ଏହି ଘଟଣାରେ, ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଲିପ୍ତ ଥିବା ଯେଉଁ ଯବନ, ସେ ନିଜ ଦୁଷ୍କୃତିରେ ନିଜେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ଏହା ପରେ, ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ବିଜୟୀ ଏବଂ ପ୍ରଶଂସିତ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ଦର୍ଶନ ହେଲା। ତାଙ୍କର ତେଜ ଏତେ ଅସହ୍ୟ ଥିଲା ଯେ, ସେଠାରେ ଥିବା କେହି ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଠିକ୍ ଭାବେ ଦେଖିପାରୁନଥିଲେ। ସେଠାରେ ଉପସ୍ଥିତ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀ ଜନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଗରିମାର ଯୋଗ୍ୟ ଥିଲେ। ତାପରେ ରାଜାଙ୍କ ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ହସି ହସି ତାଙ୍କର ମେଘ ଗର୍ଜନ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ—“ମୋର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନାମ ଅସଂଖ୍ୟ। ଏମିତି ଅନେକ ଯେ, ମୁଁ ନିଜେ ମଧ୍ୟ ତାହାକୁ ଗଣନା କରିପାରେନି। କେବଳ ମୁଁ କେତେବେଳେ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି ବୋଲି ଚିନ୍ତା କରେ, କିନ୍ତୁ ମୋର ଜନ୍ମ କୌଣସି ଗୁଣ, କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନାମ ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୁଏନାହିଁ। ମୋର ଜନ୍ମ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି କାଳକୁ ବ୍ୟାପିଛି; ମହାମୁନିମାନେ ଯେପରି ତାହାକୁ ଅନୁସରଣ କରିଲେ ମଧ୍ୟ, କେବେ ତାହାର ଶେଷ ପାଉନାହାନ୍ତି। ତଥାପି, ଏବେ ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନ ଜନ୍ମ ସଂପର୍କରେ ଶୁଣ, ଯାହା ପାଇଁ ବ୍ରହ୍ମା ବହୁଦିନ ତଳେ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ମୋତେ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ଓ ଅସୁରମାନେ ନାଶ କରିବାପାଇଁ, ମୁଁ ଯଦୁବଂଶରେ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଘରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି; ଲୋକମାନେ ମୋତେ ବସୁଦେବ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି। କାଳନେମି, କଂସ, ପ୍ରଲମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ନାଶ ହୋଇଛନ୍ତି; ଏହି ଯବନ ମଧ୍ୟ, ରାଜା, ତୁମ ଦୃଢ଼ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲା। ମୁଁ ଏହି ଗୁହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି, ତୁମେ ପୂର୍ବେ ମୋତେ ବହୁ ଭାବେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲେ, ଏବଂ ମୁଁ ମୋର ଭକ୍ତଙ୍କୁ ସଦା ଭଲ ପାଏ। ଏବେ ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହୁଁଛ, ଦୟାକରି ଚୟନ କର; ମୋର କୃପା ଯାହା ଉପରେ ରହିଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖିତ ହେବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ।” ଏମିତି କଥା ଶୁଣି, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଛନ୍ତି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆନନ୍ଦିତ ହୋଇ, ନାରାୟଣଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗର୍ଗ ମୁନିଙ୍କ ଦେଇଥିବା ଶବ୍ଦକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ଏବଂ ସେ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ମାନବମାନେ ତୁମ ମାୟାରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ତୁମ ପୂଜା କରନ୍ତିନାହିଁ; ଦୁଃଖ ଦେଖି, ସେମାନେ ସୁଖ ଦେଖିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି, ଗୃହ, ନାରୀ, ପୁରୁଷ ଓ ପ୍ରେମରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ, ମୋହିତ ହୋଇଯାନ୍ତି। ଏଠାରେ ଜନ୍ମ ମିଳିଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ମାନବ ଦେହ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ନିଜ ମନ ଭ୍ରାନ୍ତିକୁ ଛାଡ଼ି, ତୁମର ପଦପଦ୍ମର ସେବା କରୁନାହିଁ, ତେବେ ସେ ଜଣେ ପଶୁ ପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର କୁଆଁରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ହେ ଅଜୟ, ମୋର ସମୟ ରାଜସିଂହାସନ ଓ ଆଶ୍ରୟରେ ମୃଗତୃଷ୍ଣାରେ ଅନର୍ଥକ ଚାଲିଗଲା; ପୁଅ, ଜଣେ, ଧନ, ସମ୍ପତ୍ତି ଓ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଶ୍ରୟରେ ମୋହିତ ହୋଇ, ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ପୀଡ଼ିତ ହେଲି। ଏହି ମାଟିର ମଟକା ପରି ଦେହରେ ରହି, ମୁଁ ରାଜା ଭାବରେ ଅନେକ ରଥ, ହାଥୀ, ଘୋଡ଼ା, ସେନା ଓ ପରିଚାରକମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘିରିଯାଇ, ଏହି ପୃଥିବୀରେ ଗର୍ବରେ ଘୁରୁଥିଲି, କେହିଁକୁ ଗଣନା କରୁନଥିଲି। ମୁଁ ମଦରେ ମତ୍ତ, ଏହି କରିବି, ସେହି କରିବି ବୋଲି ଚିନ୍ତାରେ ଲିନ ଥିଲି; ଲୋଭ ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ ସୁଖରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇଥିଲି। କିନ୍ତୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ତୁମେ ଅଚଞ୍ଚଳ ଥିଲା, ହଠାତ୍ ମୃତ୍ୟୁ ଏକ ସାପ ଭଳି ଏସି, ଏହି ମୂଷିକ ଗୁହାକୁ ଚାଟି ଦେଲା। ଏକ ଦିନ ମୁଁ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ରଥ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାଥୀ ଉପରେ ବସି, 'ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ରାଜା' ବୋଲି ଚିହ୍ନିତ ହେଉଥିଲି; କିନ୍ତୁ, କାଳର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ଏହି ଦେହ ଶେଷରେ ମଳ, କୀଟ କିମ୍ବା ଭସ୍ମ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୁଏ। ଦିଗ୍ବିଜୟ କରି, ପୃଥିବୀ ସମାନ ଦେହ ଧାରଣ କରି, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ଦ୍ୱାରା ସମ୍ମାନିତ ହୋଇ, ଚମତ୍କାରିକ ରାଜସିଂହାସନରେ ବସି, ମନୁଷ୍ୟ ଏକ ଖେଳନା ପରି ନାରୀମାନେ ଦ୍ୱାରା ଗୃହସୁଖରେ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଯାଏ, ପଶୁ ପରି ତାଙ୍କର ଖେଳର ଉପକରଣ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁ ମନୁଷ୍ୟ କର୍ମ କରେ, ତପସ୍ୟାରେ ଦୃଢ଼ ଥାଏ, ଭୋଗ ତ୍ୟାଗ କରି, ଦାନ ଦେଇଥାଏ, ସେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଚାହେ—'ମୁଁ ରାଜା ହେବି', ଏବଂ ଏହି ତୃଷ୍ଣା ବଢ଼ି ଚାଲିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ସେ କେବେ ଖୁସି ହୁଏନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ଭ୍ରମଣ କରି, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ମନୁଷ୍ୟ ମୋକ୍ଷ ପାଏ, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେତେବେଳେ ହିଁ ତାଙ୍କୁ ସଜ୍ଜନଙ୍କ ସଙ୍ଗ ମିଳେ; ଏହି ସଙ୍ଗ ହେଲେ ସାଥି ସାଥି ତୁମ ପ୍ରତି ଭକ୍ତି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ। ଏହି ରାଜ୍ୟ ପ୍ରତି ଆସକ୍ତି ଅପେକ୍ଷା ହଟିଯିବାକୁ ମୁଁ ତୁମ କୃପା ବୋଲି ଭାବୁଛି—ଏହି ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ ମହାତ୍ମାମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଜମି ତ୍ୟାଗ କରି ଅରଣ୍ୟକୁ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ତୁମ ପଦସେବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବର ଚାହୁଁନାହିଁ, ଯାହା ନିର୍ଧନମାନେ ମଧ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆଶା କରନ୍ତି; ଯେଉଁଠାରେ ତୁମେ ମୋକ୍ଷ ଦେଉଛ, ସେଉଁଠି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବନ୍ଧନକାରୀ ବର କେଉଁଠି ଚାହିବି? ତେଣୁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ରଜ, ତମ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ଆଶ୍ରିତ ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ନିର୍ଗୁଣ, ଶୁଦ୍ଧ ଚେତନ ତୁମ ଚରଣ ଶରଣ ନେଉଛି। ଏଠାରେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦୁଃଖ ଓ ଦୁଃଖବୋଧରେ ଦଗ୍ଧ, ଶତ୍ରୁ—ତୃଷ୍ଣା ଆଦି ଦ୍ୱାରା ପୀଡ଼ିତ, ଶାନ୍ତି ନ ମିଳି, ଏମିତି ଅବସ୍ଥାରେ ମୁଁ ତୁମ ପଦପଦ୍ମକୁ ଆଶ୍ରୟ କରିଛି; ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୋତେ ନିର୍ଭୟତା, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖରୁ ମୁକ୍ତି ଦିଅ, କାରଣ ମୁଁ ଅଶରଣ।” ପ୍ରଭୁ ହସି କହିଲେ, “ହେ ମହାରାଜ, ତୁମ ମନ ପବିତ୍ର ଏବଂ ଦୃଢ଼; ବର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଲି ବି, ତୁମ ମନେ କୌଣସି ଆଶା ଉପଜିଲାନି। ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ତୁମ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତିର ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ହେଲା; ଯେଉଁମାନେ ଏକାଗ୍ର ଭକ୍ତି ରଖନ୍ତି, ସେମାନେ କୌଣସି ବର ଦେଲେ ମଧ୍ୟ ଚଞ୍ଚଳ ହୁଅନାହାନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ ଅଭ୍ୟାସ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଆଶା ଅବିକଳ ଥାଏ, ପ୍ରାଣାୟାମ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁନି ଉଦ୍ଭବ ହୁଏ।