ହେ ରାଜନ୍, ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବାକୁ ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ—ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଓ ବଳରାମ—ମାନବୀୟ ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରି, ତୁରନ୍ତ ପଳାଇ ଯାଇଥିଲେ। ସେମାନେ ଅପାର ଧନ ଛାଡିଦେଇ, ଭୟହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୀତ ଦେଖାଉଥିବା ଭାବରେ, ପଦ୍ମ ସମାନ ଚରଣରେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂର ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଳାଇବା ଦେଖି, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ମଗଧରାଜ ତାଙ୍କ ରଥଦଳ ସହିତ ହସି ହସି ପଛୁଆ କଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ବିଷୟରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ପଳାଇ ଅତିଶୟ କ୍ଳାନ୍ତ ହେବା ପରେ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣା ନାମକ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସର୍ବଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ପାହାଡ଼ ଉପରେ ସେମାନଙ୍କର ଚିହ୍ନ ନ ପାଇ, ମଗଧନାଥ ଭାବିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଗୋଟେ ସ୍ଥାନରେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇ ପାହାଡ଼କୁ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେଲେ। ତାହା ପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ତୁରନ୍ତ ଜଳନ୍ତ ପାହାଡ଼ରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରୁ ନିମ୍ନଭୂମିକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁଚରମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯଦୁବଂଶୀଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ଏବଂ ସେମାନେ ପୁନି ସମୁଦ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ତାଙ୍କ ନଗରକୁ ଫେରି ଆସିଲେ। ମଗଧରାଜ ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ବିପୁଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ପଛୁଆ ହେଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରେରିତ ଆନର୍ତ୍ତର ରାଜା ରୈବତ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଆଗରୁ ଘୋଷଣା ହୋଇଥିଲା। ଏହିପରି, ଗୋବିନ୍ଦ ଠାକୁର ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ, ଶ୍ରୀର ମାଆ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଶାଲ୍ବ ଓ ଚେଦିମିତ୍ର ରାଜାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧିନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେଇଯିବା ପରି ଆନି ନେଲେ। ରାଜା ପୃଷ୍ଠିରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—ଏହିପରି ଶୁଣାଯାଉଛି ଯେ, ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ସୁନ୍ଦର ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଧାରିଣୀ ଝିଅ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଏହା ଶୁଣିବାକୁ ଚାହେଁ—କିପରି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ଜୟ ପାଇ, ସେଇ ବାଳାଙ୍କୁ ନିଜ କଲେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପବିତ୍ର କଥା, ଯେଉଁଠାରେ ମଧୁରତା ରହିଛି, ଯାହା ଜଗତକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ଯାହା ପୁନଃପୁନଃ ଶୁଣିଲେ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଲାଗେ—ଏହି କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଇପାରିବ? ତାପରେ, ବାଦରାୟଣ କହିଲେ—ବିଦର୍ଭର ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଭୀଷ୍ମକ। ତାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଗୋଟିଏ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଥିଲେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାଙ୍କ ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ତାପରେ ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ; ଏବଂ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭଉଣୀ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ପ୍ରଭାବ, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ମନେ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି କଲେ ଯେ ଏହି ଝିଅ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟା। ଝିଅର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ଏହି ବିବାହ ପ୍ରସ୍ତାବ ଚାହିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଓ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ବିଦର୍ଭର କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ ଓ ଭଲଭାବେ ଚିନ୍ତା କରି, ଏକ ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଯାଇ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ପ୍ରଭୁ ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ନିଜ ଆସନରୁ ଉଠି, ସମ୍ମାନ ଓ ଆଦର ସହିତ ବସାଇଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିଥିବା ପରେ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଓ ଆଦର ଭରସାରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଢ଼େଲୋକମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମକୁ ଗୌରବ ଦେଇଥିବେ, ତୁମ ଧର୍ମ କି ନିର୍ବିଘ୍ନ ଚାଲିଛି ଏବଂ ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଅଛି କି? ଯେବେ କୌଣସି ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ମିଳେ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରୁହନ୍ତି, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହନ୍ତି, ସେମାନେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରିପାରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୁଅନ୍ତି, ସେମାନେ ପୁନଃପୁନଃ ଜଗତେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଘ୍ନ ନିଦ୍ରା କରନ୍ତି। ମୁଁ ସେହି ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଶିର ନମାଏ, ଯେଉଁମାନେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମନିଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବନ୍ଧୁ, ନମ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ। ବ୍ରାହ୍ମଣ, ତୁମ ସବୁ ଠିକ୍ ଅଛି କି? ରାଜା ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖେ ରଖିଲେ, ସେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ। ତୁମେ ଏଠାକୁ ଅନେକ କଷ୍ଟ ଜୟ କରି ଆସିଛ, ଏବେ ସବୁ କଥା କୁହ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅଛି—ମୋ ପାଇଁ କଣ କରିବା ଉଚିତ?” ଏଭଳି ପ୍ରସ୍ନ କରିବା ପରେ, ଲୀଳାମୟ ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ ନିକଟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା ଖୋଲି କହିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ଗୁପ୍ତ ସନ୍ଦେଶ ଥିଲା: “ହେ ଜଗତ୍ ସୌନ୍ଦର୍ୟ, ତୁମ ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରବଣ କଲେ ଦୁଃଖ ଦୂରିତିଯାଏ, ମୋର ମନ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରବଣ ମାର୍ଗରେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ। ତୁମ ଦର୍ଶନ କରି, ଯେଉଁ ରୂପ ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ମନ୍ତ୍ରମୁଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁକୁନ୍ଦ, କେଉଁ ଶିଳ୍ପୀ ଝିଅ, ଯିଏ ଉତ୍ତମ ବଂଶଜ, ନିଜେ ବିବେକଶୀଳ, ସେ କିପରି ତୁମକୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିବ ନାହିଁ? ତୁମେ ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଜ୍ଞାନ, ବୟସ, ଧନ, ଏବଂ ମହିମାରେ ନିଜ ସମାନ ନିଜେ; ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା ନରସିଂହ। ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମକୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ଚୟନ କରିଛି; ମୋତେ ଗ୍ରହଣ କର, କାରଣ ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆତ୍ମସମର୍ପିତ।