ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇ, ରାଜା ଭାଗୀରଥୀ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା, ଯେଉଁମାନେ ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସର୍ବଦା ପରିତ୍ୟାଗ କରିଛି। ମୁଁ ଆପଣଙ୍କୁ—ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନ୍ୟ ସ୍ୱରୂପ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷଙ୍କୁ—ଶରଣ ନେଉଛି। ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘଦିନ ଦୁଃଖ ଓ ଅନୁତାପରେ ଦগ୍ଧ ହୋଇଛି, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ମୋତେ କ୍ଳାନ୍ତ କରିଛନ୍ତି, ଶାନ୍ତି ମିଳିନାହିଁ। ଏହିପରି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ କିପରି ଆପଣଙ୍କ ପଦପଦ୍ମ ଶରଣକୁ ପହଞ୍ଚିଛି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଦୁର୍ବଳ, ଅଶରଣ; ମୋତେ ନିର୍ଭୟତା, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅନ୍ତୁ।” ତାହାପରେ ଭଗବାନ କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ମନ ପବିତ୍ର ଓ ଅଚଳ। ଦାନ ଦେଇ ଆମାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ତୁମେ ଚିତ୍ତ ଅବିଚଳ ରଖିଛ। ଏହି ପରୀକ୍ଷା ତୁମ ସଚେତନତା ଜାଣିବା ପାଇଁ ଥିଲା; କାରଣ, ଏକନିଷ୍ଠ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନ କେବେ ବର ଦେଇ ବି ଅଚଳ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଇଚ୍ଛା ମନ ଅବଶ୍ୟ ଉଠି ଆସେ। ତୁମେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ପୃଥିବୀରେ ଚାଲ। ମୋପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ତୁମେ ସଦା ରଖ। ଯଦ୍ୟପି ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀ ହନ୍ତନ୍ତୁ, ଶିକାର ଓ ଅନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟରେ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ମୋର ଶରଣ ନେଇ, ପାପ ପରିତ୍ୟାଗ କର। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ, ତୁମେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବା, ସମସ୍ତ ଜୀବଙ୍କ ମିତ୍ର ହେବା, ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋତେ ଲାଭ କରିବା।” ଏପରି ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ଲାଭ କରି, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କଲେ, ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୁହାମୁଖରୁ ବାହାରିଗଲେ। ସେ ମାନବ, ପଶୁ, ଔଷଧି, ଓ ଗଛମାନଙ୍କୁ ଦେଖି, କଳିଯୁଗ ଆସିଯାଇଛି ବୋଲି ଅନୁଭବ କଲେ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଦୃଢ଼, ଅସକ୍ତି ଓ ସନ୍ଦେହ ନ ଥିବା, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତ ଉପରେ ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେଠାରୁ ବଦରୀଆଶ୍ରମ—ନର ଓ ନାରାୟଣଙ୍କ ନିବାସସ୍ଥଳ—କୁ ଯାଇ, ସମସ୍ତ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏଠାରେ, ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ପୁନି ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗରକୁ ଯାଇ, ସେମାନଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଡ୍ୱାରକାକୁ ଆଣିଲେ। ଏହି ଧନ, ଗାଁଓ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଯିବାବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉତ୍ତେଜନାରେ ଜରାସନ୍ଧ—ବିଶାଳ ଏକୋଇଶି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନାସହିତ—ଆସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ଦୃତ ଗତିରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ, ମାନବ ରୀତିରେ, ଶୀଘ୍ର ପଳାଇଗଲେ। ଅପାର ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟହୀନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ଭାବରେ ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୂର ପଦଯାତ୍ରା କଲେ। ଏହିପରି ଦୁଇଜଣଙ୍କୁ ପଳାଇଯିବା ଦେଖି, ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହସିଲେ ଓ ତାଙ୍କୁ ଚରିଓଟ୍ ଦଳ ସହିତ ପଛୁଆଇଲେ, କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ସତ୍ୟ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାତ ରହିଲା। ଦୀର୍ଘ ଦୂର ଦୌଡ଼ି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣ ପର୍ବତରେ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ସବୁବେଳେ ବର୍ଷା ହୁଏ। ସେଠାରେ ତାଙ୍କର ଚିହ୍ନ ନ ମିଳିବାରୁ, ରାଜା ପର୍ବତଟିକୁ ଚାରିପଟେ ଅଗ୍ନି ଲଗାଇଲେ। ତେବେ, ଦୁଇଁଜଣ ଦୃତ ଗତିରେ ଜଳନ୍ତା ପାହାଡ଼ରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚତାରୁ ନେମ୍ନେ ଝାପ୍ସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ଦେଖିପାରିଲେ ନାହିଁ, ସେମାନେ ପୁନି ସାଗର ପାଳିତ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ମଗଧର ରାଜା ଭାବିଲେ ଯେ, ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଅଗ୍ନିରେ ଦଗ୍ଧ ହୋଇଛନ୍ତି, ଏବଂ ତାଙ୍କ ଅପାର ସେନା ସହିତ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଉପଦେଶରେ, ତାଙ୍କ ଝିଅ ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ, ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା, ଶ୍ରୀଙ୍କ ମାତା, ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଶାଲ୍ଵ ଓ ଚେଦି ମିତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ସାମ୍ନାରେ, ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେଇଯିବା ପରି, ସେ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ନେଇଯିଲେ। ତାପରେ ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, “କୁହାଯାଏ ଭଗବାନ କୃଷ୍ଣ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ଝିଅ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃପା କରି କୁହ, ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ଵ ଓ ଅନ୍ୟମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ, କିପରି ଏହି କନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ? କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଚରିତ୍ର କଥା ଶୁଣିବାରେ କେଉଁଠି ତୃପ୍ତି ମିଳେ? ସେହି କଥା ମଧୁ ପରି ମିଠା, ଭୂମିକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ସଦା ନୂତନ ଓ ଶୁଭ, ଯେଉଁମାନେ ଅନେକଥର ଶୁଣିଛନ୍ତି ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ।” ତେବେ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ସେ ବିଦର୍ଭ ଦେଶର ଶାସକ, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତି ସୁନ୍ଦର ଝିଅ ଥିଲେ। ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାଙ୍କ ପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ରୁକ୍ମମାଳୀ, ଓ ତାଙ୍କ ଧର୍ମନିଷ୍ଠା ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ବଳ, ଗୁଣ, ଏବଂ ଯଶସ୍ର ସ୍ତୁତି ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱାମୀ ଭାବେ ଭାବିଲେ। କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କର ବୁଦ୍ଧି, ଚରିତ୍ର, ରୂପ ଓ ଗୁଣ ଦେଖି, ମନରେ ତାଙ୍କୁ ଯୋଗ୍ୟ ପତ୍ନୀ ଭାବିଲେ। ଯଦ୍ୟପି ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ପରିବାର ତାଙ୍କୁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ଚାହାଁଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଭାଇ ରୁକ୍ମି, ଯିଏ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ, ଶିଶୁପାଳଙ୍କୁ ଚିନ୍ତା କଲେ। ଏହି ଖବର ଶୁଣି, ଶ୍ୟାମଳ-ନୟନାଳି ରୁକ୍ମିଣୀ ଅତ୍ୟନ୍ତ ବିଷଣ୍ଣ ହେଲେ, ଭଲଭାବେ ଭାବି, ଏକ ବିଶ୍ୱାସପାତ୍ର ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଶୀଘ୍ର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ପାଖକୁ ପଠାଇଲେ। ସେ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଡ୍ୱାରକାକୁ ପହଞ୍ଚି, ଦ୍ୱାରପାଳଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଭିତରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ସିଂହାସନରେ ବସିଥିବା ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଭକ୍ତବତ୍ସଳ ଭଗବାନ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେଖି, ସ୍ୱଯ଼ଂ ଉଠି, ସେଠାରେ ବସାଇ, ଦେବତାମାନେ ନିଜକୁ ଯେପରି ସମ୍ମାନ କରନ୍ତି, ସେପରି ଆଦର କଲେ।