ଯୁଦ୍ଧରେ ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଧନ-ଐଶ୍ୱର୍ୟ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପିନ୍ଧିଥିବା ଅଳଙ୍କାରରେ ଶୋଭିତ ହୋଇଥିଲା, ଏହା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ଯଦୁ ରାଜାଙ୍କୁ ଉପସ୍ଥାପନ କଲେ। ଏହା ପରେ ମଗଧର ରାଜା ଜରାସନ୍ଧ, ସତର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ନେଇ, ଏକ ପରେ ଏକ ଯଦୁବଂଶୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିଲେ; କୃଷ୍ଣଙ୍କ ରକ୍ଷାରେ ଥିବା ଯଦୁମାନେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଧ୍ୱଂସ କରିଦେଲେ। ସେଠାରେ ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ସେନା ନଷ୍ଟ ହେଇଯାଇ, ସେ ତାଙ୍କ ସହଯୋଗୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିତ୍ୟକ୍ତ ହେଲେ ଏବଂ ଚାଲିଗଲେ। ଏହିପରି ଏକଠାରେ ଅଷ୍ଟାଦଶମ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବାକୁ ଯାଉଥିଲା, ଏବେ ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରେରଣାରେ ଏକ ଯବନ ବୀର ଆସି ପହଞ୍ଚିଲେ। ସେ ଅନ୍ୟଦେଶୀ, ତିନି ଲକ୍ଷ୍ୟ ବାହାରି ସେନା ନେଇ ମଥୁରାକୁ ଅଘାତ କଲେ, ଏହି ମାନବ ଲୋକରେ ତାଙ୍କ ସମାନ କେହି ନଥିଲେ; କିନ୍ତୁ ଭୃଷ୍ଣିମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଯିବାକୁ ଆସିଥିଲେ। ଏପରି ଦୃଶ୍ୟ ଦେଖି, କୃଷ୍ଣ ସଙ୍କର୍ଷଣଙ୍କ ସହିତ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ହାୟ, ଦୁଇଦିଗରୁ ଯଦୁମାନେ ଉପରେ ବିପଦ ଆସିଛି। ଏହି ଯବନ ବହୁତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ, ଆଜି ଆମକୁ ଅଘାତ କରିଛି; ମଗଧର ରାଜା ଆଜି, କିମ୍ବା ଆସନ୍ତାକାଲି, କିମ୍ବା ପରଦିନ ଆସିପାରିବେ। ଯଦି ଆମେ ଯୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟସ୍ତ ଥିବାବେଳେ ଜରାସନ୍ଧ ଆସିଯିବେ, ସେ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନୋ କୁ ମାରିଦେବେ କିମ୍ବା ତାଙ୍କ ସହ କୃଷ୍ଣଗୃହକୁ ନେଇଯିବେ।" "ସେହିପାଇଁ, ଆଜି ଆମେ ଏମିତି ଏକ ଦୁର୍ଗ ତିଆରି କରିବା ଉଚିତ୍, ଯାହାକୁ ମାନବମାନେ ପହଞ୍ଚିପାରିବେନି; ଏଠାରେ ଆମ ବନ୍ଧୁମାନୋ କୁ ରଖି, ପରେ ଆମେ ଏହି ଯବନକୁ ବିନାଶ କରିବା।" ଏଭଳି ଚିନ୍ତା କରି, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ ସାଗର ମଧ୍ୟରେ ବାରଟି ଯୋଜନା ଚଉଡ଼ା ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ନଗରୀ ତିଆରି କଲେ। ଏଠାରେ ତ୍ୱଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ କୌଶଳ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଲା—ସମସ୍ତ ରାସ୍ତା, ଚଉକ, ମାର୍ଗ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଳ୍ପନୀୟମ ଅନୁଯାୟୀ ତିଆରି। ଏହି ନଗରୀ ଦେବବୃକ୍ଷ, ଉଦ୍ୟାନ, ଅଦ୍ଭୁତ କାନନ, ଶୁଭ୍ର ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଦ୍ୱାର ଓ ମଣିମୟ ମହଳ, ହିରା ଓ ସ୍ମରକତ ମଞ୍ଚ ଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ ହେଉଥିଲା। ଏଠାରେ ଦିଗପାଳମାନଙ୍କ ଗୃହ, ପ୍ରିୟାଙ୍କ ନିବାସ, ଚାରି ବର୍ଣ୍ଣର ଲୋକମାନେ ଏବଂ ଯଦୁଦେବତାଙ୍କ ଗୃହ ଦ୍ୱାରା ଅଲୋକିତ ହୋଇଥିଲା। ଇନ୍ଦ୍ର ଏଠାକୁ ସୁଧର୍ମା ସଭା ଓ ପାରିଜାତ ବୃକ୍ଷ ପଠାଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠାରେ ମର୍ତ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ଅମରତ୍ୱର ସ୍ୱାଦ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି। ବରୁଣ ମନସ୍ପତି ସ୍ୱେତ ଏବଂ ଶୀଘ୍ର ଘୋଡ଼ା, କୁବେର ଆଠ ଧନଖଜାନା, ଦିଗପାଳମାନେ ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ଧନ-ସମ୍ପଦ ଦେଇଥିଲେ। ଯେଉଁ ସମସ୍ତ ଏଶ୍ୱର୍ୟ ଭଗବାନ୍ ନିଜେ ତାଙ୍କ ପୂର୍ଣ୍ଣତା ପାଇଁ ଦେଇଥିଲେ, ସେଗୁଡ଼ିକୁ ସେମାନେ ହରିଙ୍କୁ ପୃଥିବୀରେ ଅବତରଣ କାଳେ ପୁଣି ଦେଇଥିଲେ। ଏହିପରି, ଯୋଗଶକ୍ତି ଦ୍ୱାରା ହରି ତାଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାଙ୍କୁ ଏହି ନଗରୀକୁ ଆଣିଲେ। ଏବଂ ବଳରାମଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ କରି, କୃଷ୍ଣ ନଗର ଦ୍ୱାରରୁ ପଦ୍ମମାଳା ପିନ୍ଧି, ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ନିଷ୍କ୍ରମଣ କଲେ। ଶୁକଦେବ ଗୋସ୍ୱାମୀ କହିଲେ: ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଣ୍ଡଳ ଉଦୟ ଚନ୍ଦ୍ରମା ପରି ଚମକୁଥିବା, ଅତି ସୁନ୍ଦର, ଶ୍ୟାମବର୍ଣ୍ଣ, ପୀତାମ୍ବର ପିନ୍ଧିଥିବା—ଛାତିରେ ଶ୍ରୀବତ୍ସ, କଣ୍ଠରେ କଉସ୍ତୁଭ ମଣି, ବିସ୍ତୃତ ଦେହ, ଚାରିହାତ, ନବପଦ୍ମ ନୟନ, ହସିଥିବା ମୁହଁ, ମକରାକାର କୁଣ୍ଡଳ, ଭୃକୁଟି ଚଡ଼ାଇ ଅପୂର୍ଣ୍ଣ ଶ୍ରୀରେ ଶୋଭିତ—ଏହି ହେଉଛନ୍ତି ଶ୍ରୀବତ୍ସ ଚିହ୍ନିତ, ଚାରିହାତୀ, ପଦ୍ମନେତ୍ର, ଭୃଷ୍ଣିବନ୍ଧୁ ଭାସୁଦେବ। ନାରଦଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁଯାୟୀ, ଏହି ଚିହ୍ନ ଅନ୍ୟ କେହି ପାଖରେ ନାହିଁ; ଯବନ ଚିନ୍ତା କଲେ, "ମୁଁ ଅସ୍ତ୍ର ବିନା ରହି, ତାଙ୍କୁ ଧରିବି।" ଏଭଳି ଧାରଣା କରି, ସେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଧରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, କିନ୍ତୁ ଯେଉଁ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ପାଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ସେଠି ଯବନ ତାଙ୍କ ପଛେ ପଛେ ଦୌଡ଼ିଲେ। କୃଷ୍ଣ ଏକ ପରେ ଏକ ପଦକ୍ରମରେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ପାହାଡ଼ ଗୁହାକୁ ନେଇଗଲେ, ଯଥା ଜଣେ ନିଜେ ନିଜକୁ ଧରିପାରିବା ପରି ଭାବିଲେ। ଯବନ ଏହିପରି କହି ଉପହାସ କଲେ: "ଯଦୁବଂଶର ଜନ୍ମ ହୋଇ ଆପଣ ଏଭଳି ପଳାଇବେ କି?" କିନ୍ତୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ସତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଧରିପାରିଲେ ନାହିଁ। ଏଭଳି ଉପହାସ ସହିଲେ ମଧ୍ୟ, କୃଷ୍ଣ ଗୁହାଭିତରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଯବନ ମଧ୍ୟ ପଶି, ସେଠାରେ ଜଣେ ପୁରୁଷକୁ ଶୁଇଥିବା ଦେଖିଲେ। ଭାବିଲେ, "ଏଠାକୁ ଦୂରକୁ ଆଣି ଶୁଇଯାଇଛନ୍ତି," ଏବଂ ଅଚ୍ୟୁତଙ୍କୁ ପାଦ ଦ୍ୱାରା ଆଘାତ କଲେ। ସେ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରା ପରେ ଜାଗି ଚାରିପଟେ ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ପାଖରେ ଏହି ଯବନ ଦଢ଼ିଆ ଉଭୟ ରହିଛନ୍ତି। ଏହି ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ, ସେ ପୁରୁଷଙ୍କ ରୌଦ୍ର ଚକ୍ଷୁର ଦୃଷ୍ଟି ଦ୍ୱାରା, ଯବନ ତାଙ୍କ ଦେହର ଅଗ୍ନିରେ ତୁରନ୍ତ ଭସ୍ମ ହେଇଗଲେ। ତାପରେ, ପରୀକ୍ଷିତ ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ: "ହେ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେ ପୁରୁଷ କିଏ, କେଉଁ ଗୋତ୍ରର, କେଉଁ ଶକ୍ତିର? କିଏ ଏହି ଗୁହାକୁ ଯାଇ ଏମିତି ଶୁଇଥିଲେ? ଏହି ଯବନ ବିନାଶକାରୀଙ୍କ ତେଜ କଣ?" ଶୁକଦେବ କହିଲେ: "ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଇକ୍ଷ୍ୱାକୁ ବଂଶର ମହାନ ବୀର, ମାନ୍ଧାତୃଙ୍କ ପୁତ୍ର ମୁଚୁକୁନ୍ଦ, ବ୍ରାହ୍ମଣମାନୋ ପ୍ରତି ଭକ୍ତ ଓ ସତ୍ୟନିଷ୍ଠ। ଦେବତାମାନେ, ଇନ୍ଦ୍ର ସହିତ, ତାଙ୍କୁ ଅସୁରମାନୋ ପାଖରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ବିନନ୍ତି କଲେ; ସେ ବହୁ ବର୍ଷ ଦେବତାମାନୋ ରକ୍ଷା କଲେ। ପରେ ଦେବତାମାନେ ଏହି ଗୁହାରେ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ଖୋଜି, କହିଲେ: 'ହେ ରାଜା, ଏହି କଷ୍ଟରୁ ବିମୁକ୍ତ ହୁଅ। ତୁମେ ମାନବ ଲୋକ ଓ ରାଜ୍ୟକୁ ଛାଡ଼ି ଦେବତାମାନୋ ପାଇଁ ସବୁ ଇଚ୍ଛା ତ୍ୟାଗ କରିଛ; ତୁମ ପୁଅ, ଭାର୍ଯ୍ୟା, ଆତ୍ମୀୟ, ମନ୍ତ୍ରୀ, ସମସ୍ତ ବୃଦ୍ଧ, ପ୍ରଜାମାନେ ଏବେ ନାହାନ୍ତି। କାଳ ନାମର ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଅନ୍ତ କରନ୍ତି; ତୁମେ ମୁଁ ଯାହା ଚାହଁଅ, ମୁକ୍ତି ଛାଡ଼ି, ଦେବାକୁ ପାରିବିନାହିଁ; କାରଣ ମୁକ୍ତି ଦେବାର ଅଧିକାର କେବଳ ଅବିନାଶୀ ଭଗବାନ୍ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପାଖରେ ଅଛି।' ଏଭଳି ଶୁଣି, ମୁଚୁକୁନ୍ଦ ଦେବତାମାନୋ ପାଖରେ ନମସ୍କାର କରି, ଗୁହାକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଦିବ୍ୟ ନିଦ୍ରାରେ ଶୟନ କଲେ। ଯବନ ଭସ୍ମ ହେବା ପରେ, ଭଗବାନ୍ କୃଷ୍ଣ, ସାତ୍ୱତମଧ୍ୟରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ତାଙ୍କ ଦିବ୍ୟ ରୂପ ମୁଚୁକୁନ୍ଦଙ୍କୁ ପ୍ରକାଶ କଲେ।