ହେ ରାଜନ୍, ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଆଦେଶରେ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଏବଂ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷକୁ ତାହାଁକୁ ପଠାଯାଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ ମାନବମାନେ ମଧ୍ୟ ମୃତ୍ୟୁର ଶାସନରେ ନ ପଡ଼ନ୍ତି । ଏହି ସମୟରେ ବରୁଣ ଦେବ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦ୍ରୁତ ଏବଂ ଧଳାବର୍ଣ୍ଣର କଳା ଘୋଡ଼ା ଦେଲେ, ଧନର ଦେବତା ଅଷ୍ଟ ନିଧି ଦେଲେ, ଏବଂ ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ଵର୍ୟ ଦାନ କଲେ । ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଯେଉଁ ଶାସନ ଏବଂ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ତାହା ସମସ୍ତେ ହରିଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଅବତାର ସମୟରେ ପୁନଃ ଦେଇଦେଲେ । ସେଠାରେ, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ ହରି ସମସ୍ତ ଲୋକଙ୍କୁ ଏକଠା କରି, ରାମଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କୃଷ୍ଣ ନିଜର ଶରୀରକୁ ଅଳଙ୍କୃତ କରି, ହସ୍ତରେ କିଛି ଅସ୍ତ୍ର ନ ରଖି, ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧି, ସହର ଦ୍ୱାରଠାରୁ ବାହାରିଲେ । ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ, “ଯେତେବେଳେ ସେ ବାହାରିଲେ, ସେ ଜଣେ ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିଲେ, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତବସନଧାରୀ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଂଠରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ଚଉଡ଼ା ଦେହ, ତରୁଣ ଲାଗୁଥିବା ଲାଲ ଅଭିମୁଖ ନୟନ, ମନୋହର ମୁହଁ, ହସ୍ତିତାଳ ଗଳା, ମକରକୁଣ୍ଡଳ ପିନ୍ଧିଥିବା, ପଦ୍ମପତ୍ର ନୟନ, ଅତି ସୁନ୍ଦର ଭାବରେ ବିଭୂଷିତ ।” ଏହି ଚିହ୍ନ ଦେଖି, ଯବନ ରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ, “ଏହି ଚିହ୍ନଗୁଡ଼ିକ ଯେପରି ନାରଦ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ, ଏହା କୃଷ୍ଣ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ । ସେ ନିରଅସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପଦେ ପଦେ ଚାଲୁଛନ୍ତି, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିରଅସ୍ତ୍ର ଭାବେ ଧରିବି ।” ଏପରି ନିଶ୍ଚୟ କରି, ଯବନ ରାଜା କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ିଲେ, କିନ୍ତୁ କୃଷ୍ଣ ଯେଉଁଠାକୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠାକୁ ଦୌଡ଼ି ଯିଏଁ । କୃଷ୍ଣ ଦୂରରେ ଦୂରରେ ଦେଖା ଦେଇ, ଯବନ ରାଜାଙ୍କୁ ପର୍ବତ ଗୁହା ଭିତରକୁ ନେଇଗଲେ । ଯବନ ରାଜା ଚିଢ଼ାଇ କହିଲେ, “ଯଦୁବଂଶରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ତୁମେ ପଳାଇବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ !” ଯେପରି ତିନି ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ । ଏପରି ଉପେକ୍ଷା ଶବ୍ଦ ଶୁଣି, କୃଷ୍ଣ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ । ଯବନ ରାଜା ମଧ୍ୟ ଗୁହା ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ସେଠାରେ ଜଣେ ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଶୁଅ ଅବସ୍ଥାରେ ଦେଖିଲେ । ସେ ଭାବିଲେ, “ଏହି ଲୋକଟି ନିଶ୍ଚୟ ଦୂର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆଣି ଏଠାରେ ପଡ଼ିଛନ୍ତି, ଏକ ମହାପୁରୁଷ ପରି ଶୁଅଛନ୍ତି ।” ଏହି ଭାବରେ, ଯବନ ରାଜା ତାଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ । ବର୍ଷକାଳ ଧରି ଶୁଅଥିବା ସେ ମହାପୁରୁଷ ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଚକ୍ଷୁ ଖୋଲି, ଚାରିପଟ ଦେଖି, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ଯବନ ରାଜାକୁ ଦେଖିଲେ । ସେତେବେଳେ, ସେ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟିର କ୍ରୋଧ ଅଗ୍ନିରେ ଯବନ ରାଜା ସହସା ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ । ତାପରେ, ରାଜା ପରିକ୍ଷିତ ପଚାରିଲେ, “ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ କିଏ, କେଉଁ ବଂଶର, କେଉଁ ଶକ୍ତିର ଧାରକ? କାହିଁକି ସେ ଏହି ଗୁହାରେ ଶୁଅଥିଲେ? ସେ ଯବନ ନାଶକଙ୍କର ତେଜ କେମିତି ଥିଲା?” ଶୁକଦେବ ଉତ୍ତର ଦେଲେ, “ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାପୁରୁଷ, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ, ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ । ଦେବମାନେ ଭୟଭୀତ ହୋଇ, ଇନ୍ଦ୍ର ଆଦି ଦେବତାମାନେ, ତାଙ୍କୁ ଅସୁରମାନେ ଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ଦେବମାନେ ଗୁହାରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଦେଖି କହିଲେ, ‘ହେ ରାଜା, ଏହି କଷ୍ଟକର କାର୍ଯ୍ୟ ଛାଡ଼ିଦିଅ । ତୁମେ ମାନବ ଲୋକ ଏବଂ ଶତ୍ରୁଶୂନ୍ୟ ରାଜ୍ୟ ତ୍ୟାଗ କରିଛ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରିଛ । ଏବେ ତୁମର ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ବନ୍ଧୁ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପଦେଷ୍ଟା, ସମସ୍ତେ ଏହି ଲୋକରେ ନାହାନ୍ତି । ସମୟ, ଅଜୟ, ଅବିନାଶୀ ପ୍ରଭୁ, ସମସ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀଠୁ ମଧ୍ୟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ସେ ଖେଳେଇ ଖେଳେଇ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ନାଶ କରନ୍ତି । ତୁମେ ମୁକ୍ତି ବ୍ୟତୀତ ଯେକୌଣସି ଵର ଚାହିଁପାର । ମୁକ୍ତି ଆମେ ଦେଇପାରିବୁ ନାହିଁ, କାରଣ ସେ ଏକମାତ୍ର ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ଅଧିକାର ।’ ଏପରି କଥା ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଦେବମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣାମ କରି, ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦେବନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ହେଲେ । ଯେତେବେଳେ ଯବନ ରାଜା ଭସ୍ମ ହେଲେ, ତାହା ପରେ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭଗବାନ୍ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ପାଖରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଦେଖିଲେ ଏକ ଶ୍ୟାମ ମେଘ ପରି ଦେହ, ପୀତବସନ, ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କଂଠରେ କୌସ୍ତୁଭ ମଣି, ଚତୁର୍ଭୁଜ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଚମକୁଥିବା ମକରକୁଣ୍ଡଳ, ମନୋହର ମୁହଁ, ମୃଦୁ ହସ, ଯୁବା ଭାବ, ସିଂହ ପରି ଗମଭୀର ଆକାର, ଶୌର୍ୟର ଧାରକ । ତାଙ୍କ ତେଜରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ସାବଧାନ ଭାବେ ମୃଦୁ କଥାରେ ପଚାରିଲେ, “ହେ ପ୍ରଭୁ, ଆପଣ କିଏ, ଏହି ଅରଣ୍ୟ ଓ ପର୍ବତ ଗୁହାରେ ଆସିଛନ୍ତି, କଣ ଆପଣଙ୍କ ଚରଣରେ କଣ୍ଟା ଲାଗୁନାହିଁ? ଆପଣଙ୍କ ତେଜ ସୂର୍ୟ, ଅଗ୍ନି, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଯାଏ । ଆମେ ଭାବୁଛୁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଦେବତାଙ୍କୁ ମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଏହି ଗୁହାର ଅନ୍ଧକାରକୁ ଦୀପ ପରି ଅନ୍ତ କରିଦେଉଛନ୍ତି । ଯଦି ଆପଣ ଚାହିଁଲେ, ଆମେ ଅପରାଧ ଛାଡ଼ି ଆପଣଙ୍କ ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ବଂଶ ବିଷୟରେ ଜାଣିବାକୁ ଚାହୁଁଛୁ । ଆମେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର କ୍ଷତ୍ରିୟ, ମୋର ନାମ ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ମୁଁ ଯୁବନାଶ୍ୱଙ୍କ ପୁତ୍ର । ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଜାଗି ଥିବାରୁ, ନିଦ୍ରାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲି, ଏବେ ଏଠି ଜାଗିଛି । ଯିଏ ମୋତେ ଜାଗାଇଲେ, ସେ ନିଶ୍ଚୟ ତାଙ୍କର ଦୁଷ୍କୃତିରେ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ । ତାପରେ, ଆପଣ, ଶତ୍ରୁନିବାରଣରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ପ୍ରକଟ ହେଲେ । ଆପଣଙ୍କ ଅସହ୍ୟ ତେଜକୁ ଆମେ ଦେଖିପାରୁନାହିଁ, ଆପଣ ସମସ୍ତ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ପୂଜ୍ୟ ।” ଏପରି ଭାବେ ରାଜା କଥା କହିଲେ, ତେବେ ସମସ୍ତ ଜୀବର ସ୍ରଷ୍ଟା, ଭଗବାନ୍ ମୃଦୁ ହସି, ଘନ ମେଘର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନିରେ କହିଲେ, “ମୋର ଜନ୍ମ, କାର୍ଯ୍ୟ, ନାମ ଅନନ୍ତ, ମିତ୍ର, ମୁଁ ମଧ୍ୟ ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଗଣନା କରିପାରିବି ନାହିଁ, କାରଣ ଏହା ସମସ୍ତେ ଅସୀମ ।