ଏହି ଉପଖ୍ୟାନରେ, ଏକ ଦିନ କୃଷ୍ଣ ନିଜ କୁଟୁମ୍ବୀମାନଙ୍କ ସହ ବିଚାର କରିଲେ – “ଆଜି ଆମେ ଏକ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିବା ଉଚିତ, ଯାହା ପ୍ରବେଶ କରିବା କ୍ଷମତା ସାଧାରଣ ମାନବଙ୍କ ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ। ସେଠାରେ ଆମ କୁଟୁମ୍ବୀମାନଙ୍କୁ ବସାଇ ଦେବା ପରେ, ଆମେ ଯବନକୁ ନିଶ୍ଚିନ୍ତ ଭାବେ ନଷ୍ଟ କରିପାରିବା।” ଏହିପରି ସଂକଳ୍ପ ନେଇ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ଦୁର୍ଗ ନିର୍ମାଣ କରିଲେ, ଯାହାର ପ୍ରସ୍ତାର ଦ୍ୱାଦଶ ଯୋଜନ ଚଉଡା ଥିଲା, ଏହି ଦୁର୍ଗ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ ଅପୂର୍ବ ନଗର ଥିଲା। ଏହି ନଗରରେ ଟ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଶିଳ୍ପକଳାର ଦେଖା ମିଳିଥିଲା—ରାସ୍ତା, ଚଉକ, ଏବଂ ମାର୍ଗଗୁଡିକ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ଭାବରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା। ଏହି ନଗର ଦିବ୍ୟ ଉଦ୍ୟାନ, ଚମତ୍କାର ଶାକ ତଳ, ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଏବଂ ଦ୍ୱିତୀୟ ତଳରେ ହିମ୍ବା ମହଲ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା। ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଓ ରୂପାର ଦୁର୍ଗ, ବିମ୍ବିତ ହିରା ଓ ମଣି ଦ୍ୱାରା ସଜିତ ଘର, ଏମେରାଲ୍ଡ ତଳ ଏହି ନଗରକୁ ଅପୂର୍ବ ରୂପ ଦେଇଥିଲା। ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କ ଘର ଓ ପ୍ରିୟ ନାରୀମାନଙ୍କ ନିବାସରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ କୁ ଚାରି ଵର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ଏହା ଯଦୁଦେବମାନଙ୍କ ଘର ଦ୍ୱାରା ଉଜ୍ୱଳ ହୋଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଓ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ବସୁଥିବା ମାନବମାନେ ମୃତ୍ୟୁର ସୀମାରେ ନ ଆସନ୍ତି। ଵରୁଣ ଏଠାକୁ ଶ୍ଵେତ ରଙ୍ଗର ଗୋଡ଼ିଆ ଘୋଡ଼ା ଦେଇଥିଲେ, ଧନଧ୍ୟ ଏଠାକୁ ଅଷ୍ଟ ଧନ ଦେଇଥିଲେ, ଦିଗ୍ପାଳମାନେ ନିଜ ଏସବୁ ଶ୍ରୀ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱେଶ୍ୱରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଦିଗ୍ପାଳମାନଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ଶ୍ରୀ ହରିଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ। ଏଠି, ଯୋଗଶକ୍ତିରେ, ଶ୍ରୀହରି ସମସ୍ତ ଲୋକମାନେକୁ ଏଠାକୁ ନେଇ ଆସିଲେ, ଏବଂ ରାମଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଆଲୋଚନା କରି, କୃଷ୍ଣ ନଗର ଦ୍ୱାର ଛାଡି ଜାଇଲେ—ତାଙ୍କ ଗାଲା ରେ ପଦ୍ମମାଳା ଥିଲା, ଏବଂ ସେ ନିରସ୍ତ୍ର ଥିଲେ। ଏହି ସମୟରେ, ଶୁକଦେବ ରାଜାଙ୍କୁ କହିଲେ—“ବାହାରୁ କୃଷ୍ଣ ଉପଜାଇବା ଚନ୍ଦ୍ରର ଭଳି ଚମକୁଥିଲେ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦେଖାଯାଉଥିଲେ, କଳା ରଙ୍ଗର ଶରୀର, ପୀତବସନ ପିନ୍ଧିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ ଥିଲା, କୌସ୍ତୁଭ ମଣି ତାଙ୍କ ଗଳାରେ ଚମକୁଥିଲା, ଚଉଡ଼ା ଏବଂ ଉଚ୍ଚ ଦେହ, ଚାରିଟି ହାତ, ନବ ପଦ୍ମ ଭଳି ଆଖି। ସେ ସଦା ଆନନ୍ଦିତ, ଉଜ୍ୱଳ, ଚାପା ଗାଲ, ଶୁଭ୍ର ହାସ, ପଦ୍ମମୁଖ, ମକର ଆକାର ତାରା ଚୁଡ଼ି—ଏହି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, ଚାରିଟି ହାତ, ପଦ୍ମାଖି, ଵନମାଳା ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ, ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶ୍ରେଷ୍ଠ। ନାରଦଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଉଲ୍ଲେଖିତ ଚିହ୍ନ ଦ୍ୱାରା କୃଷ୍ଣ ବିନା ଅନ୍ୟ କେହି ନୁହେଁ। ସେ ନିରସ୍ତ୍ର, ପଦ୍ୟାତି, ମୁଁ ତାଙ୍କ ସହ ନିରସ୍ତ୍ର ଯୁଦ୍ଧ କରିବି।” ଏହିପରି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରି, ଯବନ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଯେଉଁଠି ତାଙ୍କୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଧରିପାରିନାହନ୍ତି। ଶ୍ରୀହରି ତାଙ୍କୁ ଦୂରରେ ଦେଖାଇ, ପଦେ ପଦେ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାଭିତରେ ନେଇଗଲେ। ଯବନ, “ଯଦୁବଂଶୀଙ୍କୁ ପଳାଇବା ଶୋଭା ନୁହେଁ,” ଏପରି ଟାଣ୍ଟ କରୁଥିଲେ, ତଥାପି ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏହିପରି ଟାଣ୍ଟ ସହ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ; ଯବନ ମଧ୍ୟ ପ୍ରବେଶ କରି, ଏଠାରେ ଏକ ଅନ୍ୟ ପୁରୁଷକୁ ଶୁଇଁଥିବା ଦେଖିଲେ। “ନିଶ୍ଚିତ ଏହି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୂର ଆଣାଯାଇଛି, ଏହିଠାରେ ଏକ ମୁନି ଭଳି ଶୁଇଁଛି,” ଭାବି, ଯବନ ତାଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ସେ ପୁରୁଷ, ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଶୁଇଁଥିବା ପରେ, ଉଠି ଦେଖିଲେ, ଚାରିପାଖା ଦେଖି ଏହି ଯବନକୁ ଦେଖିଲେ। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ତାଙ୍କ ରାଗିତ ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଯବନ ନିଜ ଶରୀରର ଅଗ୍ନିରେ ତ୍ରୁଟି ହୋଇ ଭସ୍ମ ହୋଇଗଲେ। ତାପରେ, ରାଜା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“ଏହି ପୁରୁଷ କିଏ, କେଉଁ ବଂଶର, କେଉଁ ଶକ୍ତିର? ସେ କାହିଁକି ଗୁହାରେ ଶୁଇଁଥିଲେ? ଯବନକୁ ନଷ୍ଟ କରିଥିବା ପୁରୁଷର ଚମତ୍କାର କଣ?” ଶ୍ରୀ ଶୁକଦେବ କହିଲେ—“ସେ ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର, ମାନ୍ଧାତାଙ୍କ ପୁତ୍ର, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ନାମରେ ପରିଚିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଣତ, ଏବଂ ସତ୍ୟରେ ଦୃଢ଼। ଦେବମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଅସୁରମାନଙ୍କୁ ଭୟ ଦେଇ ରକ୍ଷା କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ, ଏବଂ ସେ ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଦେବମାନଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଥିଲେ। ଦେବମାନେ ଗୁହାରେ ତାଙ୍କୁ ଖୋଜି, କହିଲେ—‘ରାଜା, ଆମ ରକ୍ଷାର ଏହି କଷ୍ଟ ଛାଡିଦିଅ।’ ତୁମେ ମାନବ ଲୋକ ଓ ଶତ୍ରୁରହିତ ରାଜ୍ୟ ଛାଡିଦେଇଛ, ତୁମର ସମସ୍ତ ଇଛା ତୁମେ ବିସ୍ମୃତ କରିଛ, ଯେଉଁଠି ତୁମେ ଦେବମାନେକୁ ରକ୍ଷା କରିଛ। ତୁମର ପୁତ୍ର, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ଉପଦେଷ୍ଟା ଏବଂ ସମସ୍ତ ସମାନ ବୟସର ପ୍ରଜା ଏବେ ଅବସ୍ଥିତ ନାହିଁ। କାଳ, ଅପରିମିତ ଏବଂ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଭଗବାନ, ଶକ୍ତିରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରେ; ଗୋପାଳ ଗୋମାନେକୁ ଯେପରି ନେଇଯାନ୍ତି, ସେପରି ସମସ୍ତ ଜୀବକୁ ଶେଷ କରନ୍ତି। ଏବେ ତୁମେ ଏକ ଵର ଚୟନ କର, ମୁକ୍ତି ଛାଡି; ଏହି ଦିନ ଆମେ ମୁକ୍ତି ଦେଇପାରିବା ନୁହେଁ, କେବଳ ଏକ ଭଗବାନ—ଅବିନାଶୀ ବିଷ୍ଣୁ।’” ଏପରି ଉପଦେଶ ପାଇ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଦେବମାନଙ୍କୁ ନମସ୍କାର କରି, ଗୁହାରେ ପ୍ରବେଶ କରି, ଦିବ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଶୁଇଁଗଲେ। ଯବନ ଭସ୍ମ ହେବା ପରେ, ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତମାନଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ଜ୍ଞାନୀ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ଦେଖା ଦେଲେ। ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଦେଖିଲେ—କଳା ମେଘ ଭଳି ଶରୀର, ପୀତବସନ, ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନ, କୌସ୍ତୁଭ ମଣିର ଚମକ, ଚାରି ଉଜ୍ୱଳ ହାତ, ବୈଜୟନ୍ତୀ ମାଳା, ଶୋଭାମୟ ମୁଖ, ମକର ତାରା ଚୁଡ଼ି। ସମସ୍ତ ମାନବ ପାଇଁ ଦେଖିବା ଯୋଗ୍ୟ, ହସୁଥିବା ଆଖି, ସଦା ଯୁବ, ସିଂହ ଭଳି ଗମ୍ଭୀର, ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଶୌର୍ୟ। ଏହି ଅଦ୍ଭୁତ ତେଜରେ ଅଭିଭୂତ ହୋଇ, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଶଙ୍କା ଏବଂ ସାବଧାନ ଭାବରେ ନମ୍ର ଭାବରେ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ—“କିଏ ତୁମେ, ଏହି ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ଗୁହାରେ ଆସିଛ, ପଦ୍ମପତ୍ର ଭଳି ପାଦ ଦ୍ୱାରା କାଣ୍ଟା ଭିତରେ ଚାଲିଛ? ଦେବ, ଅଗ୍ନି, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର, ଇନ୍ଦ୍ର, ଦିଗ୍ପାଳମାନେ, କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଦେବତାଙ୍କ ତେଜରେ ତୁମର ତେଜ କିପରି?