ଏକ ସମୟର କଥା, ଏକ ମହାପୁରୁଷ ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ, ଦୃଢ଼ ସଙ୍କଳ୍ପ ଏବଂ ଅସକ୍ତି-ସନ୍ଦେହରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ, ନିଜ ମନକୁ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଁଚିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ବାସ କରନ୍ତି। ସେଠାରେ ସେ ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ସହି, ଶାନ୍ତ ମନେ ହରିଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ଉପାସନା କଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଯବନମାନେ ଘେରାଇଥିବା ସହରକୁ ପୁନଃ ଫେରିଲେ, ଏବଂ ତାଙ୍କର ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସମ୍ପଦ ନେଇ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ। ଗୋମାନ୍ୟ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ସହିତ ଏହି ସମ୍ପଦ ଯେତେବେଳେ ଆଣାଯାଉଥିଲା, ଏହି ସମୟରେ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଆଦେଶରେ ଜରାସନ୍ଧ, ଏକୋଣିଶ ପ୍ରହରୀ ସେନା ସହିତ, ଆସିପହଁଚିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନାକୁ ଦୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆଗେ ବଢ଼ୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ ମାନବ ଚଳନ ଅନୁସରି ଶୀଘ୍ର ଭାଗିଗଲେ। ସେମାନେ ବହୁ ସମ୍ପଦ ଛାଡ଼ି ଦେଲେ, ଦୃଢ଼ ହୃଦୟ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଭୀତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଏବଂ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂର ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଇଁଜଣଙ୍କୁ ଭାଗିଯାଉଥିବା ଦେଖି, ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ରଥ ବିଭାଗ ସହିତ ତାଲି ଦେଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କର ଏକାସ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିକୁ ଜାଣିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏମିତି ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଦୌଡ଼ି ଥକି ପଡ଼ି, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣା ପର୍ବତ ଉପରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସବୁବେଳେ ବର୍ଷା ହୁଏ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ଖୋଜିପାରିଲେ ନାହିଁବେଳେ, ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ସେମାନେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ଏବଂ ପର୍ବତକୁ ଚାରିପଟେ ଆଗୁନ ଲଗାଇଦେଲେ। ତେବେ, ଦୁଇଁଜଣ ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଜଳନ୍ତା ଢାଲାରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଉପରୁ ତଳକୁ ଲାଫି ନେଲେ। ଶତ୍ରୁ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଏହିପରେ ସେମାନେ ଏବଂ ଯଦୁବଂଶୀମାନେ ପୁନଃ ସମୁଦ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ପୁଡ଼ିଗଲେ, ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କର ବିପୁଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ ଆନର୍ତ୍ତର ମହାନ୍ୟ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ପୂର୍ବରୁ ଯେପରି ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ପ୍ରଭୁ ଗୋବିନ୍ଦ ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ମାତା ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ସେ ଶାଲ୍ବ ଓ ଚେଦିର ମିତ୍ର ରାଜାମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧୀନ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିସାମ୍ନାରେ, ଗରୁଡ଼ ଯେପରି ଅମୃତ ନେଇଯାଏ, ସେପରି ତାଙ୍କୁ ନେଇଗଲେ। ତା'ପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ଶୁଣିଛି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ସୁନ୍ଦରମୁଖୀ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ, କିପରି ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ କୃଷ୍ଣ ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଜିତି, ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ?" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର ଶୁଣିବାରେ କେଉଁଠି କେବେ ତୃପ୍ତି ମିଳେ? ଏହି କଥା ମଧୁର, ପବିତ୍ର, ସଦା ନୂତନ ଏବଂ ଶ୍ରବଣକୁ ଅମୃତ ଭଳି।" ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣୀ କହିଲେ: ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ ଭୀଷ୍ମକ, ଯିଏ ଭିଦର୍ଭର ଅଧିପତି ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶୋଭାମୟୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ବଡ଼ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତା'ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ତା'ପରେ ରୁକ୍ମବାହୁ, ତା'ପରେ ରୁକ୍ମକେଶ, ଏବଂ ତା'ପରେ ରୁକ୍ମମାଳି। ତାଙ୍କର ଧର୍ମାତ୍ମା ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କର ଶୋଭା, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତିର କଥା କହିଲେ, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ଚିନ୍ତା କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ଶୋଭା ଏବଂ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନେ ଧରିଲେ ଯେ ଏହି କନ୍ୟା ତାଙ୍କୁ ଯଥାଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ। ଯଦିଓ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମୀୟମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ସେ ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ଦେବାକୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଗଭୀର ଦୁଃଖିତ ହେଲେ। ଭଲଭାବେ ବିଚାର କରି, ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଁଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଅନୁମତିରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନ ଉପରେ ବସିଥିବା ଦେଖିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ନିଜ ସ୍ଥାନରୁ ଉଠି, ସେଉଁଠି ବସାଇ, ଦେବତାମାନେ ଯେପରି ନିଜକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ସମ୍ମାନ କଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିବା ପରେ, ଧର୍ମଜନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟଦାତା କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ନିକଟକୁ ଯାଇ, ପଦସ୍ପର୍ଶ କରି, ସ୍ନେହରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ବଡ଼ମାନେ ଯେଉଁ ଧର୍ମ ଦେଖନ୍ତି, ସେ ଭଳି ତୁମର ଧର୍ମ କି ଠିକ୍ ଚାଲିଛି? ତୁମ ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ?" "ଯେଉଁ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାହା ମିଳେ ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହନ୍ତି, ନିଜ କର୍ମରେ ଦୃଢ଼, ସେ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ କରନ୍ତି। ଦେବତାମାନଙ୍କ ଅଧିପତି ମଧ୍ୟ ଯଦି ଅସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ସେ ବହୁ ଲୋକରେ ଭ୍ରମଣ କରିଥାନ୍ତି; କିନ୍ତୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ଲୋକ କିଛି ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ବିଗ୍ନ ଶୟନ କରନ୍ତି।" "ମୁଁ ମୋ ମୁଣ୍ଡ ତା'ଠାରେ ଏକଥର ନମାଏ, ଯିଏ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ, ଧର୍ମିକ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମିତ୍ର, ନମ୍ର ଓ ଶାନ୍ତ।" "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସବୁ ଭଲ ତ? ଯେ ରାଜା ତାଙ୍କର ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ସୁଖୀ ରଖନ୍ତି, ସେ ମୋତେ ପ୍ରିୟ।" "ତୁମେ ଏଠାକୁ ଅନେକ ଦୁଃଖ ସହି ଆସିଛ, ସେଥିପାଇଁ ସବୁ କଥା କୁହ, ବିଶେଷକରି ଗୁପ୍ତ କିଛି ଥିଲେ—ମୋତେ କ'ଣ କରିବାକୁ ଚାହୁଁଛ?" ଏମିତି ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଦର ଓ ପ୍ରଶ୍ନକୁ ଶୁଣି, ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ସମସ୍ତ କଥା କହିଦେଲେ। ଏହା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କର ବାର୍ତ୍ତା ଥିଲା: "ହେ ଜଗତ୍ ସୋଭା, ତୁମ ଗୁଣ ଶୁଣି, ଯାହା ଶ୍ରବଣ କରି ଦୁଃଖ ଦୂରିଯାଏ, ମୋ ମନ ଲଜ୍ଜା ଛାଡ଼ି, ଶ୍ରବଣପଥରେ ତୁମେ ଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କରିଛ। ତୁମ ରୂପ ଦେଖି, ଯାହା ଦର୍ଶନ କରି ଚାହିଁଥିବା ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୁଏ, ମୋ ହୃଦୟ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଇଛ।