ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ନରଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଆମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର କ୍ଷତ୍ରିୟ। ମୁଁ ୟୁବନାଶ୍ୱର ପୁତ୍ର ମୁଚୁକୁନ୍ଦ। ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜାଗ୍ରତ ରହିବାରୁ ମୋର ଇନ୍ଦ୍ରିୟଗୁଡ଼ିକ ଶିଥିଳ ହୋଇଯାଇଥିଲା, ମୁଁ ଏଠି ଏକାକି ଘୁମେଇଥିଲି, ତାକୁ ଆଜି କେହି ମୋତେ ଜଗାଇଦେଲେ। ଯିଏ ମୋତେ ଜଗାଇଥିଲେ, ସେ ନିଜ ଦୁଷ୍ଟତାରେ ଏଠାରେ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ତା'ପରେ ଆପଣ, ଶତ୍ରୁ ଦମନରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଏଠାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହେଲେ। ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରଭା ଏତେ ତୀବ୍ର ଯେ, ଆମେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ। ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦେହଧାରୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂଜ୍ୟ।" ରାଜାଙ୍କ ଏହି କଥା ଶୁଣି, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା ପ୍ରଭୁ ହସିବା ସହିତ, ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ସ୍ୱରରେ କହିଲେ, "ମୋର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନାମ ଅନେକ, ହେ ବନ୍ଧୁ। ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିପାରିବିନାହିଁ, କାରଣ ସେଗୁଡ଼ିକ ଅସୀମ। କେତେବେଳେ ମୁଁ ମହାପୁରୁଷମାନଙ୍କ ସହ ଭୂମିରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲି, କିନ୍ତୁ ମୋର ଜନ୍ମ କିମ୍ବା କାର୍ଯ୍ୟ କିମ୍ବା ନାମ କୌଣସି ଗୁଣ ଦ୍ୱାରା ବିବେଚିତ ନୁହେଁ। ମୋର ଜନ୍ମ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ତିନି କାଳରେ ବ୍ୟାପ୍ତ; ବଡ଼ ବଡ଼ ଋଷିମାନେ ଚେଷ୍ଟା କଲେ ମଧ୍ୟ, ସେଗୁଡ଼ିକର ଶେଷକୁ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତିନାହିଁ। ତଥାପି, ଏବେ ମୋର ବର୍ତ୍ତମାନ ଜନ୍ମ ବିଷୟରେ ଶୁଣ, କାରଣ ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ମୁଁ ଧର୍ମର ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆସିଛି। ପୃଥିବୀର ଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ଅସୁରମାନଙ୍କ ନାଶ କରିବାକୁ, ମୁଁ ଅନକଦୁନ୍ଦୁଭିଙ୍କ ଘରେ, ଯଦୁବଂଶରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଛି। ଲୋକେ ମୋତେ ବସୁଦେବ, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁତ୍ର ବୋଲି କହନ୍ତି। କାଳନେମି, କଂସ, ପ୍ରଲମ୍ବ ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁଷ୍ଟମାନେ ଦୂର୍ବଳ ହୋଇଗଲେ; ଏହି ଯୱନ ମଧ୍ୟ ତୁମ ଦୃଷ୍ଟିରେ ଭସ୍ମ ହେଲା। ମୁଁ ଏହି ଗୁହାକୁ ତୁମ ପାଇଁ ଆସିଛି, ପୂର୍ବରୁ ତୁମେ ମୋତେ ଅନେକ ଭାବରେ ପ୍ରାର୍ଥନା କରିଥିଲ। ମୁଁ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରିୟ। ଏବେ ତୁମେ ଯେଉଁ ବର ଚାହୁଁଛ, ମୋତେ କୁହ; ମୋର କୃପା ଯାହା ଉପରେ ଥାଏ, ସେ କେବେ ଦୁଃଖୀ ହୁଏନାହିଁ।" