ହେ ମହାନ, ଯଦୁବଂଶରେ ଯେଉଁ ଦୁର୍ଗତି ଆସିଛି, ତାହା ଦେଖନ୍ତୁ। ଭୂମିରେ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବା ସମସ୍ତଙ୍କ ନାଥ, ଏଠି ଆପଣଙ୍କ ରଥ, ଆପଣଙ୍କ ପ୍ରିୟ ଅସ୍ତ୍ରସଜ୍ଜା ସହିତ ଉପସ୍ଥିତ। ଏହି ପୃଥିବୀର ଭାର ହଟାଇବା ପାଇଁ, ଯାହା ବିଶ୍ୱରେ ତେଇଶଟି ସେନା ରୂପେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ, ଆମେ ଜନ୍ମ ନେଇଛୁ। ଧର୍ମଜନଙ୍କୁ ଆନନ୍ଦ ଦେବା ପାଇଁ, ହେ ପ୍ରଭୁ, ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳ କରନ୍ତୁ। ଏପରି ଚିନ୍ତାବିମର୍ଶ କରି, ଦଶାର୍ହଙ୍କ ଦୁଇ ପୁଅ, ପ୍ରାଚୀନ କାଳରୁ ଯୋଦ୍ଧା ଭାବେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଧରି ଏବଂ ଅଲ୍ପ ସେନା ସହିତ ଯୁଦ୍ଧକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଯାଇଲେ। ହରି, ଦାରୁକଙ୍କୁ ରଥଚାଳକ କରି, ରଥ ଚଳାଇବା ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଶଂଖ ଧ୍ୱନି କଲେ। ଏହି ଶବ୍ଦ ଶତ୍ରୁ ସେନାଙ୍କ ହୃଦୟରେ ଭୟ ଓ କମ୍ପନ ଉଦ୍ଭବ କଲା। ତାଙ୍କୁ ଦେଖି, ମଗଧର ରାଜା କହିଲେ, “କୃଷ୍ଣ, ମଣିଷମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ନତମ, ତୁମେ ଏକ ଛୁଆ ହେବାରୁ ମୁଁ ଲଜ୍ଜାରେ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବାକୁ ଚାହେଁନି। ତୁମେ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ପଛରେ ଲୁଚି ରହ, ମୂଢ଼; ଯାଅ, ନିଜବଂଶ ନାଶକ, ମୁଁ ତୁମ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କରିବିନି। କିନ୍ତୁ, ହେ ବଳରାମ, ତୁମେ ଯଦି ଆତ୍ମବିଶ୍ୱାସ ରଖ, ତେବେ ଯୁଦ୍ଧ କରି, ତୁମ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଅ। ମୋ ତୀରରେ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ ହୋଇ ଦେହ ଛାଡ଼ି ସ୍ୱର୍ଗକୁ ଯାଅ, କିମ୍ବା ମୋତେ ହତ୍ୟା କର।" ଭଗବାନ କହିଲେ, “ସତ୍ୟକୁହ, ନାୟକମାନେ କେବେ ବଡ଼ଇ କହନ୍ତି ନାହିଁ; ସେମାନେ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟରେ ପ୍ରଭା ଦେଖାନ୍ତି। ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ମୁଖୀନ ଏବଂ ଅଶାନ୍ତ ଲୋକଙ୍କ କଥାକୁ ଆମେ ଗମ୍ଭୀରତାରେ ଗ୍ରହଣ କରୁନାହିଁ, ହେ ରାଜନ୍।” ଶୁକଦେବ କହିଲେ, ତାପରେ ଜରାର ପୁଅ ଭୟଙ୍କର ସେନା, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ପତାକା ସହିତ ଦୁଇ ମାଧବଙ୍କୁ ଘେରି ଆକ୍ରମଣ କଲା, ଯେପରିକି ବାତାସ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଅଗ୍ନିକୁ ଧୂଳି ମାଝିରେ ଆଛାଦିତ କରିଦିଏ। ଯୁଦ୍ଧ ମଧ୍ୟରେ ହରି ଓ ବଳରାମଙ୍କ ଗରୁଡ଼ ଓ ତାଳଚିହ୍ନିତ ଦୁଇଟି ରଥ ଦେଖି, ମହଳ, ଦୁର୍ଗ ଓ ଦ୍ୱାରରେ ନାରୀମାନେ ଭୟ ଓ ବିବ୍ରାନ୍ତିରେ ଶରଣ ନେଲେ। ହରି ଦେଖିଲେ, ତାଙ୍କ ସେନା, ଦେବ ଓ ଦାନବମାନେ ଯେଉଁଠି ସମ୍ମାନ ଦେଇଥିଲେ, ଶତ୍ରୁମାନଙ୍କ ତୀବ୍ର ବାଣବୃଷ୍ଟିରେ ଆବୃତ୍ତ ହେଉଛି। ତେଣୁ ସେ ତାଙ୍କ ଶାରଙ୍ଗଧନୁର ଗମ୍ଭୀର ଧ୍ୱନି କରିଲେ। ପଛରୁ ବାଣ ନେଇ, ତୀକ୍ଷ୍ଣ ବାଣବୃଷ୍ଟି କରି, ରଥ, ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା, ପଦାତି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ବିଧ୍ୱଂସ୍ତ କଲେ; ଚକ୍ର ତାଙ୍କ ହାତରୁ କେବେ ଅଲଗା ହେଲାନି। ହାତୀମାନେ ଭଙ୍ଗ ଦନ୍ତରେ ଭୂମିରେ ପଡ଼ିଲେ, ଘୋଡ଼ାମାନେ କଣ୍ଠ ବିଛିନ୍ନ ହୋଇ ପଡ଼ିଲେ; ରଥମାନେ ତାଙ୍କ ଘୋଡ଼ା, ପତାକା, ସାରଥି ଓ ନାୟକମାନେ ମୃତ, ଏବଂ ପଦାତିମାନେ ବାହୁ, ଜଂଘା, ଗଳା କଟାଯାଇ ବିକ୍ଷିପ୍ତ ହେଲେ। ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ମଣିଷମାନଙ୍କ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗ ହେବାରୁ ଶତଶତ ରକ୍ତନଦୀ ବହିଗଲା, ଯେଉଁଠାରେ ବାହୁ, ଘୋଡ଼ାମୁଣ୍ଡ, ମଣିଷମୁଣ୍ଡ ଓ କଚ୍ଛପ ଭଳି ଦେହ ଭରିଗଲା, ମୃତ ହାତୀ, ଘୋଡ଼ା ଓ ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ଏହି ନଦୀକୁ ଆବୃତ୍ତ କଲେ। ଏହି ରକ୍ତନଦୀରେ ବାହୁ ତରଙ୍ଗ, କେଶ ଶିବାଳୁ, ଧନୁଷ ଧାରା ଭଳି, ଅସ୍ତ୍ର ଜଞ୍ଚାରେ ବନ୍ୟା, ଭୟଙ୍କର ଚକ୍ରବାତ ଘୂର୍ଣ୍ଣିତ ତଳୱାରରେ ତିଆରି, ମଣି, ମୁକ୍ତା, ଆଳଙ୍କାର ଓ ପାଥରରେ ଚମକୁଥିଲା। ଏହି ଯୁଦ୍ଧରେ ଅପାର ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ସଂକର୍ଷଣ, ତାଙ୍କ ଗଦା ନେଇ, ଅହଂକାରୀ ଶତ୍ରୁମାନେ ଉପରେ ଆଘାତ କଲେ; ଭୀତମାନେ ଭୟଭୀତ ହେଲେ, ଶୂରମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ହେଲେ, ଯୋଦ୍ଧାମାନେ ପରସ୍ପରେ ବିନାଶ କଲେ। ଏହି ସେନା, ସମୁଦ୍ରସମ ଭୟଙ୍କର ଏବଂ ମଗଧର ରାଜା ଦ୍ୱାରା ରକ୍ଷିତ, ଯେଉଁଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରିବା ଅସମ୍ଭବ ଲାଗୁଥିଲା, ବସୁଦେବଙ୍କ ପୁଅମାନେ, ଯେଉଁମାନଙ୍କର ଲୀଳା ସମସ୍ତରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ, ସେହି ସେନାକୁ ସମୂଳେ ଧ୍ୱଂସ କଲେ। ଯିଏ ତାଙ୍କର ଅସୀମ ଶକ୍ତିରେ ତିନି ଲୋକର ସୃଷ୍ଟି, ପାଳନ ଓ ସଂହାର କରନ୍ତି, ତାଙ୍କ ପାଇଁ ଶତ୍ରୁ ଦମନ କୌଣସି ବିଶେଷ କଥା ନୁହେଁ; କିନ୍ତୁ ମାନବମାନେ ଜଣା ପାଇଁ ଏହି କଥା ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୁଏ। ବଳରାମ, ଜରାସନ୍ଧଙ୍କ ରଥ ଭଙ୍ଗ ଓ ସେନା ବିନାଶ ହେବା ପରେ, ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହେଲେ ମଧ୍ୟ, ସିଂହ ଦ୍ୱାରା ଅନ୍ୟ ସିଂହକୁ ଧରାଯିବା ପରି, ତାଙ୍କୁ ଧରିଲେ। ଗୋବିନ୍ଦ, ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ, ଶତ୍ରୁମାନେ ହତ୍ୟା ହେବା ପରେ, ମାନବ ଓ ବାରୁଣୀ ପାଶରେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଧିବାରୁ ରୋକିଲେ। ଜଗତ୍ପତିମାନେ ତାଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଦେଲେ, ଶୂରମାନେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନ ଦେଲେ; ଲଜ୍ଜିତ ହୋଇ, ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତରେ ଲାଗିଲେ, କିନ୍ତୁ ରାଜାମାନେ ରାସ୍ତାରେ ତାଙ୍କୁ ବାଧା ଦେଲେ। ଶୁଦ୍ଧ ଅର୍ଥବୋଧକ ବାଣୀ ଓ ସାଧାରଣ ଦୃଷ୍ଟିରେ ମଧ୍ୟ, ଏହି ପରାଜୟ ତାଙ୍କର କର୍ମର ଫଳରେ ଯଦୁମାନେ ଦ୍ୱାରା ଘଟିଲା। ସମସ୍ତ ସେନା ବିନାଶ ହେଲାପରେ, ବର୍ହଦ୍ରଥ ବଂଶର ରାଜା, ଭଗବାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅବହେଳିତ ହୋଇ, ମନ ଅଶାନ୍ତ ହୋଇ ମଗଧକୁ ଚାଲିଗଲେ। ମୁକୁନ୍ଦ, ତାଙ୍କର ଶକ୍ତି ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରଖି, ଶତ୍ରୁସେନାର ସମୁଦ୍ରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିବାବେଳେ, ଦେବମାନେ ଫୁଲ ବର୍ଷା କଲେ ଓ ସ୍ତୁତି କଲେ। ମଥୁରାବାସୀ, ସମସ୍ତ ଦୁଃଖ ଭୁଲି, ଆନନ୍ଦ ଭରା ହୃଦୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ କଲେ; ରଥଚାଳକ, ଗାନ୍ଧର୍ବ, ଗାୟକମାନେ ତାଙ୍କ ବିଜୟ ଗୀତ ଗାଇଲେ। ଶଂଖ, ଢୋଲ ବାଜିଲା, ଅନେକ ତୁରୀ, ଭେରୀ ଧ୍ୱନି ହେଲା, ଭଗବାନ ଗୀତ, ବାଂଶୀ, ମୃଦଙ୍ଗ ସଙ୍ଗେ ସହରକୁ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ରାସ୍ତା ଝାଡ଼ାଯାଇଥିଲା, ଲୋକମାନେ ଆନନ୍ଦିତ ଥିଲେ, ପତାକା ଶୋଭିତ, ବେଦଧ୍ୱନି ଗୁଞ୍ଜରିଥିଲା, ଶୁଭ ତୋରଣ ଶଭାଇ ରହିଥିଲା। ନାରୀମାନେ ମାଳା, ଦହି, ଅଙ୍କୁରିତ ଧାନ ଦେଇ ସମ୍ମାନ କଲେ, ସ୍ନେହ ଓ ଆନୁରାଗର ଦୃଷ୍ଟିରେ ତାଙ୍କୁ ଦେଖିଲେ। ଯୁଦ୍ଧରେ ଅନେକ ଅଳଙ୍କାର ଶୋଭିତ ଅସୀମ ଧନ ଭଗବାନ ସଂଗ୍ରହ କରି, ଯଦୁରାଜାଙ୍କୁ ଦାନ କଲେ। ଏପରି ଭାବେ, ମଗଧର ରାଜା, ସତର ଅକ୍ଷୌହିଣୀ ସେନା ସହିତ, ବାରମ୍ବାର କୃଷ୍ଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷିତ ଯଦୁମାନେ ସହିତ ଯୁଦ୍ଧ କଲେ। ବୃଷ୍ଣିମାନେ, କୃଷ୍ଣଙ୍କ ତେଜରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ବିନାଶ କଲେ; ତାଙ୍କ ଦଳ ନାଶ ହେଲାପରେ, ରାଜା ସହଯୋଗୀମାନେ ତ୍ୟାଗ କଲେ ଓ ସେ ପ୍ରସ୍ଥାନ କଲେ। ଏହିପରି, ଅଷ୍ଟାଦଶମ ଯୁଦ୍ଧ ଆସିବାକୁ ଯାଉଥିବାବେଳେ, ନାରଦଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଏକ ଶୂରବୀର, ଯବନ, ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରକଟ ହେଲେ।