ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚି, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ବସିଛନ୍ତି, ସେଠାରେ ସେ ଦ୍ଵନ୍ଦ୍ବ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ ଏକଥାର ଯବନମାନେ ଘିରିଥିବା ସହରକୁ ଫେରିଲେ, ତାଙ୍କର ବାର୍ବର ଶକ୍ତିକୁ ନିହତ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଡ୍ଵାରକାକୁ ଆଣିଲେ। ଏହି ଧନ ଗୋ ଓ ମନ୍ୟ ଦ୍ୱାରା ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉଦ୍ଦିପିତ କରିବାରେ, ଜରାସନ୍ଧ, ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା, ତାଙ୍କ ଏକୋଇ ତିନି ଅନ୍ୟାୟ ଦଳ ସହିତ ଆସିଗଲେ। ଶତ୍ରୁ ଦଳକୁ ତୀବ୍ର ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ, ମାନବୀୟ ଉପାୟ ଅନୁସରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଭାଗିଗଲେ। ଏହି ଭାଗିବା ସମୟରେ, ସେମାନେ ଏକାଉଁ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱରେ ଭୟହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ଦେଖାଉଥିବା କୌରବ ଭଳି, ପଦେପଦେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂରେ ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଇ ମାଧବଙ୍କୁ ଭାଗିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହସି, ତାଙ୍କ ରଥ ଦଳ ସହିତ ପଛକୁ ଧାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ସମ୍ପର୍କରେ ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ଅନେକ ଦୂର ଚାଲି, କ୍ଲାନ୍ତି ହେବାପରେ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣ ନାମକ ଏକ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼କୁ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ପାହାଡ଼ରେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ନମିଳିବାରେ, ରାଜା ଭାବିଲେ ସେମାନେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପାହାଡ଼କୁ ଚାରିପାଖରେ ଅଗ୍ନି ଦେଇ ଜଳାଇଦେଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇ ମାଧବ ତୀବ୍ର ଭାବେ ଜଳୁଥିବା ପାହାଡ଼ରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚତାରୁ ନିମ୍ନକୁ ଲାଫ ଦେଇ ଅବତରିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କ ଅନୁୟାୟୀଙ୍କୁ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ବ୍ୟାପକ ରକ୍ଷା ପାଇଥିବା ସମୁଦ୍ର ଘିରିଥିବା ଡ୍ଵାରକାକୁ ପୁନଃ ଫେରିଗଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ଅନେକ ଦଳ ସହିତ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ତାପରେ ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଯେଉଁ ଭଳି ପୂର୍ବରୁ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଜନ୍ମଦାତା ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ମାତା ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ, ହେ କୁରୁଶ୍ରେଷ୍ଠ। ଶାଲ୍ବ ଓ ଚେଦିର ମିତ୍ର ରାଜାମାନେକୁ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଅଧିକ୍ରମ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଖି ଆଗରେ, ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ନେକ୍ତର ନେଇଥିବା ଭଳି ନେଇଗଲେ। ରାଜା ପ୍ରସ୍ନ କଲେ: ଶୁଣିଛି, ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ପଦ୍ଧତିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କିପରି କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନେକୁ ଅଧିକ୍ରମ କରି, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କର ପବିତ୍ର କଥା, ମଧୁ ଭଳି ମିଠା, ଜଗତର ଦୂଷିତତାକୁ ଶୁଧ କରେ, ସଦା ନୂତନ, ଏବଂ ଜଣାଶୁଣା ଲୋକଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଅବିରାମ ଆନନ୍ଦ ଦେଇଥାଏ—ଏହି କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବ? ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ଏକ ବଡ଼ ରାଜା ଭୀଷ୍ମକ ଥିଲେ, ଭିଦର୍ଭର ନାଥ; ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ରୁକ୍ମମାଳୀ; ଏବଂ ତାଙ୍କର ଧର୍ମିକ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ମୁଖରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ବଳ, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର କଥା ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ପତି ଭାବିଲେ। କୃଷ୍ଣ, ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଉତ୍ତମ ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଜାଣି, ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଭାବିଲେ। ଘରବାଳି ରୁକ୍ମିଣୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କ ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରେ, ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳକୁ ବିବାହ କରାଇବା ଭାବିଲେ। ଏହି ଜାଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଭଲଭାବି ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କଠାରେ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଡ୍ଵାରକାକୁ ପହଁଚି, ଦ୍ୱାରପାଳମାନେ ଅନୁମତି ଦେଲେ, ଦେଖିଲେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୁରୁଷ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଛନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣକୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କ ନାଥ ତାଙ୍କ ସ୍ୱ ଆସନରୁ ଉଠି, ତାଙ୍କୁ ବସାଇ, ଦେବମାନେ ଦେବଙ୍କୁ ଯେପରି ଆଦର କରନ୍ତି, ସେପରି ଆଦର କଲେ। ଖାଇ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, କୃଷ୍ଣ, ଧର୍ମଜନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟ, ଆଗକୁ ଆସି, ତାଙ୍କ ପାଦ ସ୍ପର୍ଶ କରି, ସାଧୁ ଭାବେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ। "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ମାନେ ଆଦର କରୁଥିବା ତୁମର ଧର୍ମ କି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ଚାଲିଛି? ତୁମର ଚିତ୍ତ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହିଛି କି?" "ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯଦି ଯାହା ମିଳିଥାଏ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହି, ସ୍ୱ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହିଥାଏ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରେ।" "ଏକ ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଦେବ ମଧ୍ୟ ଜଗତରେ ଘୁଞ୍ଚିଯାଏ, କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ବ୍ୟକ୍ତି କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଃଖ ହୀନ ଶୟନ କରେ।" "ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡକୁ ତାଙ୍କୁ ନମାଇଏ, ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ଯାହା ମିଳିଥାଏ ତାହାରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମିକ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ମିତ୍ର, ନମ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ।" "ତୁମେ ଭଲ ଅଛ କି? ରାଜା ତାଙ୍କ ଅଧୀନରେ ବସିଥିବା ଜନମାନେ ଖୁସି ରହିଥିଲେ ମୋ ପାଇଁ ପ୍ରିୟ।" "ତୁମେ ବହୁ କଷ୍ଟ ଅତିକ୍ରମ କରି ଏଠାକୁ ଆସିଛ, ଏବେ ସମସ୍ତ କଥା କହ, ବିଶେଷ କରି ଯଦି କିଛି ଗୁପ୍ତ କଥା ଅଛି—ମୋ ପାଇଁ କି କରିବା ଉଚିତ?" ଏପରି ସମ୍ମାନ ଯୋଗାଇଥିବା ଲୀଳାମୟ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶ୍ନ ହେବା ପରେ, ବ୍ରାହ୍ମଣ ସମସ୍ତ କଥା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ କହିଲେ। ରୁକ୍ମିଣୀ କହିଲେ: "ହେ ଜଗତର ଶୋଭା, ତୁମର ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯେଉଁଗୁଣ ଶୁଣିଲେ ଦୁଃଖ ଦୂର ହୁଏ, ମୋ ମନ, ଲଜ୍ଜା ଭୁଲି, କାନ ଦ୍ୱାରା ତୁମେ ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି, ଏବଂ ତୁମର ରୂପ ଦେଖି, ଯାହା ଦେଖିଲେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଛି।" "ହେ ମୁକୁନ୍ଦ, କିଏ ଉତ୍ତମ ପରିବାରର ଯୋଗ୍ୟ କନ୍ୟା, ବିବେକଶୀଳ, ତୁମକୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହିବେ ନାହିଁ—ତୁମେ ଯେଉଁ ଲୋକରେ ସ୍ୱୟଂ ସମାନ, ବଂଶ, ଚରିତ୍ର, ରୂପ, ଜ୍ଞାନ, ଆୟୁ, ଧନ, କୀର୍ତ୍ତିରେ ସ୍ୱୟଂ ସମାନ, ଏବଂ ସମସ୍ତଙ୍କ ମନକୁ ଆନନ୍ଦ ଦେଉଥିବା, ହେ ପୁରୁଷସିଂହ?