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: ଏଭଳି କଥା ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଆନନ୍ଦରେ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କଲେ, ତାଙ୍କୁ ନାରାୟଣ ବୋଲି ଚିହ୍ନିଲେ, ଏବଂ ଗର୍ଗଙ୍କ ଶବ୍ଦକୁ ସ୍ମରଣ କଲେ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ କହିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣଙ୍କ ମାୟାରେ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମୋହିତ, ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜା କରନ୍ତିନାହିଁ, କେବଳ ଦୁଃଖକୁ ଦେଖିଥାନ୍ତି। ସେମାନେ ସୁଖ ଆଶାରେ ଗୃହ, ସ୍ତ୍ରୀ, ପୁରୁଷ ଓ ଆସକ୍ତିରେ ବଂଧିଯାନ୍ତି। ଏଠି ଦୁର୍ଲଭ ମନୁଷ୍ୟ ଜନ୍ମ ମିଳିଲା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଶରୀର ସ୍ୱସ୍ଥ ଓ ଅସୁବିଧା ବିନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ଯଦି ଭ୍ରାନ୍ତି ମନରେ ଆପଣଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମର ସେବା କରୁନାହିଁ, ତେବେ ସେ ପଶୁ ପରି ଗୃହସ୍ଥ ଜୀବନର ଅନ୍ଧକୂପରେ ପଡ଼ିଯାଏ। ହେ ଅଜୟ, ମୋର ସମୟ ରାଜ୍ୟ ଆଡମ୍ବରରେ, ପରିବାର, ଧନ, ଭୋଗ ଓ ଅନେକ ଚିନ୍ତାରେ ବ୍ୟର୍ଥ ହୋଇଗଲା। ଏହି ମାଟିର ଘଡ଼ା ପରି ଶରୀରରେ ‘ନରପତି’ ଭାବରେ ବସି, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ସେନା ଓ ଅନୁଚରମାନେ ସହ ମହା ଅହଂକାରରେ ଭୂମିରେ ଘୁରିଥିଲି, ଅନ୍ୟ କାହାକୁ ଗଣନା କରୁନଥିଲି। ମୁଁ ଅନେକ ଭୋଗ ଏବଂ ଲୋଭରେ ଲିନ ଥିଲି, ଯାହା ଦିନକୁ ଦିନ ବଢ଼ୁଥିଲା; କିନ୍ତୁ ଏହି ମଧ୍ୟରେ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୃତ୍ୟୁ ଅଚାନକ ଏସି, ଚୁହାର ବିଲକୁ ଚାଟୁଥିବା ସାପ ପରି, ସମସ୍ତ ଭୋଗକୁ ଶେଷ କରିଦେଇଥାଏ। କେବେ ମୁଁ ସୁନାର ରଥ କିମ୍ବା ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହାତୀରେ ଚଢ଼ି ‘ନରପତି’ ବୋଲି ଡାକାଯାଉଥିଲି, ତାହା ସମୟର ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଚକ୍ରରେ ଏହି ଶରୀର ମଳ, କୀଟ କିମ୍ବା ଭସ୍ମରେ ପରିଣତ ହୁଏ। ସମସ୍ତ ଦିଗ ଜୟ କରି, ପୃଥିବୀ ପରି ବଡ଼ ଆକାର ଧାରଣ କରି, ରତ୍ନମୟ ସିଂହାସନରେ ବସି, ଅନ୍ୟ ରାଜାମାନେ ପୂଜା କରୁଥିବା ବେଳେ ମଧ୍ୟ, ଏକ ବସ୍ତୁର ଖେଳନା ପରି ଗୃହ ରମଣୀମାନଙ୍କ ଭୋଗରେ ବ୍ୟସ୍ତ ହୋଇଯାଏ। ଯେଉଁମାନେ ତ୍ୟାଗ, ଦାନ ଓ ତପସ୍ୟା କରନ୍ତି, ସେମାନେ ମଧ୍ୟ ‘ମୁଁ ରାଜା ହେବି’ ବୋଲି ଆଶା କରନ୍ତି, ତାଙ୍କର ତୃଷ୍ଣା ଅନ୍ତ ନାହିଁ, ତେଣୁ ସୁଖ ପାଆନ୍ତିନାହିଁ। ଏହି ସଂସାରରେ ଘୁରି ଘୁରି ଯେଉଁମାନେ ମୋକ୍ଷ ଲାଭ କରନ୍ତି, ହେ ଅଚ୍ୟୁତ, ସେମାନେ ତା'ପରେ ସାଧୁଙ୍କ ସଙ୍ଗ ପାଆନ୍ତି; ଏମିତି ସଙ୍ଗ ହେଲେ, ସେମିତି ଅପରାହ୍ନରେ ଆପଣଙ୍କୁ ଭକ୍ତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ଆପଣଙ୍କ କୃପାରେ ଏହି ରାଜ୍ୟର ଆସକ୍ତି ଅପେକ୍ଷାତୀତ ହୋଇଯାଇଛି—ଏହି ଦୁର୍ଲଭ ଅବସ୍ଥା ସାଧୁମାନେ ଚାହାନ୍ତି, ଯେଉଁମାନେ ଦେଶ ତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଚାଲନ୍ତି। ହେ ପ୍ରଭୁ, ମୁଁ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣ ସେବା ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦାନ ଚାହେଁନି, ଯାହା ନିର୍ଧନମାନେ ମଧ୍ୟ ଚାହନ୍ତି; କାରଣ ଆପଣ ମୋକ୍ଷ ଦାତା, ଆପଣଙ୍କୁ ପୂଜି ଅନ୍ୟ କୌଣସି ବନ୍ଧନକାରୀ ଦାନ କିଏ ଚାହିବ? ତେଣୁ, ମୁଁ ରଜ, ତମୋ, ସତ୍ତ୍ୱ ଗୁଣରେ ବନ୍ଧା ସମସ୍ତ ଆଶା ତ୍ୟାଗ କରି, ଶୁଦ୍ଧ, ନିର୍ଗୁଣ, ଅଦ୍ୱିତୀୟ, ଚିତ୍ସ୍ୱରୂପ ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ପୁରୁଷ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ଶରଣ ନେଉଛି। ଏଠି ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଦୁଃଖ, ଅନୁତାପ ଓ ତୃଷ୍ଣାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, କେବେ ଶାନ୍ତି ନପାଇ, ଅନ୍ତେ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣକୁ ଆସିଛି; ହେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଆତ୍ମା, ମୋତେ ଦୟା କର, ମୋର ଆଶ୍ରୟ ଦିଅ, ଭୟ ଭଙ୍ଗ, ଅମୃତତ୍ୱ ଓ ଦୁଃଖ ମୁକ୍ତି ଦିଅ।" ପ୍ରଭୁ କହିଲେ, "ହେ ମହାରାଜ, ତୁମର ମନ ଶୁଦ୍ଧ ଓ ନିଶ୍ଚଳ। ବର ଦେଇ ବି ତୁମେ ଆଶାରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତ ହେଲେନାହିଁ। ଏହି ବର ଦେବା ମାଧ୍ୟମରେ ମୁଁ କେବଳ ତୁମର ଏକାଗ୍ରତା ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲି; କାରଣ ଏକାନ୍ତିକ ଭକ୍ତଙ୍କ ମନ କେବେ ବରରେ ଅସ୍ଥିର ହୁଏନାହିଁ। ଯେଉଁମାନେ ଯୋଗ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଭକ୍ତି ନାହିଁ, ସେମାନଙ୍କର ଅନ୍ତଃକରଣ ତୃଷ୍ଣା ରହିଥାଏ, ସେମାନେ ଶ୍ୱାସ ଓ ଅନ୍ୟ ଉପାୟରେ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କଲେ ମଧ୍ୟ ପୁଣି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ। ତୁମେ ମୋତେ ଚିନ୍ତା କରି, ମନେ ମୋତେ ଧାରଣ କରି, ଚାହିଁଥିବାଭଳି ପୃଥିବୀରେ ଘୁର। ଯଦ୍ୟପି ତୁମେ କ୍ଷତ୍ରିୟ ଧର୍ମରେ ଶିକାର ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରକାରରେ ପ୍ରାଣୀ ହନ୍ତା କରିଛ, କିନ୍ତୁ ଏହି ତପସ୍ୟା ଓ ମୋର ଶରଣ ନେଇ ତୁମେ ପାପକୁ ତ୍ୟାଗ କର। ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜନ୍ମରେ ତୁମେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବ୍ରାହ୍ମଣ ହେବ, ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମିତ୍ର ହେବ ଏବଂ ଶେଷରେ ମୋତେ ପ୍ରାପ୍ତ ହେବ।