ଏହି ସଂସାରରେ ଅନେକ ଜନ୍ମ ଜନ୍ମାନ୍ତର ଭ୍ରମଣ ପରେ, କେବଳ ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ପୁରୁଷ ମୋକ୍ଷ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ସେ ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଇଥାଏ। ଏହି ପବିତ୍ର ସଙ୍ଗ ହେଲେ, ସେଇ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ତୁମେ ସମସ୍ତଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ କରୁଥିବା ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ। ମୋ ପାଇଁ ଏହି ତୁମ ଅନୁଗ୍ରହ ଭାବିଛି ଯେ, ସଂଯୋଗବଶତଃ ରାଜ୍ୟପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ମୋ ମନରୁ ଅପସାରିତ ହୋଇଛି। ଏହି ଆସକ୍ତି ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ସନ୍ତମାନେ ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରିବା ପାଇଁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମ ଚରଣସେବା ଛାଡ଼ି ଆଉ କୌଣସି ଦାନ ମୁଁ ଚାହେଁ ନାହିଁ, କାରଣ ଏହି ସେବାକୁ ନିର୍ଧନମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତି ଆଶା କରନ୍ତି। ଯିଏ ମୋକ୍ଷଦାୟକ ତୁମକୁ ପୂଜିଛି, ସେ କେଉଁଠି ଆଉ କୌଣସି ଏମିତି ଦାନ ଚାହିବ ଯାହା ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧି ଦିଏ? ଏହିପରି ହେଉଥିବାରୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଆବଦ୍ଧ ସମସ୍ତ ଆଶାକୁ ତ୍ୟାଗ କରି, ମୁଁ ତୁମ ପାଖକୁ ଆସିଛି—ତୁମେ ନିର୍ମଳ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନ୍ୟ ମହାପୁରୁଷ। ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ, ଶୋକ, ଶତ୍ରୁ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଅଶାନ୍ତିରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ମୁଁ କିପରି କିପରି ତୁମ ପଦପଦ୍ମ ଶରଣକୁ ଆସିଛି, ହେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା। ମୋତେ ନିର୍ଭୟତା, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଶୋକରୁ ମୁକ୍ତି ଦେଇ ରକ୍ଷା କର, ହେ ନାଥ, ମୁଁ ଅସହାୟ। ତାପରେ ଭଗବାନ୍ କହିଲେ: ହେ ମହାରାଜ, ମହୀର ଶାସକ, ତୁମ ମନ ପବିତ୍ର ଓ ଶିଥିଲା, କାରଣ ଦାନ ଦେଇ ଲୋଭ ଦେଖାଯିବା ସତ୍ୱେ ମଧ୍ୟ ତୁମ ମନ ଆଶାରେ ଅଚଞ୍ଚଳ ରହିଛି। ତୁମକୁ ଦାନ ଦେଇ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତମାନଙ୍କର ମନ କଦାପି ଦାନ ଦ୍ୱାରା କମ୍ପିତ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ ଅଶାନ୍ତ ଏବଂ ଅଶେଷ ଆଶା ରହିଥାଏ, ତେଣୁ ପୁନି ପୁନି ମନ ଉଠିଯାଏ। ତୁମେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି, ଯେପରି ଇଚ୍ଛା, ପୃଥିବୀରେ ଘୁରିବା; ମୋ ପ୍ରତି ଅଚଳ ଭକ୍ତି ସଦା ରହୁ। କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଅନେକ ପ୍ରାଣୀକୁ ହନ୍ତାରୂପେ ମାରିଛ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ମୋ ଶରଣ ନେବା ଦ୍ୱାରା ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ତୁମ ପରେ ଜନ୍ମରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଦ୍ୱିଜରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସମସ୍ତ ଜୀବର ମିତ୍ର ହେବ, ଏବଂ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ। ଏପରେ ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏପରି ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅନୁଗ୍ରହ ପାଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣା କରି, ଶିର ନମାଇ, ଗୁହା ମୁଣ୍ଡ ରୁ ବିଦାୟ ନେଲେ। ସେ ଛୋଟ ମାନବ, ପଶୁ, ଔଷଧି ଓ ଗଛମାନେ ଦେଖି, ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଆସିଛି ବୁଝି, ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଚାଲିଗଲେ। ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅନୁଗଢ଼, ନିଶ୍ଚଳ ମନ, ଆସକ୍ତି ଓ ସନ୍ଦେହ ଶୂନ୍ୟ ହୋଇ, ସେ କୃଷ୍ଣକୁ ଧ୍ୟାନ କରି ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ବଦରୀ ଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ବାସ କରନ୍ତି, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ହରିଙ୍କୁ ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ପୂଜିଲେ। ଏଠାରେ ପ୍ରଭୁ ପୁନି ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗରକୁ ଫେରି, ଅସଭ୍ୟ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେମାନଙ୍କର ଧନ ଦ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଲେ। ଏହି ଧନ, ଗାଈ ଓ ମାନବମାନେ ସହିତ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ ଜରାସନ୍ଧ, ତେଇଶଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ଆସିଗଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆଗେଇଯାଉଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ ମନୁଷ୍ୟର ଭାବ ଧାରଣ କରି, ଶୀଘ୍ର ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଅନେକ ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଭୟଭୀତ ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, ଦୁଇଜଣ ନିଜର ପଦ୍ମପଦ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଯୋଜନା ଦୌଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ। ଦୁଇଜଣ କୁହୁଡ଼ି ଚାଲିଯିବା ଦେଖି, ମଗଧର ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ହସିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଅନୁସରଣ କଲେ, ତାଙ୍କର ନିଜ ଶକ୍ତି ଅଜ୍ଞାନରେ। ଅନେକ ଦୂର ଦୌଡ଼ି, କ୍ଲାନ୍ତ ହୋଇ, ସେମାନେ ପ୍ରବର୍ଷଣ ପର୍ବତର ଉଚ୍ଚ ଶିଖରକୁ ଚଢ଼ିଲେ, ଯେଉଁଠି ସଦା ବର୍ଷା ହୁଏ। ପର୍ବତରେ ତାଙ୍କର ପଦଚିହ୍ନ ନ ମିଳିଲାବେଳେ, ରାଜା ଭାବିଲେ ସେମାନେ ଲୁଚିଛନ୍ତି, ତେଣୁ ସେ ପ୍ରଦୀପ ଦ୍ୱାରା ପର୍ବତକୁ ସବୁଦିଗରୁ ଜ୍ୱାଳିଦେଲେ। ତାପରେ, ଦୁଇଜଣ ଦୃତ ଗତିରେ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ପର୍ବତ ଶିଖରରୁ ଦଶ ଯୋଜନା ଉଚ୍ଚ ତଳକୁ ଲାଫି ପଡ଼ିଗଲେ। ଶତ୍ରୁ ଓ ତାଙ୍କର ସେନା ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇ, ଯଦୁଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦୁଇଜଣ ପୁନି ସମୁଦ୍ରରେ ସୁରକ୍ଷିତ ନଗରକୁ ଫେରିଗଲେ। ବଳରାମ ଓ କେଶବ ଦହିଯାଇଛନ୍ତି ବୋଲି ଭାବି, ମଗଧର ରାଜା ତାଙ୍କର ବିଶାଳ ସେନା ନେଇ ମଗଧକୁ ଫେରିଗଲେ। ଆନର୍ତ୍ତର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ରାଜା ରୈବତ, ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଆଜ୍ଞାରେ, ତାଙ୍କର କନ୍ୟା ରୈବତୀଙ୍କୁ ବଳଦେବଙ୍କୁ ବିବାହ କରାଇଦେଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ, ପ୍ରଭୁ, ମଧ୍ୟ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ କନ୍ୟା ଓ ଶ୍ରୀଙ୍କ ଜନନୀ ବୈଦର୍ଭୀଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ସ୍ୱୟଂବରରେ ବିବାହ କଲେ। ଶାଲ୍ୱ ଓ ଚେଦି ସହ ମିଳିଥିବା ରାଜାମାନେ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବାବେଳେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିରେ, କୃଷ୍ଣ ଶକ୍ତିବଳରେ ସେମାନେ ଉପରେ ବିଜୟ ପାଇ, ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ଗରୁଡ଼ ଅମୃତ ନେବାପରି ନେଇଯାଇଥିଲେ। ତତ୍ପରେ ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: ଶୁଣାଯାଏ କି, ପ୍ରଭୁ ଭୀଷ୍ମକଙ୍କ ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କୁ ରାକ୍ଷସ ବିଧିରେ ବିବାହ କରିଥିଲେ। ମୁଁ ଜାଣିବାକୁ ଚାହେଁ କିପରି କୃଷ୍ଣ, ଅପାର ତେଜସ୍ୱୀ, ଜରାସନ୍ଧ, ଶାଲ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟମାନେଙ୍କୁ ଜୟ କରି, ସେଇ କନ୍ୟାକୁ ବିବାହ କଲେ। ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ଲୀଳା କଥା ଶୁଣିବାରେ କିଏ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରିବ? ଏହି କଥାମାନେ ମଧୁର, ପବିତ୍ର, ସଦା ନୂତନ, ଜଗତର ମଳିନତାକୁ ଦୂର କରେ, ଏବଂ ଶ୍ରବଣକୁ ଅତି ଆନନ୍ଦଦାୟକ। ତାପରେ ବାଦରାୟଣ କହିଲେ: ଭୀଷ୍ମକ ନାମକ ଏକ ମହାନ ରାଜା ଥିଲେ, ଯିଏ ଭିଦର୍ଭ ଦେଶର ଅଧିପତି, ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚ ପୁଅ ଓ ଏକ ଅତି ରୂପବତୀ କନ୍ୟା ଥିଲେ। ପ୍ରଥମ ପୁଅ ଥିଲେ ରୁକ୍ମି, ତାପରେ ରୁକ୍ମରଥ, ତାପରେ ରୁକ୍ମବାହୁ, ରୁକ୍ମକେଶ, ରୁକ୍ମମାଳୀ; ତାଙ୍କର ଧର୍ମନିଷ୍ଠ ଭଉଣୀ ଥିଲେ ରୁକ୍ମିଣୀ। ଘରକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଠାରୁ ମୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ରୂପ, ପ୍ରଭାବ, ଗୁଣ ଓ କୀର୍ତ୍ତି ଶୁଣି, ରୁକ୍ମିଣୀ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟ ବର ଭାବିଲେ।