ହେ ରାଜା, ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହାନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କର ମନ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଆସା-ତୃଷ୍ଣା ସହିତ ପୁନିଥରେ ଉଦ୍ଧାରିତ ହୁଏ, ଯଦିଓ ସେମାନେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟରେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି। ତେଣୁ ତୁମେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କରି, ଏଇ ପୃଥିବୀରେ ଇଚ୍ଛାମତ ଘୁଞ୍ଚିବା—ମୋ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ତୁମେ ସଦା ରଖ। ଯୋଦ୍ଧାର ଧର୍ମରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିବା ବେଳେ ତୁମେ ଶିକାର ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ବଧ କରିଛ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟାରେ ମନ ଦେଇ, ମୋ ଶରଣାଗତ ହେଇ, ପାପକୁ ବିଦାୟ ଦେଉ। ଏହି ଜନ୍ମ ପରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦ୍ୱିଜ ହେବ, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କର ଉତ୍ତମ ବନ୍ଧୁ ହେବ, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋତେ ଲାଭ କରିବ। ଏପରି ଭାବେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ—ହେ ପ୍ରିୟ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇ ସେଇ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ଶିର ନମାଇଲେ ଏବଂ ଗୁହାର ମୁଖରୁ ବାହାରିଗଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ କଳିଯୁଗ ଆସିଯାଇଛି, ଲୋକମାନେ, ପଶୁ, ଔଷଧି, ଗଛ—ସମସ୍ତ ଛୋଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଏକାଗ୍ର, ଅସକ୍ତି ଓ ସନ୍ଦେହ ଶୂନ୍ୟ, ମନକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ନିବେଶ କରି, ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ପରେ ବଦରୀଆଶ୍ରମ—ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ଆଶ୍ରମ—ପହଁଚି, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ଭାବରେ ତପସ୍ୟା ଜରିଆରେ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏଠି ଦିଗରେ, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗରକୁ ପୁଣି ଫେରି, ମ୍ଲେଚ୍ଛ ସେନାକୁ ବଧ କଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯାଇଲେ। ଏହି ଧନ, ଗାଈ ଓ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଯିବା ସମୟରେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଜରାସନ୍ଧ—ତେଇଶଟି ସେନା ସହିତ—ଆସିପହଁଚିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦୃତ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଭାବେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ ମାନବୀୟ ଉପାୟ ଅନୁସରି, ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଗଲେ। ବହୁ ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟହୀନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ଭଳି ଦେଖାଉଥିବା, ଦୁଇଜଣ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ କମଳ ଚରଣରେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂରେ ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଗଲେ। ସେମାନଙ୍କୁ ପଳାଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ମଗଧର ସେନାପତି ରାଜା ହସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଚାରି ଦିଗରୁ ରଥ ଦଳ ସହିତ ଧାଉଥିଲେ, ତାଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନ ଥିଲେ। ଦୁଇ ଭାଇ ଦୂର ଦୌଡ଼ି, ଥକିଗଲେ, ଏବଂ ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣା ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ିଗଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ମିଳିଲା ନାହିଁ ବୋଲି ଭାବି, ମଗଧର ରାଜା ପର୍ବତକୁ ଚାରିଦିଗରୁ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ଏହାପରେ, ଦୁଇ ଭାଇ ତୁରନ୍ତ ଜଳନ୍ତା ପାହାଡ଼ରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ଶିଖରରୁ ନିମ୍ନଭୂମିକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଲେ। ଶତ୍ରୁମାନେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ସହଚରମାନେ ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ଯଦୁବଂଶର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁଣି ସମୁଦ୍ର-ସୁରକ୍ଷିତ ଦ୍ୱାରକାକୁ ଫେରିଗଲେ। ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଜଳିଗଲେ ବୋଲି ଭାବି, ମଗଧର ରାଜା ତାଙ୍କର ଏହି ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ, ଯେପରି ଆଗରୁ ଘୋଷିତ ହୋଇଥିଲା। ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ମଧ୍ୟ ବିଦର୍ଭର ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା, ଶ୍ରୀଙ୍କ ଜନନୀ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ, ତାଙ୍କ ନିଜ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଶାଲ୍ୱ ଓ ଚେଦିର ସହଯୋଗୀ ରାଜାମାନେ ଉପରେ ବଳପୂର୍ବକ ଜୟ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେଇଯିବା ପରି, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ନେଇଯାଇଥିଲେ। ତାପରେ ରାଜା ପୃଛିଲେ—ଶୁଣିଛି, ପ୍ରଭୁ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିବାହରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ—କିପରି ଅପାର ତେଜସ୍ବୀ କୃଷ୍ଣ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ? ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ମଧୁର ଓ ପବିତ୍ର ଲୀଳାକଥା ଶୁଣିବାରେ କେଉଁଠି ତୃପ୍ତି ମିଳେ? ଏହା ସଦା ନୂଆ, ମଧୁର, ଏବଂ ସଂସାରର ପାପକୁ ଦୂର କରେ; ଯେଉଁମାନେ ଏହାକୁ ଭଳି ଜାଣନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହାକୁ ପୁନିପୁନି ଶୁଣିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି। ଏପରି ଶ୍ରୀ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ—ବିଦର୍ଭର ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ। ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚପୁତ୍ର ଓ ଏକ ଅତି ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ବଡ଼ ଛୁଆ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ତାପରେ ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ଓ ରୁକ୍ମମାଳୀ; ତାଙ୍କର ସଦ୍ଗୁଣ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନେ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ପ୍ରାକ୍ରମ, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଗାଥା ଗାଇଥିବା ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜ ପତି ଭାବେ ମନେ କଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନରେ ଏହି କନ୍ୟାକୁ ନିଜ ପତ୍ନୀ କରିବାକୁ ନିଶ୍ଚୟ କଲେ। ଘରେ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆତ୍ମୀୟମାନେ ରୁକ୍ମିଣୀକୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଏହାକୁ ବାଧା ଦେଲେ ଏବଂ ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ବିବାହ ପାଇଁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହା ଜାଣି, ବିଦର୍ଭର କଳାନୟନୀ ରୁକ୍ମିଣୀ ଭୟାନକ ଦୁଃଖିତ ହେଲେ, ଚିନ୍ତା କରି, ଏକ ବିଶ୍ୱସ୍ତ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଦ୍ୱାରକାକୁ ପହଁଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରକୁ ଯାଇ, ସୁନା ରାଜସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱର କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ପ୍ରଭୁ ତାଙ୍କ ଆସନରୁ ଉଠି, ବସାଇଲେ, ସମ୍ମାନ କଲେ, ଯେପରି ଦେବତାମାନେ ନିଜକୁ ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି। ବ୍ରାହ୍ମଣ ଭୋଜନ କରି, ବିଶ୍ରାମ କରିଥିବା ବେଳେ, ଧର୍ମଜନଙ୍କର ଆଶ୍ରୟ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଗଲେ, ପଦସ୍ପର୍ଶ କଲେ ଏବଂ ଦୟା ସହିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ— "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣଶ୍ରେଷ୍ଠ, ବଡ଼ମାନ୍ୟଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଗୌରବ ପ୍ରାପ୍ତ ତୁମର ଧର୍ମ କେମିତି ଚାଲୁଛି? ତୁମର ମନ ସଦା ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ତୋ? ଯେବେ ଏକ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ଯାହା ଯାହା ମିଳେ ତାହିଁରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ରହେ, ନିଜ କର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଅଟୁଟ ରହେ, ସେ ସମସ୍ତ ଇଛା ପୂରଣ କରିପାରେ।