କଳନେମି, କଂସ, ପ୍ରଲମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ପୂର୍ବରୁ ନିହତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଏହି ଯବନ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ତୁମ ଭୟଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ପଡ଼ି, ଦଗ୍ଧ ହୋଇଯାଇଛି। ମୁଁ ଏହି ଗୁହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ, ତୁମ ଉପକାର କରିବାକୁ ଆସିଛି, କାରଣ ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଉପାସନା କରିଥିଲା, ଏବଂ ମୁଁ ମୋ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅତି ଆଶ୍ରୟ ଦେଉଛି। ଏବେ, ରାଜର୍ଷି, ତୁମେ ଯେଉଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଚାହୁଁଛ, ମୁଁ ସେଗୁଡ଼ିକ ଦେଉଛି। ଯିଏ ମୋ ଦୟା ପାଇଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହୁଏନି। ଏପରି ଶ୍ରୀହରିଙ୍କ କଥା ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଶିର ନମାଇଲେ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପରିଚୟ କରିଲେ ଏବଂ ଗର୍ଗ ଋଷିଙ୍କ ଉପଦେଶ ସ୍ମରଣ କଲେ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ, “ପ୍ରଭୁ, ଲୋକମାନେ ତୁମ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତୁମେ ଦୁଃଖ ଦେଉଛ ଭାବି, ତୁମ ପୂଜା କରନ୍ତିନାହିଁ। ସେମାନେ ଶୁଖ ଚାହିଁ, ଘର, ଜନାନୀ, ପୁରୁଷ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜଡ ସମ୍ପର୍କରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ଭ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି। “ହେ ନିର୍ମଳ, ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଦେହ ମିଳିଲାପରେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି କେହି ତୁମ ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରନ୍ତିନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଭ୍ରମିତ ମନ ଦ୍ୱାରା ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଅନ୍ଧକୂପକୁ ପଡ଼ି, ପଶୁ ପରି ଦୁଃଖ ପାଏ। ଅଜୟ, ମୋର ସମୟ ରାଜସିକ ଶ୍ରୀରେ ମତ୍ତ ହୋଇ, ପୁତ୍ର, ପତ୍ନୀ, ଧନ ଓ ସମ୍ପତ୍ତିରେ ଆସକ୍ତି ଓ ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ଅନ୍ତର୍ଗତ ହୋଇ ଅର୍ଥହୀନ ଭାବେ କଟିଗଲା। “ମାଟିର ଘଡ଼ା ସମାନ ଏହି ଦେହରେ ମୁଁ ‘ନରପତି’ ଭାବେ ବସି, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ଓ ଚେଲା-ଚାଟିକୁ ନେଇ, ମହା ଗର୍ବରେ ପୃଥିବୀ ଘୂରିଥିଲି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଗଣନା କରୁନଥିଲି। ମତ୍ତ ହୋଇ, ଆଗକୁ କଣ କରିବି, କଣ ମିଳିବ, ଏହି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ଥିଲି, ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖ ପ୍ରତି ଲୋଭ ବଢ଼ୁଥିଲା। କିନ୍ତୁ, ମୃତ୍ୟୁ, ତୁମେ ଅଚିନ୍ତିତ ଭାବେ ଏମିତି ଆସ, ଯେପରି ଅଜଗର ଉନ୍ମୁକ୍ତ ଛିଦ୍ରକୁ ଚାଟିଯାଏ। “ଏକଥା ସମୟରେ, ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ ଓ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀରେ ବସି, ଲୋକମାନେ ମୋତେ ‘ନରପତି’ ବୋଲି କହୁଥିଲେ; କିନ୍ତୁ କାଳର ଅଟୁଟ ଶକ୍ତିରେ ଏହି ଦେହ ଅବଶେଷରେ ବିଷ୍ଟା, କୀଟ ବା ଭସ୍ମ ହୋଇଯାଏ। ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି, ପୃଥିବୀପରି ମହତ୍ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, ଅନ୍ୟ ରାଜାଙ୍କ ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ମନୁଷ୍ୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ଖେଳନା ପରି ଗୃହସୁଖରେ ଲିନ ହୋଇଯାଏ। “ଯେଉଁମାନେ କର୍ମ କରନ୍ତି, ତପସ୍ୟାରେ ଅଟୁଟ ଅଛନ୍ତି, ଭୋଗ ଛାଡ଼ି ଦାନ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ‘ମୁଁ ରାଜା ହେବି’ ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି, ଏବଂ ତୃଷ୍ଣା ବଢ଼ିଥାଏ, କିନ୍ତୁ କେବେ ଶାନ୍ତି ପାଆନ୍ତିନାହିଁ। ପ୍ରଭୁ, ଯେତେବେଳେ ଜନ୍ମମୃତ୍ୟୁର ଚକ୍ରରେ ଘୁରି ମୁକ୍ତି ଲଭିଥାଏ, ସେତେବେଳେ ସତ୍ସଙ୍ଗ ମିଳିଥାଏ; ଏବଂ ସେଠାରେ ତୁମ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। “ପ୍ରଭୁ, ମୋ ପାଇଁ ଏହି ତୁମ ଦୟା ଯେ, ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଅପେକ୍ଷାତୀତ ହୋଇଯାଇଛି—ଯାହା ପାଇଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଜଙ୍ଗଲକୁ ଯିବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ଏବଂ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମି ତ୍ୟାଗ କରନ୍ତି। ଏହି ଦେହରେ ଅନ୍ୟ କିଛି ଆଶୀର୍ବାଦ ମୁଁ ଚାହୁଁନାହିଁ, ମୋ ଏକମାତ୍ର ଆଗ୍ରହ ତୁମ ପଦସେବାରେ; କାରଣ ମୁକ୍ତି ଦେଇଥିବା ତୁମକୁ ପୂଜି, ଆତ୍ମାକୁ ବାନ୍ଧି ଦେଉଥିବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଆଶୀର୍ବାଦ କିଏ ଚାହିବ? “ତେଣୁ, ପ୍ରଭୁ, ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ସମସ୍ତ ଆଶା ଛାଡ଼ି, ମୁଁ ତୁମେ ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନ୍ୟ ପରମେଶ୍ୱରଙ୍କ ଶରଣ ନେଇଛି। ଏଠାରେ ଦୁଃଖ ଓ ଅନୁତାପରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦ୍ୱାରା ଦୁଃଖିତ ହୋଇ, ତୃଷ୍ଣା ଓ ଶତ୍ରୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଦମିତ ହୋଇ, ଶାନ୍ତି ପାଇନଥିବା ମୁଁ କିଛିପରି ତୁମ ଚରଣକମଳରେ ଆସିଛି, ହେ ପରମାତ୍ମା, ମୋତେ ନିର୍ଭୟତା, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖର ମୁକ୍ତି ଦିଅ।" ଏପରି ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଭକ୍ତି ଓ ଅନୁରାଗ ଦେଖି, ଭଗବାନ କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ଦୃଢ଼, କାରଣ ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଲି ମଧ୍ୟ ତୁମେ ଆଶାରେ ଭ୍ରମିତ ହେଲ ନାହିଁ। ମୁଁ ଆଶୀର୍ବାଦ ଦେଇ ତୁମ ଚେତନାକୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲି, କିନ୍ତୁ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନ କେବେ ଆଶୀର୍ବାଦରେ ଅଚଳ ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନେ ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରୟାସରେ ମନକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ, ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଶା ଅବିକଳ ରହିଥାଏ। “ତୁମେ ଚାହିଲେ ପୃଥିବୀରେ ଯେଉଁଠି ଚାହଁ, ଘୁରିପାର, ମନକୁ ମୋ ଉପରେ ଏକାଗ୍ର କର। ମୋ ପ୍ରତି ଅବିଚଳ ଭକ୍ତି ଅବିଚଳ ରହୁ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଓ ଅନ୍ୟ କ୍ଷତ୍ରିୟ କର୍ମରେ ତୁମେ ଜୀବ ହତ୍ୟା କରିଛ; କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ମୋ ଶରଣ ନେଇ, ପାପ ତ୍ୟାଗ କର। ଏହି ଜନ୍ମ ପରେ, ହେ ରାଜା, ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କର ମିତ୍ର ହେବ, ଏବଂ ଅବଶେଷରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ, “ଏପରି ଭାବେ କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଦୟା ପାଇ, ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁବଂଶୀ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ତାଙ୍କୁ ପରିକ୍ରମା କରି, ଶିର ନମାଇ, ଗୁହାର ମୁଖ ଛାଡ଼ି ବାହାରିଲେ। ସେ ଦେଖିଲେ, ଲୋକ, ପଶୁ, ଔଷଧି ଓ ଗଛମାନେ ଅତି ଛୋଟ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି, ଏବଂ କଳିଯୁଗ ଆସିଯାଇଛି। ତେଣୁ ସେ ଉତ୍ତର ଦିଗକୁ ଯାଇଲେ। ତପସ୍ୟା ଓ ଶ୍ରଦ୍ଧାରେ ଅଟୁଟ ହୋଇ, ଆସକ୍ତି ଓ ସନ୍ଦେହ ଛାଡ଼ି, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ଉପରେ ମନ ଏକାଗ୍ର କରି, ସେ ଗନ୍ଧମାଦନ ପର୍ବତରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ସେଠାରୁ ବଦରୀଆଶ୍ରମକୁ ପହଞ୍ଚି, ଯେଉଁଠାରେ ନର ଓ ନାରାୟଣ ବସିଥିଲେ, ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସହି, ଶାନ୍ତ ହୋଇ, ତପସ୍ୟା ଦ୍ୱାରା ହରିଙ୍କୁ ଉପାସନା କଲେ। ଏପରେ, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଯବନମାନେ ଘେରିଥିବା ନଗରକୁ ଫେରି, ସେମାନଙ୍କ ସେନାକୁ ବିଧ୍ୱଂସ କରି, ସେମାନଙ୍କ ଧନ ଡ୍ୱାରକାକୁ ନେଇଯାଇଲେ। ଏହି ଧନ, ଗାଁ ଓ ଲୋକମାନେ ସହିତ ଯାଉଥିବା ବେଳେ, ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କ ଉଦ୍ଦୀପନାରେ ଜରାସନ୍ଧ, ଏକୋଇଶଟି ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ ଆସିଲେ। ଶତ୍ରୁ ସେନା ତୀବ୍ର ଗତିରେ ଆସୁଥିବା ଦେଖି, ଦୁଇ ମାଧବ ମନୁଷ୍ୟ ଚଳନ ଅନୁସରି, ତୁରନ୍ତ ପଳାଇଲେ। ଅଧିକ ଧନ ଛାଡ଼ି, ଭୟଭୀତ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ନିର୍ଭୟ ଭାବେ ଦୁଇଜଣ ଅନେକ ଯୋଜନା ପଦେ ପଦେ ଚାଲିଗଲେ।