା କନ୍ୟା ଏତେ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଚିନ୍ତା କରି ଏକ ବିଶ୍ୱାସି ଦ୍ୱିଜକୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦୂତି ରୂପେ ପଠାଇଲେ। ସେ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଯାଇ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରାଜାସନରେ ବସିଥିବା ପରମ ପୁରୁଷକୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ନାୟକ ଭଗବାନ୍ ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ବସାଇଲେ ଏବଂ ଦେବମାନେ ନିଜକୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ଆଦର କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରି ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମାନୁଷ୍ଠାନ ଲୋକଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ, ତାଙ୍କର ପାଦକୁ ନମସ୍କାର କରି, ଆଦର ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ଆଦର କରୁଥିବା ତୁମର ଧର୍ମ କିପରି ଚାଲିଛି? ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହୁଛି କି?" "ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ। ଦେବତାମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ ଅନେକ ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରେ; କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକ ଯଦି କିଛି ନଥିବା ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଗ୍ନ ନିଦ୍ରା କରେ। ମୁଁ ମୁଣ୍ଡକୁ ଏକଥର ନମସ୍କାର କରିବି ସେଇ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପାଇଁ, ଯେମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମିକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ମିତ୍ର, ବିନମ୍ର ଏବଂ ଶାନ୍ତ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମେ କି ସୁସ୍ଥ ଅଛ? ରାଜା ଯେଉଁଠାରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାମାନେ ନିଜ ରକ୍ଷାରେ ଖୁସି ରହନ୍ତି, ସେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ।" "ତୁମେ ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଅନେକ କଷ୍ଟ ସହି, ତୁମ ଇଚ୍ଛାରେ; ସମସ୍ତ କଥା କହ, ବିଶେଷକରି ଯଦି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅଛି—ମୋ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?" ଏପରି ପ୍ରଶ୍ନ ଓ ଆଦର ପାଇଁ, ଲୀଳା ମୂର୍ତ୍ତି ଧାରଣ କରିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା କହିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ଏପରି: "ହେ ଜଗତର ଶୋଭା, ତୁମର ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠାରେ ଶୁଣିବାମାନେର ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ମୋ ମନ ଲଜ୍ଜା ଛାଡି ତୁମେଠାରେ ଲାଗିଛି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ। ଏବଂ ତୁମର ରୂପ ଦେଖି, ଯେଉଁଠାରେ ଦେଖିବାମାନେ ପାଇଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛି।" "ହେ ମୁକୁନ୍ଦ, ସୁ-ବଂଶୀୟ, ସୁବୁଦ୍ଧିମତୀ କୌଣସି କନ୍ୟା କେଉଁଠି ତୁମକୁ ବର ଭାବିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ? ତୁମେ ନିଜେ ନିଜେ ସମାନ; ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ଜ୍ଞାନ, ଆୟୁ, ଧନ, ଯଶରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ; ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କର ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଛ।" "ଏହିପରି, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ବର ଭାବିଛି; ଦୟାକରି ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, ମୁଁ ନିଜକୁ ତୁମକୁ ସମର୍ପଣ କରିଛି। ଚେଦିର ରାଜା, ସିଂହ ପାଇଁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଅଞ୍ଜଳିକୁ ଶ୍ୟାଳ ଉଠାଇବାପରି, ତାହାକୁ ଛୁଅନ୍ତୁ ନାହିଁ, ହେ କମଳନୟନ।